شیعه شناسی » مناسبت های مذهبی » ماه جمادی الثانی »

عهدنامه امام على(ع) به اهالى نجران۱۰ جمادى الثانیه

سال ۳۷ هجرى قمرى

نجران، ناحیه اى است در سرزمین یمن، که در منتهى الیه این سرزمین در سمت مکه معظمه قرار دارد و نجران بن زیدان بن سباء بن یشجب، آن را بنا نهاد.(۱)

در صدر اسلام، اهالى این ناحیه بر دین مسیحیت بوده و سران آن براى مباهله با پیامبر(صلی الله علیه و آله) عازم مدینه منوره شدند، ولى پس از آن که با صداقت و صمیمیت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) رو به رو شدند، پیمان صلحى با آن حضرت امضا و از آن پس در پناه حکومت اسلامى قرار گرفتند.

روایت شد که پیامبر(صلی الله علیه و آله)، به خاطر فتنه انگیزى هاى یهود و نصارى و ضدیت آنان با اسلام و مسلمانان، سفارش کرد که پس از وى، آنان را از جزیره العرب اخراج و این سرزمین بزرگ را از لوث وجود آنان خالى گردانیده و تنها مسلمانان را در آن، مقیم گردانند.

به همین جهت عمر بن خطاب (دومین خلیفه مسلمین) در عصر خلافت خود، اهالى نجران را از یمن اخراج و آنان را به سرزمین عراق کوچانید.

اما هنگامى که حضرت على(علیه السلام) به خلافت رسید و جهت مبارزه با اصحاب جمل، عازم عراق شد و پس از پیروزى در جنگ جمل، مقر خلافت خود را به کوفه منتقل کرد، سران و بزرگان نجران پیمان نامه خویش با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را گرفته و به خدمت امیرمؤمنان(علیه السلام) رسیدند و خواستار بازگشت به سرزمین سابق خویش، یعنى نجران یمن شدند.

حضرت على(علیه السلام) به خاطر مصالحى، درخواستشان را نپذیرفت و به آنان توصیه نمود، که در نجران عراق باقى بمانند.

بدین جهت، پیمان نامه اى براى آنان نوشت و آنان را در باقى ماندن در سرزمین عراق، راضى گردانید.

آن حضرت در دهم جمادى الثانیه ، سال ۳۷ قمرى این پیمان نامه را براى مسیحیان نجران مقرر فرمود:

بسم الله الرحمن الرحیم.

هذا کتاب من عبدالله على بن ابى طالب امیر المؤمنین لأهل النجرانیه، انّکم اتیتمونى بکتاب من نبیّ الله(صلی الله علیه و آله) فیه شرط لکم على انفسکم و اموالکم و انّى وفیت لکم بما کتب لکم محمد(صلی الله علیه و آله) و ابوبکر و عمر، فمن أتى علیهم من المسلمین فلیف لهم و لا یضاموا و لا یظلموا و لا ینتقض حق من حقوقهم.

و کتب عبدالله بن ابى رافع، لعشر خلون من جمادى الآخره، سنه سبع و ثلاثین، منذ ولج رسول الله(صلی الله علیه و آله) المدینه.(۲)

این پیمان نامه را که کاتب آن حضرت، یعنى عبیدالله، یا عبدالله بن ابى رافع تحریر نمود، سندى مهم براى حفظ و امنیت نصاراى نجران عراق گردید.

۱- آثار البلاد و اخبار العباد (ذکریا بن محمد قزوینى)، ص ۱۲۶

۲- نک: الخراج (ابویوسف، یعقوب بن ابراهیم)، ص ۷۴؛ معجم البلدان (یاقوت حموى)، ج۵، ص ۲۶۹ و جمهره رسائل العرب، ج۱، ص ۸۲، رقم ۵۳