فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

محمد بن احمد بن ابن جنید اسکافى (ره)

اشاره:

ابوعلى محمد بن احمد بن الجنید اسکافى ، در اسکاف (که محلى بین بصره ونهروان است.) در یک خ.ان.واده ع.ل.م.ى و روح.انى گام به عرصه زندگى گذاشت او درروزگارى به سر مى برد که م.ن.اط.ق اس.لامى تازه از ترکتازى خلفاى بنى العباس نجات پیدا مى کرد.

گفتار بزرگان

نجاشى درباره او می گوید:

م.ح.مد بن احمد بن الجنید ابوعلى الکاتب الاسکافى ، آبروى اصحاب ما، ثقه، جلیل القدر داراى ت.ال.یفات فراوان و متعدد از برخى از مشایخ خود شنیدم که در پیش او مال و شمشیرى از حضرت صاحب (عجل الله فرجه ) بود که به هنگام مرگ به کنیزش وصیت نمود و پیش او ضایع گردید.

نجاشى درباره او گفته است که او در حدود ۲۰۰ مساله در ۲۵۰۰ ورق دارد او معاصرابن بابویه والد شیخ صدوق و معاصر حسین بن روح نوبختى ، سفیر سوم امام عصر(عجل الله فرجه ) بوده و از ابن العزافر شلمغانى در روزگار او در دین ، روایت کرده است و از اونیز ابومحمد هارون بن موسى التلعکبرى ، و هم طبقه او روایت نموده اند .

سید صدر م.ؤلف کتاب تاسیس الشیعه که او را در عداد فقها برجسته شیعه نام مى برد و در حق او توصیف و تجلیل شایانى دارد، مى گوید ی.ک.ى دیگر از بزرگان فقهاى ما، ابن جنید محمد بن احمد بن الجنید ابوعلى ،مشهور به کاتب اسکافى است او داراى کتاب هاى متعددى در فروع و اصول فقه مى باشد فقه را تنظیم و ابوابى بر آن م.ت.رت.ب س.اخ.ت اب.واب را جدا از هم قرار داد ونهایت تلاش خود را در این راه صرف نمود اگر م.ساله اى روشن بود، در آن مورد فقطبه ذکر فتوى اکتفا ورزید، و اگر مساله تا حدودى مشکل و غ.ام.ض ب.ود، به عامل اصلى آن نیز اشاره کرده و دلیل آن را نیز ذکر مى نمود و اگر مساله داراى اق.وال.ى از س.وى ف.قهابود، آنها را نیز نقل مى کرد.

دوران

از اواسط قرن چهارم هجرى از دوران ابن جنید اسکافى ش.یعیان به میزان قابل توجهى در کشورهاى خاورمیانه از آن محدودیت ها رهایى پیدا کردند، زیرااز یک طرف خلفاى فاطمى که شیعه اسماعیلى بودند در مصر دولت نیرومندى راتشکیل دادند و از اب.ه.ت و ش.ک.وه درب.ار بغداد کاستند، و از سوى دیگر سیف الدوله حمدانى و امرا آنان که در شام حکومت مى کردند، نسبت به شیعه ابراز تمایل بسیارى مى نمودند کمى قبل از آنها، علویان مازندران ح.ک.وم.ت داش.ت.ن.د که همه شیعه بودند آنان پرچم استقلال بلند کرده و بر ضد خلفاى عباسى ق.ی.ام کردند از همه مهم تر، ظهور دولت مقتدر آل بویه بود که از شیعیان مخلص بودند وحکومت آنان تا شام و مصر گسترش داشت و در احترام و تجلیل شیعیان کوشا بودند .

ای.ن ع.ل.ل و عوامل زمینه را فراهم ساخت تا شیعیان از گوشه و کنار سربرآورده و با همت شایان توجه ، به تشکیل جمعیت ها و تاسیس حوزه هاى علمى و نشر معارف و حقایق اهل بیت (علیه السلام) بپردازند، ک.ه ت.ش.ی.ع اب.ن ابى عقیل در آن روزگار، و ارتباط ابن جنید با دانشمندان اهل سنت و مسافرت ک.ل.ی.ن.ى و ص.دوق ، دو پیشواى بزرگ حدیث به بغداد و اقامت آنان در آن شهر (مرکز اهل سنت ) نشانه هایى از این فضاى مناسب سیاسى مى باشد.

تألیفات

۱ . احکام الارش

۲ . احکام الصلوه .

۳ . احکام الطلاق .

۴ . المختصر الاحمدى للفقه المحمدى .

۵ . الارتیاع فی تحریم الفقاع .

۶ . ازاله الران عن قلوب الاخوان (در امر غیبت ).

۷ . استخراج المراد عن مختلف الخطاب .

۸ . الاستنفار الى الجهاد.

۹ . الاستیفا.

۱۰ . الاسرا.

۱۱ . الاسفار فى الرد على المؤیده .

۱۲ . الاشارات الى ما ینکره العوام .

۱۳ . اشکال جمله المواریث .

۱۴ . اظهار ما ستره اهل العناد من الروایه عن الائمه فى امر الاجتهاد.

۱۵ . الافهام لاصول الاحکام .

۱۶ . الفى مساله (دوهزار مساله ).

۱۷ . الالفیه (هزار مساله ) در کلام .

۱۸ . امثال القرآن (مثلهاى قرآن ).

۱۹ . الایناس بائمه الناس .

۲۰ . البشاره و القداره .

۲۱ . تبصره العارف و نقد الزائف

۲۲ . التحریر و التقریر.

۲۳ . التراقى الى اعلى المراقى .

۲۴ . بنیه الساهى بالعلم الالهى .

۲۵ . تهذیب الشیعه لاحکام الشریعه .

۲۶ . حدائق القدس .

۲۷ . قدس الطور و ینبوع النور فی معنى الصلوه على النبى .

۲۸ . مشکلات المواریث

۲۹ . المسح على الخفین.

۳۰ . کتاب المسح على الرجلین .

وفات

سرانجام پ.س از ع.م.رى ت.لاش و ک.وشش در راه اسلام و با بر جا گذاشتن بیش از ۵۰ عنوان کتاب در زم.ی.ن.ه فقه ، اصول ، کلام و تفسیر، در سال ۳۸۱ ه.. ق ، همان سال وفات شیخ صدوق به رحمت ایزدی پیوست.