فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

شیخ زین الدین على بن یونس نباطى بیاضى

اشاره:

تاریخ دقیق ولادت شیخ زین الدین، ابو محمد، على بن یونس نباطى بیاضى مشخص نیست; اما آنچه شیخ آقا بزرگ تهرانى نیز تأیید کرده ولادت او را در حدود سال هاى ۸۰۴ یا ۸۰۵ هجرى نشان مى دهد. در این مقاله به معرفی اجمالی این عالم دین پرداخته شده است.

شخصیت:

بنابر شهادت بزرگان از علما و شاگردان، او عالمى فاضل و محقق، فقیه، مفسر و متکلم بوده و در عین حال ادیبى فرزانه و شاعر بوده است. هم چنان که با اندک تأملى در آثار او به خوبى جنبه هاى فراوان علمى و روحى او بر انسان آشکار مى گردد.شیخ على نباطى در کمالات روحى و سیر معنوى نیز به بالاترین درجات ممکن رسیده و ولایت ناب در سراسر نوشته هاى او مشهود است.در کلمات و سخنان بزرگان پیرامون شخصیت او جز مدح و ستایش هیچ نمى بینیم ; چرا که هر کس نظر به شخصیت والاى او کرده جز کمالات روحى و اخلاقى ندیده است.

اساتید:

با آنکه در خطّه جبل عامل علماى فراوانى مى زیسته اند و قاعده هر طالب علم از محضر بسیارى از آنان بهره مى برد، اما از اساتید شیخ على نباطى تنها نام دو نفر یافت شده که عبارتند از:
۱ . سید زین الدین على بن دقماق
۲ . شیخ جمال الدین
احمد بن حسین بن مطهر

شاگردان:

او که حدود ۷۰ سال در مهد علم و دانش مى زیسته و دریاى موّاج علم و دانش بوده یقینا شاگردان فراوانى تربیت نموده است ; اما حوادث روزگار تنها اجازه رسیدن نام سه تن از آنان را به ما داده است:
۱ . شیخ ناصر بویهى م ۸۵۳ هجرى
۲ . شیخ ابراهیم بن على کفعمى، صاحب مصباح، م ۹۰۵ هجرى
۳ . شیخ شرف الدین بن سلیمان.

تألیفات:

گرچه حوادث تلخ تاریخ ما را از دستیابى به شرح حال بسیارى از بزرگان محروم کرده، اما خوشبختانه مؤلفات و کتب آنان زبانى گویا دربیان فضائل و شخصیت هاى علمى و دینى آن بزرگواران دارد. از شیخ بزرگوار، زین الدین نباطى بیاضى کتاب هاى فراوانى به یادگار مانده که در علوم و موضوعات مختلفى هستند و در اینجا تنها به ذکر چند کتاب بسنده مى کنیم:
۱ . الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم، کتابى ارزشمند در اثبات ولایت امیر المؤمنین علیه السلام است.
۲ . الرساله الیونسیه، که شرح المقاله التکلیفیه شهید اول است.
۳ . زبده البیان و إنسان الإنسان، منتخب مجمع البیان است.
۴ . الباب المفتوح إلى ما قیل فی النفس و الروح (علامه مجلسى تمام آن را در جلد السماء و العالم بحار آورده است).
۵ . مختصر الصحاح، در علم لغت.
۶ . منخل الفلاح، که مختصر “مختلف الشیعه” علامه حلى است.
۷ . المقام الأسنى فی تفسیر أسماء الله الحسنى.
۸ . دیوان اشعار.
۹ . ذخیره الإیمان یا أرجوزه فی الکلام، که منظومه اى است در علم کلام.و…

وفات:

علامه بیاضى، پس از یک عمر سراسر تلاش و مجاهده در سال ۸۷۷ هجرى در حالى که حدود ۷۰ سال از عمرش مى گذشت به دیار باقى شتافت.