فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

سید ابو الرضا ضیاء الدین راوندی

اشاره

سید ابو الرضا ضیاء الدین، فضل الله بن على بن عبید الله حسینى راوندى از علماى نام آور و از مشایخ ‏بزرگ شیعه در قرن ششم هجرى به شمار مى ‏آید‎  او در یکى از شهرهاى اطراف کاشان به نام راوند و در خانواده‏اى علاقه ‏مند به خاندان محمد و آل محمد ‏صلى الله علیه  اجمعین به دنیا آمد‎ از همان کودکى مهر و محبت اهل بیت علیه ‏السلام را فرا گرفت و تشنه چشمه زلال و آب گواراى علوم و ‏معارف خاندان عصمت و طهارت گردید‎.‎

‎ خاندان

خاندان وى همه از اهل علم و تقوى بوده ‏اند و شخصیت هاى برجسته ‏اى از میان این خاندان برخاسته ‏اند و ‏فرزندان و نسل ایشان عموما از اهل علم و دانش بوده ‏اند که از جمله آنهاست‎:‎

‏۱‏‎ . ‎سید ابو المحاسن، احمد بن فضل الله، عالم و فاضل و قاضى شهر کاشان

‏۲‏‎ . ‎سید عز الدین ابو الحسن على بن فضل الله راوندى

‎ شخصیت

سید فضل الله راوندى شخصیتى فاضل و دانشمند، عالمى بزرگوار و رئیس مذهب و از برجسته‏ ترین علماى ‏دوران خود به شمار مى‏ رفت‎ او شخصیتى ادیب و شاعرى توانا بود که دیوان شعرى نیز از او به یادگار مانده است‎.‎

او از مشایخ ابن شهر آشوب و منتجب الدین بن بابویه و شیخ محمد بن حسن طوسى، پدر خواجه نصیر ‏الدین طوسى و اکثر علماى بزرگ دوران خود بوده است‎.‎

نام وى پیوسته در کتاب هاى تراجم و علم رجال با احترام یاد مى‏ شود و شخصیت ایشان مورد احترام علماى ‏شیعه است‎.‎

‎سخن بزرگان

أنساب سمعانى‎:‎

سمعانى در کتاب خود مى‏ گوید‎:‎

روزى به کاشان رفتم و تصمیم به زیارت ابو الرضا فضل الله راوندى گرفتم‎ وقتى به خانه وى رسیدم، در زدم و منتظر خروج ایشان شدم. در آن هنگام دیدم بالاى درِ خانه این آیه ‏شریفه رانوشته ‏اند‎:‎

‎‎إنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذهِبَ عَنکمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ و یُطهِّرَکُم تَطهیراً‎‎

لحظه‏اى که چشمانم به روى مبارکش افتاد دیدم ایشان از آنچه تصور مى ‏کردم بسیار بزرگوارتر است‎.‎

در آن دیدار من برخى احادیث و روایات و بخشى از اشعار وى را از ایشان شنیدم‎ از جمله اشعارى که ایشان به خط خود براى من نگاشتند این ابیات بود‎:‎

هل لک یا مغرور من زاجر   أو حاجز من جهلک الغامرأمس تقضی و غد لم یجی‏ء   و الیوم یمضی لمحه ‏الباصرفذلک العمر کذا ینقضی  ما أشبه الماضی بالغابر

یعنى:اى فریفته دنیا آیا چیزى تو را بیدار مى ‏کند؟

و آیا مانعى در برابر دریاى جهل تو وجود دارد؟ دیروز گذشت و فردا هنوز نیامده است‎ و امروز هم با یک چشم به هم زدن مى ‏گذرد‎ و عمر این گونه به پایان مى ‏رسد‎ چقدر گذشته به آینده شباهت دارد‎.‎

عماد کاتب‎:‎

عماد کاتب درباره ایشان مى‏ گوید:سید فضل الله راوندى شخصیتى کم نظیر و داراى نسبى شریف و اخلاقى ‏بزرگوار بود. وى از قدماى علما و دانشمندى فاضل و داراى چهره‏اى جذاب و با ابهت و صاحب سخنى ‏زیبا بود‎ او واعظى بزرگ و داراى خطى خوش و تألیفاتى فراوان بوده، مورد احترام مردم و از رزق و روزى ‏خوبى نیز بهره‏ مند بود‎ در سال ۵۳۳ هجرى در دوران کودکى من و برادر کوچکم در مدرسه مجدیه در شهر کاشان درس ‏مى‏ خواندم. در آن زمان مى‏ دیدم که آن سید بزرگوار به مدرسه مى‏ آمدند و در آنجا درس اخلاق مى‏ دادند. ‏جمعیت فراوانى از مردم عادى و علماى بزرگ نیز پاى درس ایشان حاضر مى‏ شدند‎ بعدها در اصفهان با فرزندش احمد دوست شدم و از طریق ایشان بهتر با تألیفات و مقام علمى پدر ‏بزرگوارش آشنا گشتم‎.‎

‎ اجازه روایت

سید فضل الله راوندى از علماى بزرگى اجازه روایت دارد از جمله‎:‎

‏۱‏‎ . ‎شیخ رکن الدین على بن ابو الحسن على بن عبد الصمد بن محمد تمیمى نیشابورى که در ربیع الاول ‏سال ۵۲۹ هجرى به وى اجازه روایت داده است‏‎.‎

‏۲‏‎ . ‎ابو العباس احمد بن یحیى بن قافه کوفى

‏۳‏‎ . ‎قاضى عماد الدین، ابو محمد حسن استرآبادى

‏۴‏‎ . ‎احمد بن محمد بن احمد بن محمد بن حسین بن مهرویه کرمندى

‏۵‏‎ . ‎ذو الفقار بن محمد بن معبد ابو الصمصام حسنى مروزى

‎ ‎اساتید

وى از محضر اساتید و علماى فراوانى نیز بهره برده مانند‎:‎

‏۱‏‎ . ‎امام شهید عبد الواحد بن اسماعیل رویانى

‏۲‏‎ . ‎سید ابو البرکات محمد بن اسماعیل حسینى مشهدى

‏۳‏‎ . ‎سید مرتضى بن سید داعى حسینى

‏۴‏‎ . ‎ابو الحرب المنتهى بن سید داعى حسینى

‏۵‏‎ . ‎سید على بن ابو طالب حسنى

‏۶‏‎ . ‎شیخ بارع، حسین بن محمد بن عبد الوهاب بغدادى

‏۷‏‎ . ‎على بن على بن عبد الصمد و برادرش محمد بن على

‏۸‏‎ . ‎ابو عبد الله جعفر بن محمد دوریستى

‏۹‏‎ . ‎ابو جعفر، محمد بن على بن حسین مقرى نیشابورى

‎ شاگردان

علماى بزرگى در محضر او تربیت شده‏ اند که هر یک ستاره‏اى هستند در آسمان پر فروغ تشیع مانند‎:‎

‏۱‏‎ . ‎ابن شهر آشوب مازندرانى

‏۲‏‎ . ‎شیخ منتجب الدین بن بابویه قمى

‏۳‏‎ . ‎شیخ محمد بن حسن طوسى پدر خواجه نصیر الدین طوسى

‏۴‏‎ . ‎سید ناصر الدین ابو المعالى محمد بن حسین بن محمد حمدانى

‏۵‏‎ . ‎شیخ قوام الدین محمد بن محمد بحرانى

‏۶‏‎ . ‎شیخ تاج الدین محمد بن محمد شعیرى

‎ تألیفات

او داراى تألیفات ارزشمندى است مانند‎:‎

‏۱‏‎ . ‎کتاب النوادر

‏۲‏‎ . ‎ضوء الشهاب فی شرح الشهاب

‏۳‏‎ . ‎الأربعین فی الأحادیث

‏۴‏‎ . ‎التفسیر

‏۵‏‎ . ‎دیوان اشعار

‎ وفات

سرانجام پس از عمرى خدمت به اسلام و علوم و معارف آل محمد صلى الله علیهم اجمعین، این عالم ‏اندیشمند در حدود سال ۵۷۰ هجرى در شهر کاشان دیده از جهان فرو بست و به دیار دوست شتافت‏‎.‎