محمد بن عثمان(ره)

در زمان غيبت صغرى چهارتن از بزرگان شيعه وكيل و سفير و نايب خاص امام زمان عليه السلام بودند كه خدمت آن حضرت مى‏رسيدند و وكالتشان به خصوص مورد تاييد بود و پاسخهاى امام در حاشيه نامه ‏هاى سوالى توسط آنان بدست مردم مى‏رسيد که به نواب اربعه مشهور بودند. البته غير از اين چهار نفر وكلاى ديگرى هم از طرف امام عليه السلام در بلاد مختلف بودند كه بوسيله همين چهار نفر امور مردم را به عرض امام زمان عليه السلام مى‏رساندند و از سوى امام در مورد آنان توقيع هايى صادر شده بود  .
نايب دوم
محمد بن عثمان معروف به  محمد عمري  از دوران  كودكى همچون پدرش عثمان بن سعيد در خدمت ائمه معصومين عليهم السلام بود. او ابتدا در محضر امام هادي عليه السلام و پس از آن در خدمت امام حسن عسکرى عليه السلام بود. وى كه كنيه اش اوجعفر بوده است پس از ارتحال پدرش عثمان بن سعيد به دستور حضرت  بقية الله الاعظم نايب خاص حضرت شد، او مردي فروتن و ساده زيست بود كه با فروش زيتون امرار معاش مى كرد و هيچ خدمتكارى نداشت. آن گونه كه در تاريخ ذكر شده است از سوى حضرت بقية الله الاعظم و به دست او معجزات بسيارى انجام گرفته و ثمرات فراوانى ديده شده شده است. در كتاب کلمة الامام المهدى تاليف علامه شهيد آية الله سيد حسن شيرازى ( قدس سرّه ) آمده كه از محمد بن عثمان سوال كردند آيا حضرت بقية الله الاعظم را زيارت كرده اي! پاسخ داد: آرى آخرين نوبت حضرت را در كنار کعبه  و مشغول اين دعا زيارت كردم: ( خدايا آنچه را كه به من وعده داده اى برآورده ساز).  وى در ادامه سخن مى گويد: حضرت را ديدم كه در ركن مستجار در حالى كه به پرده كعبه درآويخته اينگونه دعا مى نمايد: ( خدايا به وسيله من از دشمنانت انتقام بگير). محمد بن عثمان مى گويد: صاحب الامر امام زمان صلوات الله عليه هرسال در مراسم حج شركت مى فرمايند، مردم را مى بينند و مي شناسند، اما مردم ايشان را مى بينند ولى نمي شناسند. روايت شده است كه وى قبرى براى خود مهيا ساخته بود و با ساج آن را پوشانيده و آياتى از قرآن را بر آن نوشته و در كنار آن نام ائمه اطهار عليهم السلام  را نگاشته بود. چون از او سوال كردند كه چرا چنين كرده اي پاسخ گفت: هر كس براى خود اسبابى دارد. محمد بن عثمان هر روز به داخل اين قبر مى رفت و جزئى از قرآن را مى خواند و بيرون مى آمد. وى نزديك به نيم قرن نيابت خاص بقية الله الاعظم عجل الله تعالى فرجه الشّريف را در تمام شئون شيعيان بود عهده دار بود ،
سخن امام مهدى ( عليه السلام ): در خصوص ايشان که مى فرمايند :
پس ايشان مورد وثوق من وگفتار او گفتار من است .
وفات:
محمد بن عثمان ( رضوان الله عليه )  در سى ام جمادي الاول سال 305 هجرى قمرى ديده از جهان فرو بست و هنگام وفاتش گفت: من مامور شده ام كه به ابوالقاسم حسين بن روح وصيت كنم و حكم نيابت را به او اعلان داشت. قبر اين ستارۀ درخشان تاريخ شيعه هم اكنون در بغداد زيارتگاه شيعيان اهل بيت عليهم السلام است.