علت عدم آسیب به امام سجاد در روز عاشورا

پرسش:

چرا در واقعه عاشورا كه به هيچ كس رحم نمي كردند و همه به شهادت رسيدند، به امام سجاد عليه السلام- آسيبي نرساندند؟

پاسخ:

امام علي بن حسين -عليه السلام- ملقب به سجاد و زين العابدين امام چهارم شيعيان است. مادرش شهربانو يا شاه زنان دختر يزدگرد سوم ،كسراي ايران، و پدر گراميش حضرت سيد الشهداء است او تنها بازمانده از فرزندان امام حسين ـ عليه السلام ـ بود كه همراه اسراي اهل بيت به كوفه و شام برده شد و پس از حدود يك ماه اسيري به دستور يزيد -براي جلب افكار عمومي- محترمانه به مدينه روانه گرديد.(1) پس از آن در مدينه، فضا مناسب هيچ كار سياسي يا تحرك اجتماعي سالم نبود بنابر اين در سنگر دعا نشست و به عنوان سيد ساجدين و زينت عابدين به مبارزه فرهنگي و نشر معارف بلند ديني در قالب دعا و مناجات پرداخت تا ضمن حفظ جامعه اسلامي، دوستان و شيعيان خود، به سوي اهداف مقدس خويش حركت كند.
اكنون صحيفه سجاديه به عنوان قرآن صاعد و زبور آل محمّد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ كه مشتمل بر 57 دعاست ثمره فعاليت هاي 35 ساله حضرت در دوران امامت مي باشد. آن حضرت سال 95 ه.ق. در مدينه در سن 57 سالگي با زهركين مسموم و شهيد شد.(2)
در كربلا اگر چه به كسي رحم نمي كردند و از كودك شش ماهه مانند علي اصغر تا پير مرد صحابي پيامبر مانند حبيب بن مظاهر را بي درنگ به شهادت مي رساندند و حتي شخص امام حسين ـ عليه السلام ـ را نيز با وضع بسيار فجيعي به شهادت رساندند اما اين كه نتوانستند امام سجاد ـ عليه السلام ـ را به شهادت برسانند به شرايط عصر عاشورا مربوط است. در حقيقت چند بار قصد كشتن ايشان را داشتند ولي اين اتفاق نيفتاد.(3)
امام سجاد –عليه السلام- در كربلا به شدت بيمار شد به طوري كه توانايي حمل اسلحه و جنگ نداشت بنابر اين نتوانست پيشاپيش پدر بزرگوارش به جهاد رفته و به شهادت برسد. بنابر اين تا قبل از شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ دشمن بر خيمه ها مسلط نشده بود و دست پليدش به امام نرسيد تا حضرت را به شهادت برساند..
پس از شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ سپاهيان براي غارت اموال فرزندان پيامبر به سوي خيمه ها شتافتند به طوري كه چادر از سر زن ها مي ربودند، دختران پيامبر از خيام حرم بيرون آمدند و صدا به گريه بلند نمودند.(4) سيد بن طاووس روايت مي كند كه به خدا قسم زينب از گريه خود هر دوست و دشمني را به گريه افكند.(5) آن گاه اهل حرم را به اسارت گرفتند و امام سجاد ـ عليه السلام ـ در حالي كه بيماري، او را ضعيف و رنجور كرده بود در ميان اسيران بود.(6)
حميد بن مسلم(7) نقل مي كند، ما به اتفاق شمر بن ذي الجوشن از كنار خيمه ها عبور مي كرديم تا به علي بن الحسين رسيديم، ديديم كه از شدت بيماري در بستر افتاده است. همراه شمر گروهي نظاميان بودند. گفتند آيا اين بيمار را بكشيم؟
من گفتم: سبحان الله چگونه مردم بي رحميد شما، آيا اين ناتوان را مي خواهيد بكشيد. همين بيماري اي كه دارد كافي است و او را خواهد كشت پس زيرانداز آن حضرت را كشيدند و بردند و آن حضرت را به رو افكندند.(8)
شيخ عباس قمي از روضة الصفا نقل مي كند كه شمر تصميم گرفت امام سجاد را كه در بستر بيماري افتاده بود به قتل برساند. در اين هنگام عمر سعد دو دست شمر را گرفت و گفت از خداي متعال شرم نداري كه بر قتل اين پسر اقدام مي نمايي؟ شمر گفت:
فرمان عبيد الله بن زياد صادر شده كه همه فرزندان حسين را بكشم. عمر سعد در منع كردن شمر سعي زياد كرد و شمر را از آن عمل زشت بازداشت. شمر پس از آن دستور داد تا خيمه هاي اهل بيت را آتش زدند.(9)
بنابر اين با توجه به وقايعي كه در روز عاشورا پس از شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ اتفاق افتاد. بيماري و زنده ماندن امام سجاد ـ عليه السلام ـ در كربلا حكمتي الهي بود تا حجت خدا در روي زمين باقي مانده و هرگاه دشمنان تصميم به قتل آن حضرت مي گرفتند به تصور اين كه بيماري آن حضرت را خواهد كشت يا كشتن بيماري كه جنگ نكرده ناپسند بود، دست از كشتن او برداشتند البته اگر چه از قتل حضرت چشم پوشيدند ولي از هيچ گونه آسيب رساندن و آزار دادن دريغ نكردند. سوار كردن اسرا بر مركب هاي برهنه و غل و زنجير آزار دهنده در آن هواي گرم و سوزان و ضرب و شتم زنان و كودكان در مقابل چشم او آن چنان حضرت را آزار مي داد كه به عمه اش حضرت زينب فرمود سينه ام تنگ شده به حالتي كه نزديك است جان از تن خارج شود حضرت زينب با پريشاني و نگراني مي پرسد اين چه حالتي است كه در تو مي بينيم؟ بنابر اين وقتي خداوند بخواهد حجت خود را براي اهل زمين نگه دارد، چنان كه عيسي، موسي و ابراهيم را از آسيب طاغوتهاي زمان نگه داشت، امام سجاد-عليه السلام– را نيز نگه مي دارد و لو در نبرد سخت بين حق و باطل واقع شود.

پی نوشت ها:

قمی، شیخ عباس، منتهی آلامال، اعلام التقی، قم، 1382، ج2، ص17ـ19 جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، انصاریان، قم، 1384، ج8، ص255.
2. حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، همان.
3. نقل شده که وقتی اسرا را به کوفه نزد عبید الله بن زیاد بردند تصمیم به قتل حضرت گرفت از برخی خواست علائم بلوغ را جستجو کنند و پس از تایید بلوغ حکم به قتل حضرت کرد ولی پس از دفاع شجاعانه حضرت زینب و پاسخ مناسب امام سجاد از قتل منصرف شد. نک: حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ص 256.
4. ابن طاووس، لهوف، ترجمه عقیقی بخشایشی، قم، نوید اسلام، 1385، ص 159.
5. همان، ص 163.
6. همان، ص 175.
7. حمید بن مسلم از لشکر دشمن بود و همان شخصی است که مأموریت یافت به همراه خولی سر مقدس امام حسین ـ علیه السلام ـ را به کوفه نزد عبید الله بن زیاد ببرد. نک: منتهی الآمال، همان، ص 604.
8. منتهی الآمال، همان، ص 601.
9. همان.

منبع: نرم افزار پاسخ 2.