خانواده شیعی » روانشناسی »

شادى

 خانواده و تربیت/نکته ها

شادى، احساسى درونى است که بیشتر، از طریق علایم و نشانه هاى غیرکلامى، حالت چهره، وضع بدن، حرکات چشم و لب نمایان مى شود. مسائل فرهنگى، شیوه ابراز شادى را به افراد القا خواهد کرد. چهره شاد اما سخنان مأیوس کننده نشانه تظاهر و عدم صداقت است. سخنان خوشایند کسى که از چهره اش شادى مشخص نیست نیز نشانه طعنه و نیشخند است.

شادى ترکیبى از عواطف مثبت از جمله خوشحالى، هیجان و برانگیختگى به همراه پایین بودن عواطف منفى همانند احساس ملال، بى علاقگى و افسردگى است.

افراد برون گرا، مردم آمیز و جمع گرا به دلیل ویژگى هاى رفتارى خاص شان چون ارتباط با دوستان، مشارکت و تماس هاى اجتماعى متعدد، داراى بیشترین عواطف مثبت هستند. عدم تمایل شخصیت هاى درون گرا به داشتن تماس اجتماعى، مانع دستیابى به عواطف مثبت شدید است. مهم ترین عامل ایجاد عواطف منفى، باورهاى غلط، غیرمنطقى و خودمخرب است. اصلاح افکار غیر منطقى باعث کاهش یا ضعف عواطف منفى مى شود.

نمونه هایى از خطاهاى ذهن یا تحریفات شناختى انسان ها که باعث ایجاد عواطف منفى مانند افسردگى و اضطراب مى شوند عبارتند از: ۱ـ تمرکز بر مشکل یا مشکلات ناراحت کننده بدون در دست داشتن شواهد کافى؛ ۲ـ داشتن تفکر همه یا هیچ یا تفکر سیاه و سفید؛ ۳ـ مبالغه کردن در مورد رفتارها و یا تفکرات دیگران.

شناسایى افکار و باورهاى منفى و ارزیابى و مقابله با آنها، عواطف منفى را کاهش مى دهد و آرامش روح را به ارمغان مى آورد. معمولاً عواطف منفى به ویژه افسردگى با عدم تحرک همراه است. یکى از مهم ترین راههاى شاد زیستن، فعال بودن است. برنامه ریزى براى فعالیت هاى خوشایند مثل: ورزش، گردش، شرکت در جمع هاى خانوادگى و دوستانه و پرداختن به امور اخلاقى و معنوى مى تواند بر فعالیت هاى خوشایند بیفزاید. فعالیت هاى خوشایند از جمله مؤثرترین شیوه هاى کاهش عواطف منفى و افزایش شادى است. همچنین اهداف و موفقیت ها، میزان شادى را تحت تأثیر قرار مى دهند. به عبارت دیگر، حرکت در راستاى اهداف، رضایت افراد را به همراه دارد. البته باید توجه داشت افرادى که هدف هاى دشوار را بر مى گزینند پس از اینکه متوجه شوند این اهداف دست نایافتنى است دچار افسردگى خواهند شد.

براى برنامه ریزى شاد زیستن مى توان:

ـ در همه حال به خدا توکل داشته، از او کمک خواسته و با او درددل کنیم.

ـ مهارت هاى اجتماعى خود را افزایش دهیم. برخى رفتارهاى مفید عبارتند از: توجه به گفته هاى دیگران، ترغیب و تشویق افراد مقابل به ابراز عقاید خود، مکث کردن در پایان صحبت و رعایت بهداشت فردى؛

ـ فعالیت هاى روزمره لذت بخش را در برنامه خود بگنجانیم؛

ـ غصه گذشته را خوردن و نگران آینده بودن، مشکلى را حل نمى کند؛

ـ نقش بازى کردن و دورى از خویشتنِ خویش، عواطف منفى را زیاد خواهد کرد؛

ـ افکار غیر منطقى و خطاهاى شناختى را شناسایى و به مقابله جدى با آنها برخیزیم؛

ـ توجه خود را روى افکار مثبت و خوش بینانه متمرکز کنیم.

در هر حال، چه بهتر که در جلسات و محافل دوستانه، مشکلات و نگرانى هاى خود را بزرگ جلوه نداده و آنها را به دیگران منتقل ننماییم. و همان طورى که معتقدیم مؤمن گشاده رو است و با لبخند خود به دیگران آرامش مى بخشد، سعى نماییم به موفقیت ها و جنبه هاى خوشایند زندگى اندیشیده و افسرگى را به خود راه ندهیم.

منبع: پیام زن؛ آبان ۱۳۸۵؛ شماره ۱۷۶