پیامبر و اهل بیت علیهم السلام » دعاهاو نمازها » موانع و شرائط استجابت دعا »

راههای استجابت دعا در کلام حضرت علی وائمه (علیه‌السلام)

 

اشاره:

استجابت دعا عوامل خاص خودش را دارد. دسترسی به عوامل استجابت دعا از عهده ما خارج است و تنها این شرایط را می توان از زبان وحی الهی و اولیاء خداوند دریافت. اموری از قبیل حرام خواری و گناه موجب عدم استجابت دعا هستند. در روایات اسلامی به عواملی به عنوان مقدمات استجابت دعا اشاره شده است که چند مورد آن را بیان می کنیم:

 

   ۱. مقدمات دعا باید با استغفار و نام بردن خداوند به اسماء حسنی و صلوات فرستادن بر محمد و آلش باشد. و نیز توجه و عنایت به عظمت حضرت حق:

   ۲. دعای بعد از نماز: امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند:( بر شما باد به دعا بعد از نماز که به اجابت خواهد رسید). [۱]

   ۳. دعا برای همه کردن: پیامبر اکرم(صلی‌الله علیه و آله) فرمودند:( چون یکی از شما دعا می کند همه را دعا کند که این گونه دعا به اجابت نزدیکتر است و اگر کسی پیش از دعا برای خود برای چهل تن از برادران دینی دعا کند برای خودش و آنها به اجابت می رسد) [۲]

   ۴. دعا هنگامی که دل نرم و شکسته باشد: پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) فرمودند: دعا را هنگامی که دلتان شکسته می شود غنیمت دانید که رقت قلب ، رحمت است [۳]

   ۵. با بسم الله الرحمن الرحیم شروع شود پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) فرمودند: دعائی که با بسم الله الرحمن الرحیم شروع گردد مردود نشود [۴]

   ۶. خواندن نماز: امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: کسی که وضوی کامل بسازد و دو رکعت نماز با رکوع و سجود کامل بخواند و پس از سلام خداوند عزوجل را ستایش نماید و بر محمد درود فرستد و سپس حاجت خویش را درخواست نماید چنین خواستی به جا و به مورد است و چنین کسی محروم نگردد.

   ۷. دعا در هنگام باران و جهاد و تلاوت قرآن … امام علی(علیه‌السلام) فرمودند:( در پنج مورد دعا را غنیمت بشمارید: ۱ـ هنگام تلاوت قرآن ۲ـ اذان ۳ـ باریدن باران ۴ـ جهاد با کفار ۵ـ هنگامی که مظلومی به ظالمش نفرین می کند که در آن حال حجابی میان او و عرش خدا نباشد).

   ۸.کوچک نشمردن دعاها: امام علی(علیه‌السلام) فرمودند: خداوند اجابتش را در دعاها پنهان داشته پس هرگز هیچ دعایی را کوچک مشمارید.

   ۹. دعا از بیمار: امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: بیمارانتان را عیادت نمائید و از آنها بخواهید که شما را دعا کنند که دعای بیمار با دعای ملائکه برابری می کند [۵]

   ۱۰. دعای توأم با احسان به مستحقین: پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) فرمودند: اگر دعا با احسان به مستحقین توأم بود آن مقدار دعا کافی است که غذا به نمک نیاز دارد.

    ۱۱. امام صادق(علیه‌السلام) فرمود:( هنگامی که یکی از شما حاجتی از حوائج دنیا یا آخرت از خدا مسئلت دارد بایستی از مدح و ثنای پروردگار آغاز کند و بر محمد و آل محمد درود فرستد و سپس به گناه خویش اعتراف کند آنگاه حاجت خود را از خدا بخواهد) [۶]

    ۱۲. دعاء دسته جمعی: امام صادق(علیه‌السلام)فرمودند:( هرگاه پدرم (امام باقر(علیه‌السلام) را مشکلی پیش می آمد که او را اندوهگین می ساخت زنان و کودکان را کنار خود جمع می کرد و خود دعا می کرد و آنان آمین می گفتند) [۷]

    ۱۳. پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) فرمودند:( چهار کس دعایشان رد نشود و درهای آسمان به رویشان باز است: ۱ـ دعای پدر در باره فرزند ۲ـ نفرین مظلوم بر ظالم ۳ـ دعای کسی که به عمره رفته تا گاهی که باز گردد ۴ـ دعای روزه دار تا افطار)

    ۱۴. دعای دیگران، امام علی(علیه‌السلام) فرمودند:( دعای هر کسی را کوچک مشمرید اگر یک نفر یهودی درباره شما دعا کند به اجابت رسد در صورتی که درباره خودش مستجاب نگردد) [۸]

   و اما برخی از چیز هایی که موجب عدم استجابت دعا می شود:

   ۱. گناه عامل بزرگی برای عدم استجابت دعا: حضرت علی (علیه‌السلام) در دعای کمیل می فرمایند: اللهم اغفر لی الذنوب التی تحبس الدعا ، که از این بیان استفاده می شود که گناه موجب حبس دعا و عدم استجابت دعا می گردد .

   ۲. دعا به جا باشد، امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند:( چهار نفر دعایشان مستجاب نمی شود: ۱. آن که در خانه نشسته و می گوید خداوندا مرا روزی ده خداوند به او می فرماید:( مگر ترا نگفتم در پی کسب و کار باش) ۲. آن که زنش را نفرین می کند خداوند می فرماید:( مگر من اختیار طلاق او را به دست تو ندادم) ۳. آن که مال و ثروت خود را هدر دهد و سپس می گوید خدایا روزیم ده خداوند می فرماید (مگر نگفتم به مالت رسیدگی کن) ۴. و کسی که مال خویش را بدون گواه و مدرک به وام دهد که خداوند می فرماید:(مگر من دستور ندادم که بر وام خویش گواه بگیرید) [۹]

   ۳. گاهی از اوقات به مصلحت بنده نیست که خداوند آن دعا را به اجابت برساند ولی در مقابل خداوند بجای آن دعا ، گناهان بندگان خود را می آمرزد.

پی نوشت:

[۱] بحار، جلد ۵۹، صفحه ۱.

[۲] بحا الانوار جلد ۹۳.

[۳] بحا الانوار جلد ۹۳.

[۴] بحا الانوار جلد ۹۳.

[۵] بحار الانوار، جلد ۸۱، صفحه ۲۱۹.

[۶] بحار الانوار، جلد ۹۳، صفحه ۳۰۵و ۳۱۲.

[۷]  بحار الانوار، جلد ۴۶، صفحه ۲۹۷.

[۸]  بحار الانوار، جلد ۹۳، صفحه ۲۹۴.

[۹]  بحار الانوار، جلد ۷۱، صفحه ۳۴۴.

منبع: پایگاه امام علی علیه السلام.