فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

محمد بن همام اسکافى (ره)

اشاره:

ابو على، محمد بن همام بن سهیل اسکافى، از چهره هاى درخشان و از بزرگان شیعه و از اصحاب سفراى  امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف مى باشد‎ اسکافى در سال ۲۵۸ هجرى در اسکاف به دنیا آمد. اسکاف نام محلى است میان بصره و کوفه. کوفه و  اطراف آن به عنوان سرزمین علاقه مندان به اهل بیت رسول خدا صلى الله علیه اجمعین شناخته مى شد‎ محمد در خانواده اى تازه مسلمان که اسلام را از شیعیان و علاقه مندان به عترت پیامبر صلى الله علیه  پذیرفته بودند، چشم گشود‎.‎

او از کودکى با عشق به خاندان رسول خدا صلى الله علیه وآله وسلم بزرگ شد و همان گونه که خود بیان  مى کند: »قبل از آنکه من به دنیا بیایم پدرم نامه اى براى امام حسن عسکرى علیه السلام نوشت و از آن  حضرت خواست تا دعا بفرماید که خداوند فرزند صالحى را به ایشان عطا فرماید.

امام در ذیل نامه نوشتند:  قد فعل الله ذلک یعنى خداوند خواسته تو را برآورده فرمود.« و بدین سان اسکافى پا به جهان خاکى گذاشت‎.‎ ‎سفر به بغداد شهر بغداد در آن زمان مرکز علم و دانش بود و بسیارى از علما و دانشمندان جهان براى فراگیرى علوم به  آن شهر مى رفتند‎.‎ محمد بن همام نیز عزم آن شهر کرد تا هم از علماى بزرگ آن زمان که در بغداد بسر مى بردند استفاده نماید  و هم بهتر بتواند با نایب خاص امام زمان عجل الله تعالى فرجه ارتباط برقرار کند و دستورات آن حضرت  را اجرا نماید‎.‎

شخصیت محمد بن همام

یکى از شخصیت هاى بزرگ شیعه در آن دوران به شمار مى آمد و یکى از یاران نزدیک نواب خاص امام زمان بود. او گاهى نزد آنان مى رفت و آنان نیز سخنان امام زمان یا روایات دیگر ائمه را بر او  املا مى فرمودند. برخى از دستورات و توقیعات امام زمان از طریق اسکافى به دست ما رسیده است‎.‎ صاحب جامع الرواه مى گوید: »قبل از وفات محمد بن عثمان، برخى از بزرگان و چهره هاى سرشناس شیعه  مانند ابو على اسکافى نزد محمد بن عثمان عمرى رفتند تا جانشین خود را معرفى نماید و او نیز حسین بن  روح را از طرف امام زمان به آنان معرفى نمود‎.«‎ ‎

کلمات بزرگان

شیخ طوسى درباره او مى گوید: »ابو على محمد بن همام اسکافى شخصیتى جلیل القدر و مورد اطمینان است  و روایات فراوانى را روایت کرده است‎.«‎ نجاشى نیز چنین مى گوید: »محمد بن همام اسکافى شیخ اصحاب ما و از بزرگان قدماى شیعه مى باشد. او  داراى مقام و منزلتى بزرگ است و احادیث فراوانى را روایت کرده است‎.«‎‎اساتید اسکافى علاوه بر محضر نواب خاص امام زمان مانند عثمان بن سعید و محمد بن عثمان و حسین بن روح  از شخصیت هاى فراوان دیگرى نیز روایت نقل مى کند که از آن جمله اند: پدرش همام بن سهیل، ابراهیم بن  هاشم، جعفر بن محمد حِمیَرى، عبد الله بن جعفر حمیرى، محمد بن عبد الله حمیرى، على بن محمد بن ریاح،  على بن محمد رازى و شخصیت هاى بزرگ دیگر‎.

‎شاگردان

شخصیت هاى فراوانى نیز از او روایت نقل مى کنند مانند: احمد بن محمد برقى، جعفر بن محمد بن قولویه،  على بن ابراهیم، هارون بن موسى تلعکبرى، ابراهیم بن محمد بن معروف، احمد بن ابراهیم

‎تألیفات

۱ ‎ . ‎کتاب التمحیص که جزء مصادر بحار الأنوار است و در این برنامه موجود مى باشد‎.‎

۲ ‎ . ‎الأنوار فی تاریخ الأئمه علیه السلام‎.‎ ‎. ‎هم چنین روایات فراوانى از او در کتاب هاى معتبر روایى نقل شده است‎.‎ ‎

‎وفات

این عالم بزرگوار شیعه پس از یک عمر با برکت، در سنین نزدیک به ۸۰ سالگى و در سال ۳۳۶ هجرى به  سوى معشوق خویش پر کشید و به سراى باقى شتافت‎ .