شیعه شناسی » مناسبت های مذهبی » ماه جمادی الثانی »

قیام ابن طباطبا در کوفه۱۰ جمادى الثانیه

سال ۱۹۹ هجرى قمرى

پس از آن که مأمون عباسى به سردارى طاهر بن حسین بر برادر خود امین پیروز گردید و عراق و سایر بلاد اسلامى را در سیطره خویش درآورد، بنا به توصیه وزیر و کارگزار اصلى خلافت خویش، یعنى فضل بن سهل، دست طاهر بن حسین را از مناطق فتح شده کوتاه و تمامى آن نواحى را به حسن بن سهل، برادر فضل بن سهل واگذار نمود.

این أمر، مردم کوفه به ویژه شیعیان را نسبت به صداقت و راستگویى مأمون بدگمان کرد و آنان به تدریج نسبت به مأمون و عامل وى در عراق بى اعتنایى و سیّدى از سادات حسنى به نام ابن طباطبا را پیشواى خویش قرار داده و آماده قیام گردیدند.

ابن طباطبا، که نام و نسبش: محمد بن ابراهیم، بن اسماعیل، بن ابراهیم، بن الحسن(مثنى)، بن الحسن(مجتبى)، بن على، بن ابى طالب (صلوات الله علیهم اجمعین) است، در روز پنج شنبه، دهم جمادى الثانیه، سال ۱۹۹ قمرى قیامش را آغاز و آشکار نمود.

وى مردم را به “الرّضى من آل محمد(صلی الله علیه و آله)” و عمل به کتاب (قرآن مجید) و سنت نبوى دعوت نمود و عده کثیرى به او پیوسته و وى را یارى نمودند.

از جمله کسانى که به او پیوسته و در این حرکت اعتراضى، بسیار جدى و پرتلاش بود، فردى است به نام سرى بن منصور شیبانى، معروف به ابوالسرایا.

پس از آشکار شدن قیام ابن طباطبا، مردم کوفه از وى استقبال و گروه، گروه با او بیعت کردند.

سلیمان بن منصور دوانقى که از سوى حسن بن سهل در کوفه حکومت داشت، ناگزیر به فرار از این شهر شد و از این طریق، دست هواداران ابن طباطبا و ابوالسرایا را بازگذاشت.

حسن بن سهل، از سلیمان بن منصور ناراحت و وى را سرزنش کرد و لشکرى به استعداد ده هزار مرد جنگى به فرماندهى زاهر بن زهیر به سوى کوفه گسیل داشت، تا قیام ابن طباطبا را سرکوب و از گسترش آن جلوگیرى نماید. آنان در بیرون شهر کوفه، در آخر جمادى الثانى با هواداران ابن طباطبا به نبرد پرداختند و پس از جنگ و گریز زیاد و کشته و زخمى شدن تعداد زیادى از طرفین، سرانجام سربازان زاهر بن زهیر متحمل شکست سنگین و عقب نشینى گردیدند و سپاهیان ابن طباطبا آنان را تعقیب و از اموال و ابزارشان بسیار غنیمت گرفتند.

یک روز پس از عقب نشینى ذلت بار سپاهیان حسن بن سهل و پیروزى هواداران ابن طباطبا به سردارى ابوالسرایا، پیشواى انقلابیون کوفه، یعنى ابن طباطبا، به طور ناگهانى درگذشت. گویند ابوالسرایا وى را مخفیانه و مرموزانه مسموم و از این طریق وى را از سر راه خویش برداشت، تا خود به آرزو و آمالش برسد.

پس از درگذشت ابن طباطبا، کودک کم سن و سال دیگرى از سادات حسینى را، که نامش محمد بن محمد، بن یحیى، بن زید، بن على، بن الحسین، بن على، بن ابى طالب (صلوات الله علیهم اجمعین) بود به پیشوایى خود برگزیدند، ولى فرماندهى و رهبرى واقعى آنان را ابوالسرایا به دست گرفته بود و از آن پس، داعیان و هواداران خود را به شهرهاى اطراف فرستاد و مردم را به بیعت فراخواند.(۱)

۱- البدایه و النهایه (ابن کثیر)، ج ۱۰، ص ۲۶۶؛ تاریخ الطبرى، ج۷، ص ۱۱۷