خانواده شیعی » سبک زندگی »

نیایش درمانى، راهى به سوى سلامت

و آنگاه که ایوب پروردگار خود را چنین خواند که مرا سختى رسیده است و تو بخشنده‌‏ترین بخشندگانى، ما او را اجابت نمودیم و ناراحتى او را بر طرف ساختیم. قرآن کریم / سوره انبیاء

دعادرمانى، مقوله‌‏اى است که در قرن اخیر علیرغم بحران دینى که برخى از اندیشمندان قائل هستند درخور توجه قرار گرفته است. و یکى از روشهاى تحقیق در خصوص درمان بیماران استفاده از مقوله‏‌ى نیایش مى‌‏باشد. نوشتار این بخش در خصوص اثرات دعا و تحقیقاتى که پیرامون این مسئله انجام پذیرفته است تدوین گردیده است.

از شاخصه‌‏هاى مهم سلامت روان، کیفیت صحیح ارتباط با چهار عامل محرک و حرکت‌آفرین است که ایجاد خلل ارتباط با این چهار عامل، حیات انسانى و سلامت روان او را به خطر مى‌‏اندازد.

۱) ارتباط با خدا؛

۲) ارتباط انسان با دیگران؛

۳) ارتباط انسان با طبیعت؛

۴) ارتباط انسان با خویشتن خویش.

ارتباط با خدا، اضطراب‌ها و نگرانی‌ها را کاهش داده و بردبارى و صبر انسان را افزایش مى‌‏دهد. قدرت روحى انسان به حد اعلا رسیده و قدرت مقابله و ایجاد ارتباط منطقى جهت حل مشکلات را در فرد ایجاد مى‌‏نماید.

به تبع ایجاد ارتباط صحیح با خدا، ارتباط او با دیگران، طبیعت و خویشتن او نیز جهت دار و منطقى مى‏‌گردد.

راه‌هاى مختلفى براى ارتباط با خدا وجود دارد «الطرق إلى الله بعد انفاسکم» راه رسیدن به خدا به شمارش نفس‌هاى شماست یعنى به تعدد نفس‌هاى شما راه براى ارتباط با خدا وجود دارد. از میان طرق گوناگون ارتباط با خدا، دعا داراى نقش گسترده‌‏اى در سلامت روان است.

امام صادق‏(علیه السلام) فرمودند: ارگانیزم معنوى انسان با ارتباط با ملکوت اعلى جایگاه خود را یافته و آرامش و سکون مى‌‏یابد، در حالی که انسان بدون پیوستن به محضر ربوبى خویشتن را در اقیانوس بى‌هویتى تنها مى‌‏بیند و دعا پیوستن روح ملکوتى انسان به سرچشمه کمال مطلق است، چرا که همه‏‌ى انسانها در پى کمال مطلق مى‌‏باشند، اگرچه در مصداق، به خطا مى‌‏روند، اما تا رسیدن به کمال مطلق آرام خواهند گرفت.

امروزه بحث دعا و نیایش به گفته الکسیس کارل همانند نیاز انسان به اکسیژن و آب است. او معتقد است، نیاز به مذهب و عرفان را مى‌‏توان نظیر نیاز به اکسیژن دانست و نیایش نیز همانند دستگاه تنفس عمل مى‌کند و مى‌‏توان گفت که نیایش و دعا، عامل پیوستگى روان انسان با جایگاه اصلى خویش است و بدون شک همان طور که جسم انسان بدون آب و اکسیژن از بین خواهد رفت، روح انسان نیز بدون دعا پاینده نخواهد ماند.

جایگاه دعا در قرآن‏

غالباً زمانى که خدا کلمه‏‌ى «من» را در آیات استفاده مى‌‏کند یا براى اظهار محبت شدید است یا اظهار غضب. هرگاه کلمه‌‏ى «من» از گفته با ملاطفت بندگان و دعاى آنها را منتسب به خود نموده و دست نوازش بر سر آنها کشیده است. البته باید گفت اجابت دعا به معناى برآورده شدن فورى تقاضا نیست، چه بسا دعاهایى که در ظاهر به نتیجه نمى‌‏رسند ولى نفس دعا نوعى اجابت خداست.

با چنین نگرشى رابطه انسان با خدا منبع دریافت پیام الهى است و تنها راه خروج از بحران‌ها و ناامیدی‌هاى روحى باعث برگشت انسان به مبداء فیض ازلى مى‌‏شود. الکسیس کارل در کتاب نیایش خود اشاره داشته است که در همه‏‌ى اعصار اثر درمانى دعا توجه آدمیان را به خود جلب کرده و امروز نیز در نیایشگاه‌ها و زیارتگاه‌ها اغلب از درمان بیماری‌ها گفتگو مى‌‏شود.

موسسه طبى «لورد» با نشان دادن امکان چنین درمان‌هایى خدمت بزرگى به عالم پزشکى نموده است. دعا گاهى اثر معجزه‌آسائى دارد بیمارانى دیده شده‌‏اند که به ناگهان از بیماری‌هایى چون لوپوس سلى صورت، سرطان، عفونت کلیه، زخم‌هاى بدنى، بیماری‌ها ریوى و استخوانى بهبود یافته‌‏اند.

کیفیت درمان تقریبا همیشه به یک شکل است ابتدا با دردى شدید و سپس با احساس بهبود همراه است در چند دقیقه یا حداکثر چند ساعت، نشانه‌‏هاى بیمارى بر طرف مى‌‏شود و ضایعات بدنى التیام مى‌‏یابد. این شفاى معجزه‌آسا با افزایش سرعت درمان همراه است و هیچگاه تا به حال چنین سرعتى در تجارب جراحان و فیزیولوژیست‌ها دیده نشده.

براى آن که چنین حالتى رخ دهد، احتیاجى نیست که بیمار خود دعا کند. کودکان خردسالى که هنوز سخن نمى‌‏گویند و یا کسانى که معتقد نبوده‌‏اند، در لورد شفا یافته‏‌اند دعا براى دیگران همیشه موثرتر از دعا براى خویشتن است البته عوامل زیادى در تأثیر دعا مؤثر هستند.

اثر دعا بستگى به شدت و کیفیت آن دارد. در طول چهل یا پنجاه سال اخیر، تعداد شفایافتگان لورد کمتر شده است، زیرا بیماران، دیگر آن محیط پر از صفا و روحانیت قبلى را در اختیار ندارند. زائرین را اغلب سیاحت‌گران تشکیل مى‌‏دهند و اثر دعاى آنان ناکافى و نارساست.

دکتر الکسیس کارل در جاى دیگر نکات قابل توجهى را در مورد پدیده دعا و نیایش بیان مى‌‏کند.

اثر دعا بستگى به شدت و کیفیت آن دارد، هر چه دعا‌کننده از غیر حق بیشتر بریده باشد، توجه او به حضرت حق شدیدتر خواهد بود. لذا شدت و کیفیت آن در تاثیرگذارى آن مؤثر است.

دعاى در حق غیر

عشق و محبتى که از سر معامله نباشد، مهمترین و مؤثرترین عوامل جذب است. امام کاظم‏(علیه السلام) مى‌‏فرمایند: هر دعائى که در حق دیگران باشد، از عرش به او فرمان مى‌‏رسد صدهزار برابر براى تو باشد. به عبارتى صدهزار برابر دعاى تضمین شده از طرف خدا داریم.

در این روایت، ایجاد ارتباط عاطفى بین انسانها تاکید شده و تمرین داده مى‌‏شود. زیرا یکى از شاخصه‌‏هاى سلامت روان، ایجاد ارتباط سالم و پاک با دیگران است. همراهى با جمع، موجب سلامت روان فردى است.

افرادى که قادر به برقرارى ارتباط عاطفى با انسانهاى دیگر نیستند، از آلودگى روحى برخوردارند و آمادگى بزهکاریشان بیشتر است. در بررسى‏‌هاى آمارى این نتیجه گرفته شده است که میان خشونت و بى‌مهرى و بزهکارى افراد، ارتباط مستقیم برقرار است. یعنى فردگرایى و اصالت با فرد، با تجاوز به حقوق دیگران مرتبط است.

پیامبر اکرم(‏صلى الله علیه و آله و سلم) مى‌‏فرماید: دو تن از یکى بهتر و سه تن از دو تن برتر و چهار تن از سه تن نیکوتر است، همیشه با جماعت باشید. و حتى در میان جمع و جماعت، دعا به اجابت مقرون‏تر است، البته برخى از ویژگی‌ها و حالات خاص باعث نزدیک شدن دعا به اجابت مى‌‏گردد. بدین سبب امام صادق‏(علیه السلام) فرموده است: سه کس مستجاب الدعوه هستند: حجاج، رزمندگان، بیماران.

بهترین زمان دعا

اوج انرژى هستى، در لحظات پیش از طلوع است. اذان صبح تا طلوع آفتاب، بهترین و مناسب‏ترین زمان از دیدگاه انرژى هستى و کیهانى است و انرژى جذاب هستى، آماده‏‌ى جذب و خلق و ایجاد خواسته‏‌ها و نیات درونى شماست.

از ائمه معصومین(علیهم السلام) هم آمده است: هرگاه از خداوند مهربان چیزى خواستید، صبح زود خواسته‌تان را مطرح کنید، از اذان صبح تا طلوع آفتاب، فرشتگان ندا در مى‌‏دهند که آیا حاجتمندى هست که ما حاجتش را روا داریم.

پژوهش‌هاى انجام شده در خصوص اثر درمانى دعا

در سال ۱۹۹۱ در مجله British gournal پژوهشى تحت عنوان درمان سرطان به روش طب سوزنى رادیو فرکانس با استفاده از تلاوت قرآن مقدس به چاپ رسید. در این تحقیق دکتر ایمام به همراه یک تیم کامل پزشکى، به مدت ۸ سال به طور نیمه تجربى و شاید به عنوان اولین پژوهش کابردى، مفاهیم دینى در علوم پزشکى به مطالعه و تحقیق پرداخته‌‏اند.

روش تحقیق در این پژوهش به این ترتیب بود که صوت آیات معینى از قرآن کریم (سوره‌‏ى مبارکه یس آیات ۱۱۹) را به شکل امواج رادیویى به کمک ترانس دیوسرى بر روى نقاط طب سوزنى بیمار عبور مى‌‏دادند و روزانه براى هر بیمار، ۱۰ دقیقه و به مدت یک هفته این کار ادامه مى‌‏یافت.

این پژوهش بر روى ۷۵ بیمار که سنین بین ۲۸۰ سال داشتند و به انواع مختلفى از سرطان مبتلا بودند به مدت ۸ سال انجام گرفت ۶۴ نفر از این بیماران توسط مطالعات پاتولوژى و آسیب‌‏شناسى بدخیمى آنها تثبیت شده بود و توسط سرطان‌شناسان با استفاده از روش‌هاى درمانى مرسوم تحت درمان قرار گرفته بودند.

اکثر این بیماران سرطان رحم و سینه داشتند در پایان، محقق به این نتیجه رسیده است که در این روش علاوه بر این که کاهش علامتى و بالینى قابل ملاحظه‌‏اى شامل (تسکین درد) بهبود خواب، رفع تهوع و استفراغ، کاهش تومور و بهبودى سریع زخم مشاهده، گردیده در(۲۰%) موارد جواب مجدد پاتولوژى منفى گزارش شده و در (۴۰%) موارد درمان به طور نسبى بوده است.

محقق مورد نظر در گوشه‏‌اى از مقاله خود آورده است که: قرآن، کتاب مقدس مسلمانان به سبک و نظم عربى است. وقتى آیات قرآن با قرائت صحیح و با صوت خوش تلاوت شود، موجب آرامش روح قارى و مستمعین مى‌‏گردد و قرآن خود درباره ى فوائدش در بهبود بیمارى‌‏هاى روح و جسم صحبت مى‌‏کند و بعد محقق چنین استنباط مى‌‏کند: که عبور تلاوت‌ها به شکل امواج رادیوئى از درون نقاط طب سوزنى ناحیه‌‏ى مبتلا موجب یکسرى فعالیت‌هاى بیوفیزیکى و بیوشیمیایى در سطح سلولهاى بدن شده و عناصر سلولى را مجدداً منظم مى‌‏کند تا بتوانند به شکل هماهنگ با یکدیگر عمل کنند و بدین صورت است که این روش منجر به بهبود بیماری‌ها مى‌‏شود. این روش فیزیولوژى منحرف شده و سلولهاى سرطان زا را مجدداً تنظیم نموده و از سنتز کنترل نشده پروتئین‌ها جلوگیرى مى‌‏کند.

در هفته‌نامه «هنگام» در مقاله‌‏اى تحت عنوان داروئى به نام دعا، آورده شده است که یک متخصص بیمارستان تگزاس در مورد اثر شفابخش دعا در بیماران صحبت مى‌‏نماید و در آن مقاله به تحقیقات سال ۱۹۸۸بخش عروق بیمارستان سانفرانسیسکو و تحقیقات سال ۱۹۸۰همان مرکز در مورد تاثیرات دعا و نیایش در بهبود بیماری‌ها استناد نموده و در پایان مقاله‌‏ى خود، جمله‏‌اى بدین مضمون آورده است: اگر به اعتبار این دارو معترف باشیم، باید در نسخه‏‌هاى پزشکى خود بنویسیم: سه بار در روز دعا کنید.

دکتر هوبرت بنسون استاد دانشکده و رئیس سمینار در ایالت بوستون آمریکا در کنفرانسى که تحت عنوان ارزشهاى درمانى دعا برگزار شده بود، عباراتى را چنین مطرح نموده‌‏اند:

دعا خواندن، مغز را به کار مى‌‏اندازد. عوارض ایدز را کاهش مى‌‏دهد، از فشار خون مى‌‏کاهد و نازائى را درمان مى‌‏کند. تکرار دعاها و بیرون کردن اندیشه‌‏هاى مضر از مغز، بسیارى از مردم را قادر مى‌‏سازد تا تغییرات فیزیولوژیک در خود پدید آورند.

منبع: دین‌پژوهان؛ بهمن و اسفند ۱۳۸۱؛ شماره ۱۲؛ فاطمه احتسابى‏