فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

بیوک خلیل زاده مروّج (ره)

اشاره:

حضرت آیهاللّه حاج شیخ بیوک خلیل زاده مروّج، یکى از اعاظم علماى اردبیل و نماینده ولى فقیه در استان و امام جمعه اردبیل بود. فقید سعید در ۱۶ صفرالخیر ۱۳۴۹ق (۲۷شهریور ۱۳۰۹ش)، در اردبیل، در خانواده اى مؤمن و متدین زاده شد. پدرش حاج محمدرضا از کسبه بازار که علاقه مند به اهل علم بود و فرزندش را به تحصیل علوم دینى تشویق کرد. وى پس از تحصیلات ابتدایى، به مدرسه ملا ابراهیم رفت و مقدمات را نزد آقا شیخ غفور عامکى اصل، منطق را نزد ملایعقوب مدرس و شرح لمعه و شرح تجرید و شمسیه را در محضر ملامحسن و میرزا مهدى عالم فرا گرفت. در ۱۷سالگى (۱۳۲۶ش)، به توصیه استادش به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد و سطوح عالیه (رسائل و مکاسب) را نزد حضرات آیات: سلطانى طباطبایى و مجاهدى تبریزى (رسائل)، میرزا احمد کافى تبریزى و شیخ عبدالجواد جبل عاملى اصفهانى (مکاسب)، شیخ محمد لاکانى و علامه طباطبایى (شرح منظومه) را آموخت و در ۲۰سالگى اش نیز به لباس مقدس روحانیت درآمد.

در سال ۱۳۳۰ش به مشهد مقدس رفت و کفایهالاصول را از حضرات آیات: سید یونس اردبیلى، شیخ هاشم قزوینى و شیخ غلامحسین تبریزى آموخت و پس از آن به درس خارج فقه و اصول آیهاللّه العظمى سید یونس اردبیلى حاضر شد و مورد توجه ایشان قرار گرفت، تا آن جا که از او براى ماندن همیشگى در مشهد دعوت کرد; اما
آن مرحوم در سال ۱۳۳۳ش به حوزه علمیه قم بازگشت و به شرکت در درس هاى حضرات آیات عظام: بروجردى، محقق داماد و اندکى هم درس امام خمینى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار کرد. بازگشت به وطن  سپس معظم له به زادگاهش بازگشت و به خدمات علمى و دینى از قبیل اقامه جماعت (در مسجد میرزا على اکبر و نواب صفوى)، وعظ و ارشاد، تدریس، رسیدگى به امور مردم و رفع دعاوى، تأسیس کلاس هاى آموزشى و عقیدتى، راه اندازى کتابخانه مهدیه، صندوق قرض الحسنه امام سجاد،

خدمات درمانگاه ،حسینیه و صندوق پستى ۵۸ براى پاسخگویى به سؤالات مردم پرداخت و در این راه توفیق فراوانى به دست آورد. آن مرحوم به همراه علماى شهر به ویژه آیهاللّه مسائلى و آیهاللّه سید  عبدالکریم موسوى اردبیلى، به فعالیت هاى فراوان علیه رژیم پهلوى پرداخت و در این راه از هیچ کوششى فروگذار نکرد. او و دوستان گرامى اش، محور و فعالیت هاى انقلابى بودند و با پخش اعلامیه هاى امام و سخنرانى هاى آتشین، عرصه را بر رژیم استبدادى تنگ کرده بودند و به همین دلیل، ایشان در سال هاى دهه ۱۳۵۰ش، ممنوع المنبر شده بود. به رغم همه مشکلات، دست از اقدامات آگاهى بخش خویش برنمى داشت. در آستانه پیروزى انقلاب، نقش ایشان در نظارت و حفاظت و امنیت شهر و صیانت جوانان از فرو افتادن در گرداب گروهک هاى منحرف، چشمگیر بود. پس از پیروزى انقلاب اسلامى، از سوى امام خمینى به عنوان امام جمعه اردبیل برگزیده شد و با جدیّت تمام در پاسدارى از دستاوردهاى انقلاب کوشید و از سوى مردم اردبیل، به نمایندگى مجلس خبرگان رهبرى در چند دوره نیز انتخاب شد. او موفق شد چند مدرسه علوم دینى، کتابخانه و مجتمع فرهنگى ـ مذهبى مصلى بنیاد نهد و گروه بسیارى از طلاب علوم دینى را پرورش داد. در جریان جنگ تحمیلى، بارها و بارها به جبهه هاى  نبرد شتافت و با کمک ها و سخنرانى هاى خود شور فراوانى را در رزمندگان اسلام ایجاد کرد. فقید سعید در سال ۱۳۷۵، به تشکیل کنگره محقق اردبیلى اقدام کرد و تمام تألیفات آن فقیه محقق را با همت عالى خود، منتشر ساخت.

وفات

سرانجام آن عالم خدمت گزار در ۷۱سالگى  در سحر روز دوشنبه ۲۷فروردین ۱۳۸۰ش (۲۱محرم الحرام ۱۴۲۲ق) چشم از جهان فرو بست و به موالیان طاهرینش پیوست.