غذاهاي حاضري علت چاقي اكثر نوجوانان

مریم‌سادات كاظمی

در حال حاضر 15 تا 20 درصد نوجوانان از چاقی رنج می‌برند. تغذیه نامنظم و نامرتب عمده‌ترین علت بروز این مشكل است. موضوع تعجب برانگیز این كه گرچه این نوجوانان اضافه وزن دارند اما دچار كمبود ارزش‌های غذایی نیز هستند.

تغذیه تنها به معنای غذا خوردن نیست. تحقیق در مورد عادات غذایی نشان می‌دهد كه تغذیه مناسب در واقع متضمن سلامتی خواهد بود. كمبود ارزش‌های غذایی و خصوصاً چاقی دو مشكل جدی است كه كودكان و نوجوانان را در سن رشد تهدید می‌كند. تغذیه صحیح در این دوران آنها را از ابتلا به این مشكلات مصون كرده و رشد مطلوب آنها را در آینده در پی خواهد داشت. ورود به دوران جوانی با وزن مناسب یك مزیت مهم محسوب می‌شود. اگر به اصول تغذیه اهمیت داده نشود، 60 درصد نوجوانان در آینده نیز اضافه وزن خواهند داشت. چاقی در دوران بزرگسالی زمینه بروز انواع بیماری‌ها، خصوصاً بیماری‌های قلبی عروقی را فراهم می‌كند. سیگار كشیدن در دوران نوجوانی نیز خطر ابتلا به این بیماری را در آینده تا 3 برابر افزایش می‌دهد.

پرخوری، مصرف غذاهای دارای ارزش غذایی پایین به تقلید از كشورهای غربی و كاهش فعالیت‌های ورزشی مهم‌ترین علل چاقی محسوب می‌شوند. با افتتاح «فست فود»ها خوردن غذاهای بسیار چرب و ناسالم با مقدار كم كلسیم، فیبر و ویتامین، دسرهای شیرین و انواع نوشابه‌ها در بین نوجوانان و جوانان شایع شد كه این موضوع را می‌توان اولین گام در بروز چاقی به حساب آورد.

امروزه تماشای تلویزیون و بازی‌های كامپیوتری جایگزین فعالیت‌های بدنی در بین كودكان و نوجوانان شده است. وراثت، استرس و كمبود محبت كودك از طرف خانواده از دیگر زمینه‌های بروز چاقی است. بی‌توجهی خانواده احتمال چاقی را در كودكان 10 ساله تا 12 برابر افزایش می‌دهد.

اهمیت سه وعده غذایی

والدین نقش مهمی در القای فرهنگ تغذیه مناسب و منظم به فرزندان دارند. خانواده در درجه اول باید الگوی بچه‌ها باشد و به این نكته توجه داشته باشد كه نیاز نوجوان به كالری خیلی بیشتر از بزرگسالان است.

صبحانه كه یكی از مهم‌ترین وعده‌های غذایی است، 20 تا 25 درصد كالری روزانه بدن را تامین می‌كند و در واقع تنظیم كننده دیگر وعده‌های غذایی در طول روز است. نوشیدنی گرم، غلات، لبنیات، میوه و مربا از خوراكی‌های مناسب برای آغاز روز است. 30 درصد كالری بدن از وعده ناهار به دست می‌آید. سبزیجات و میوه‌جات خام به عنوان پیش غذا، غذای گوشتی، غلات، سبزیجات سبز، لبنیات و یك میوه برای دسر یك ناهار كامل است. در بین گوشت‌ها ماهی ارجحیت بیشتری نسبت به بقیه دارد.

شام باید حد امكان سبك و كم چرب باشد تا فرد راحت‌تر و آرام‌تر بخوابد.

برای میان وعده‌های غذایی از میوه، غلات و فرآورده‌های لبنی باید استفاده كرد و از خوردن تنقلاتی مثل چیپس و شكلات جدا پرهیز نمود.

تنوع غذایی

كمبود ارزش‌های غذایی یكی از مشكلاتی است كه كودكان و نوجوانان را در سن رشد تهدید می‌كند. اگر كودك در سنین پایین از نظر مواد مغذی كمبود داشته باشد، حتماً در دوران نوجوانی نیز دچار این مشكل خواهد بود. غذاهایی كه در «فست فود»ها طبخ می‌شوند، دارای ارزش غذایی پایینی هستند و كودكان و نوجوانانی كه زیاد از این غذاها استفاده می‌كنند دچار كمبود كلسیم و ویتامین «د» هستند. محصولات لبنی مثل شیر، ماست، پنیر و… كمبود كلسیم را در بچه‌ها جبران می‌كند. كمبود روی نیز یكی دیگر از خطرات جدی است. این عنصر كه در افزایش ضریب هوشی و رشد جسمانی كودكان و نوجوانان بسیار مهم است، در جگر و فرآورده‌های دریایی به مقدار زیاد وجود دارد. مصرف روزانه سبزیجات و میوه‌های تازه نیاز بدن به ویتامین و فیبر را تامین می‌كند.

رعایت عادات صحیح

– در محیط آرام و دور از سر و صدا غذا میل كنید.

– در مدت غذا خوردن حتماً بنشینید.

– غذا را خیلی خوب بجوید.

– هیچ یك از وعده‌های غذایی را حذف نكنید.

– در بین غذا خوراكی‌های شیرین نخورید.

– به مقدار كافی آب بنوشید.

– فعالیت‌های ورزشی را حداقل 3 بار در برنامه خود بگنجانید.