شیعه شناسی » مناسبت های مذهبی » ماه ذی القعده »

ولادت محمد بن ابى بكر 26 ذي القعده

 سال دهم هجرى قمرى
محمد بن ابى بكر، از ياران وفادار و فداكار امام على بن ابى طالب(علیه السلام) بود. وى، در سفر معنوى و روحانى حجه الوداع، كه پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) و اكثر اصحاب و پيروان آن حضرت،در سال دهم قمرى از مدينه منوره و ساير نواحى اسلامى عازم مكه معظمه شده بودند، در سرزمين “ذوالحليفه”، يا “شجره” كه بين راه مدينه و مكه و يكى از “ميقات” پنجگانه است، در چند روز مانده به پايان ماه ذى قعده، از بانوى شريف و گرانقدرى بنام “اسماء بنت عميس” ديده به جهان گشود.(1)

علامه مجلسى، در اين باره گفت: اسماء بنت عميس در مكانى به نام “بيدا” و چهار روز مانده به آخر ذى قعده و در سفر حجه الوداع، محمد بن ابى بكر را به دنيا آورد.(2) گفتنى است كه اسماء بنت عميس از زنان سابق الايمان بود و در سال هاى نخست ظهور اسلام، به پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) ايمان آورد و به همراه همسر دلير و فداكارش حضرت جعفر بن ابى طالب(علیه السلام)، معرف به جعفر طيار، به حبشه هجرت كرد(3) و پس از هجرت پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به مدينه و تشكيل حكومت اسلامى، آنان نيز به مدينه هجرت كردند. در سال هشتم قمرى، جعفر بن ابى طالب(علیه السلام) در رأس سه هزار رزمنده سپاه اسلام در جنگ با روميان متجاوز، در مكانى به نام “موته” شركت كرد و در اين جنگ نابرابر، بسيار ايستادگى كرد، تا اين كه دو دستش قطع شد و مظلومانه به شهادت رسيد.

بر اساس حديث صحيحى از پيامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم)، خداوند سبحان به جاى دو دست بريده او در جنگ موته، دو بال در بهشت به او عنايت مى كند تا با آن ها به هر كجا كه خواهد، پرواز كند. بدين جهت از آن زمان به “جعفر طيار” معروف گرديد.(4) اسماء بنت عميس، پس از شهادت جعفر طيار، با ابوبكر بن ابى قحافه ازدواج كرد و محمد بن ابى بكر را به دنيا آورد. پس از مرگ ابوبكر در جمادى الآخر سال سيزدهم قمرى، با امام على بن ابى طالب(علیه السلام) ازدواج كرد و از آن زمان، محمد بن ابى بكر را به همراه خويش به خانه امام على(علیه السلام) برد و از تربيت علوى و روحيه ستم ستيزى، وى را بهره مند نمود.

محمد بن ابى بكر در مبارزه با تبعيضات و ستم گرى هاى عثمان (خليفه سوم راشدين) و عاملان او، به ويژه با عامل او در مصر، يعنى عبدالله بن سعد بن ابى سرح، بسيار ساعى بود.(5) هم چنين در راه ايجاد و استمرار حكومت عدالت گستر حضرت على(علیه السلام)، بسيار جان فشانى كرد و در جنگ جمل در حمايت از آن حضرت، درست روبروى خواهر خويش عايشه بنت ابى بكر قرار گرفت.(6) امام على(علیه السلام)، پس از پايان جنگ جمل، وى را به حكومت مصر منصوب كرد و طى نامه اى به اهالى مصر و خود محمد بن ابى بكر سفارش هاى ارزنده و آموزنده اى نمود.(6)

محمد بن ابى بكر، پس از استقرار در مصر، با شايستگى تمام و وفادارى به آرمان هاى مقدس علوى، بر روش مولايش اميرمومنان(علیه السلام) حكومت كرد و با مخالفانش مبارزه نمود و سرانجام، در سال 38 قمرى، در هجوم سراسرى سپاهيان شام به فرماندهى عمرو بن عاص، به دست معاويه بن حديج به طرز فجيعى به شهادت رسيد. امام على(علیه السلام) در شهادت وى بسيار متأثر و اندوهگين شد.(8)

پي نوشتها:
1- اعلاق النفيسه (ابن رسته)، ص 202؛ تهذيب الأسماء (عبدالقادر بن محمد حنيفى)، ص 174
2- بحارالانوار (علامه مجلسى)، ج99، ص 349
3- تاريخ ابن خلدون، ج1، ص 388؛ فرازهايى از تاريخ پيامبر اسلام (جعفر سبحانى)، ص 130
4- فرازهايى از تاريخ پيامبر اسلام، ص 415؛ تاريخ ابن خلدون، ج1، ص 430
5- أنساب الاشراف »ترجمه اميرالمومنين« (احمد بن يحيى بلاذرى)، ص 293
6- الأمالى (از سلسله تأليفات شيخ مفيد، ج13)، ص 24
7- همان، ص 260؛ تحف العقول (ابن شعبه حرانى)، ص 124
8- أنساب الأشراف ترجمه اميرالمومنين، ص 297؛ تاريخ ابن خلدون، ج1، ص 615