مهمان دارى و ضيافت

مهمان دارى و ضيافت

روان انسان در اين درياى متلاطم زندگى به آرامش نياز دارد، چه آرامشى بهتر از اين سراغ داريد که گروهى از دوستان و خويشان باوفا در انجمنى گرد هم آيند، مشکلات زندگى را به طور موقت فراموش نمايند و با سخنان شيرين و دلپذير محفل انسشان را با صفا سازند بدين ترتيب هم تفريح و تجديد نيرو کنند و هم پيوند دوستى را مستحکم تر سازند. و با مشکلات هم آشنا مى شوند و در حد توان سعى در رفع آن مى کنند.

آرى، مهمان دارى رسم بسيار خوبى است و کمتر کسى پيدا مى شود که نيکويى آن را انکار کند، لکن دو مشکل بزرگ سبب شده که برخى خانواده ها از زير بار مهمانى شانه خالى کنند و تا ضرورت اقتضا نکند، بدان تن در ندهند.

مشکل اول:

 تجملات زندگى و چشم و هم چشمى هاى بى جا، زندگى را دشوار ساخته است؛ تهيه اسباب و لوازم منزل ـ که براى رفع احتياج و تحصيل راحتى بوده ـ از صورت حقيقى خارج شده و به صورت تجمل گرايى و خود نمايى در آمده است، و همين موضوع باعث کم شدن مهمانى ها و رفت و آمد هاى دوستانه شده است. شايد بيش تر مردم بى ميل نباشند که با دوستان و خويشانشان رفت و آمد کنند، اما چون نتوانسته اند بر طبق دل خواه ديگران اسباب و تجملات زندگى را فراهم سازند و زندگى خويشتن را ناقص مى پندارند از رفت و آمد با دوستان امتناع دارند. اين فکر غلط، واقعاً دست و پاى مردم را بسته و دنيا و آخرتشان را تباه خواهد ساخت.

حل مشکل:

آقا و خانم محترم! مگر دوستان براى تماشاى اسباب لوکس به منزل ما مى آيند؟! اگر چنين منظورى دارند بهتر است به فروشگاه ها و موزه ها بروند، مگر نمايشگاه اشياى لوکس باز کرده ايم و براى خود نمايى آن ها را به منزل دعوت مى نماييم؟! رفت و آمد براى انس، محبت و تفريح است، نه براى فخر، مباهات و خود نمايى؛ مهمان ها براى پر کردن شکم و تماشا به منزل ما نمى آيند، بلکه مهمانى را يک نوع احترام مى شمارند؛ آنان هم، از اين رقابت ها و تجمل گرايى به تنگ آمده اند و سادگى را دوست دارند؛ پس بياييد اين رسم هاى غلط را کنار گذاشته و خودمان را از اين قيد و بند ها آزاد نماييم. اگر من و شما با سادگى از آنان پذيرايى کنيم، نه تنها بدشان نمى آيد، بلکه خشنود هم خواهند شد، و بعد ها از همين روش ساده ما پيروى خواهند نمود و بدون تکلف و سختى از ما پذيرايى خواهند کرد؛ در اين صورت مى توانيد با کمال سادگى، رفت و آمد کنيد و از نعمت انس و مودت بهره مند گرديد. پس، اين مشکل را به آسانى مى توان حل کرد، ولى قدرى جرأت و شجاعت لازم دارد و بايد عمل کرد، راه را باز کرد، الگو شد تا به نتيجه رسيد.

مشکل دوم: کار هاى سنگين و دشوار مهمان دارى است؛ خانم ناچار است در طى چند ساعت وسايل پذيرايى چندين نفر را فراهم سازد، و به همين دليل غالباً برخى غذاها مطابق دل خواه از کار در نمى آيد، در آن صورت مرد از يک سو ناراحت مى شود که خرج کردم، ولى با اين حال آبرويم رفت، زن از سويى ديگر ناراحت است که زحمت کشيدم، اما در عين حال پيش مهمان ها آبرويم رفت و زن بى سليقه اى معرفى شدم، بدتر از همه پاسخ نق نق هاى شوهرم را چه بگويم؟ بدين جهت کمتر مجلسى پيدا مى شود که بدون اضطراب و دلهره پايان پذيرد، همين امر باعث شده که خانواده ها غالباً از مهمانى دادن گريزانند و از تصور آن به خود مى لرزند.

حل مشکل:

البته ما هم اذعان داريم که مهمان دارى کار آسانى نيست، لکن عمده اشکال در اين جاست که مهمان دار، راه و رسم صحيح مهمان دارى را به درستى نمى داند و مى خواهد در مدت دو سه ساعت، کارهاى بسيار زياد و دشوارى را انجام دهد، در صورتى که اگر کاردان و با تدبير باشد مى تواند به خوبى و آسانى بهترين مجلس را برگزار کند. اکنون نمونه اى از مهمان دارى صحيح را برايتان مجسم مى سازيم تا در صورت تمايل با الگو گيرى از آن با آرامش و ميل بيشترى از مهمانان خود پذيرايى کنيد.

يک نمونه: مرد وارد منزل مى شود و به همسرش مى گويد: ده نفر از دوستان را براى صرف شام شب شنبه دعوت نموده ام، خانم پاسخ مى دهد: بسيار خوب، براى شام چه غذايى تهيه کنيم؟ با هم مشورت مى کنند و تصميم مى گيرند، آنگاه موارد مورد نياز را يک يک بر روى کاغذ يادداشت مى نمايند و بار ديگر با دقت آن را مرور مى کنند که مبادا چيزى فراموش شده باشد. با يک بررسى نهايى آن چه را که در خانه موجود دارند رويش خط مى کشند، و چيزهايى را که بايد بخرند در ليست جداگانه اى يادداشت مى نمايند و در فرصتى مناسب آن ها را خريده و در منزل مى گذارند. روز پنج شنبه که هنوز يک روز به شب مهمانى باقى مانده است، برخى کار ها را جلو مى اندازند، مثلاً خانم و آقا با کمک فرزندان همکارى مى کنند تا سبزى ها تميز و آماده شود، سيب زمينى و پياز را مى شويند، لپه ها را پاک ميکنند، قند ها را خرد مى کنند، نمکدان ها را پر از نمک کرده و در جاى خودش مى گذارند، ظرف هاى مورد نياز را تميز و آماده مى کنند، و خلاصه کار هايى را که مى توان زود تر انجام داد به طور تفريحى انجام مى دهند.

صبح روز جمعه پس از صرف صبحانه خانم بعضى کار ها را انجام مى دهد؛ مثلاً گوشتها را خرد مى کند، سيب زمينى را سرخ مى کند و … يعنى اين کار ها را با صبر و حوصله انجام مى دهد و براى او چندان دشوار نخواهد بود. بعد از صرف ناهار و استراحت مشغول بقيه کار ها مى شود؛ اما خوشبختانه کار زيادى ندارد، زيرا بيش تر کار ها را قبلاً انجام داده است. اسباب و لوازم زندگى هم مرتب است، درطى يکى دو ساعت، بدون داد و فرياد و عجله و شتاب بقيه کار ها را نيز انجام مى دهد، به طورى که در اوايل شب ديگر کار مهمى باقى نمانده است، آنگاه خودش را تميز مى کند و لباس هايش را عوض مى کند. سماور را روشن مى کند و منتظر آمدن مهمان ها مى شود، اگر مهمان ها از خويشان و محارم باشند و به استقبالشان مى رود، بدون اضطراب و نگرانى از آن ها پذيرايى مى کند، در ضمن گاهى هم سرى به آشپزخانه مى زند و موقع شام با خيالى آسوده سفره را پهن مى کند. مهمان ها نيز با کمال آسايش و خوشى شام را صرف مى کنند و خداحافظى مى کنند. نتيجه آن که:

اولاً: مهمان ها علاوه بر خوردن غذا هاى لذيذ و مطبوع از نعمت انس و مودت نيز برخوردار شده اند و با کمال آسايش گفته و شنيده اند، هرگز خاطره خوش آن شب و چهره بشاش ميزبان را فراموش نخواهند کرد همچنين پذيرايى گرم، سليقه و کاردانى کدبانوى خانه را ستايش خواهند کرد.

ثانياً، مرد ساعاتى از شب را با کمال آسودگى در کنار مهمان ها نشسته و بهترين تفريحات سالم را داشته است و از اين که توانسته به نحو دلخواه از دوستانش پذيرايى کند شاد و خوشحال است و از وجود چنين بانوى کاردانى که با ذوق و سليقه خويش مجلس را به خوبى برگزار نموده به خود مى بالد و بيش از پيش به خانه و چنين بانوى شايسته اى علاقه مند خواهد شد و از تکرار چنين مهمانى هايى ترسى نخواهد داشت.

ثالثاً، خانم چون لوازم پذيرايى را با صبر و حوصله و به طور عادى تهيه نموده، خسته و وامانده نمى شود، عصبانى و ناراحت نيست و پيش شوهر و مهمان ها هميشه سربلند و خشنود است که توانسته بدون اضطراب و نگرانى به بهترين وجه از مهمان ها پذيرايى کند، بدين وسيله لياقت و کاردانى خويش را به اثبات رسانده و دل شوهرش را به دست آورده است.

توصيه هاى ديگر:

1. اگر احساس مى کنيد به لحاظ شخصيتى و تربيتى خود، روحيه مهماندارى نداريد، با يک تصميم قاطع و اراده فولادين به مبارزه با اين روحيه بپردازيد و خود را به «تدريج» به اين امر خدا پسندانه عادت دهيد. و هميشه به خود تلقين کنيد که «من هم مى توانم مثل سايرين مهمان دار خوبى باشم.»

2. اگر فکر مى کنيد توانايى اقتصادى و معيشتى کافى براى مهمان دارى نداريد، اين کاملاً طرز فکر غلط است؛ نترسيد و توکل به خدا داشته باشيد. در حد توانايى هاى هر چند اندک خود به اين امر اقدام کنيد و به امداد الهى ايمان داشته باشيد که خود وعده روزى داده است. چنان که پيامبر اکرم ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ مى فرمايند:

«رزق مهمان از آسمان نازل مى شود. وقتى آن را خورد، گناهان ميزبان آمرزيده مى شود.»[1]

3. دعوت مومنين را از اين جهت که روزى شما هم بايد مهمانى بدهيد، رد نکنيد. امام رضا ـ عليه السلام ـ مى فرمايد: «سخاوتمند از غذاى مردم مى خورد تا از غذايش بخورند؛ اما بخيل از غذاى مردم نمى خورد مبادا از غذايش بخورند.»[2]

4. از اين طرز فکر که وقت شما در اين گونه مجالس ضايع مى شود، دورى کنيد؛ بلکه بدانيد ميزبانى و مهماندارى علاوه بر عبادت بودن و ثواب داشتنش، يکى از نياز هاى زيستى و روانى انسان مى باشد.

منابع کمکى:

1. همسردارى، امينى، ابراهيم.

2. بهشت خانواده، مصطفوى، سيد جواد.

[1]. وسائل الشيعه،ج16، ص 557.
[2]. همان، ص 520.
منبع :مرکز مشاوره موسسه امام خميني (ره) – جزوه: مهمان داري