کلام وفلسفه اسلامی

بازشناسى عناصر فلسفه هنر بر پايه مبانى حكمت صدرايى
چکیده: امروزه،فلسفه اسلامى،با توجه به پیش رفت علوم،نیازمند آن است که در حرکتى پویا خود را به روز و کارآمد نماید تا نشان دهد که در پاسخ گویى به پرسش هاى جدید نیز تواناست. به نظر مى رسد که فلسفه اسلامى مى تواند بیشترِ پرسش هایى را که در حوزه هاى گوناگون فلسفه ـ در دنیاى امروز ـ مطرح است،پاسخ دهد. اما وظی…
آغاز آفرينش (1)
على زمانى قمشه اي آيا مى‏توان به آغاز آفرينش پى ‏برد؟ از دير باز اين پرسش ذهن و انديشه بشر را به خود مشغول داشته كه آفرينش از كى و از كجا آغاز شده است؟ آيا ممكن است روزى بشر به اين راز دست‏يازد و بداند اين كهكشانها، ستارگان، سيارات، دنباله‏ دارها، ماه و خورشيدهاى بى‏شمار، زمين، صحرا، كوهها، جنگل، حيوا…
دلیل وجود رجعت در امت اسلامى
مکتب تشیع براساس پیروى از قرآن و خاندان رسالت، استوار است، و شیعیان معتقدند که در شناخت و دریافت معارف اسلامى باید به این دو گوهر گرانبها چنگ زد و ازپرتو انوار درخشان این دو منبع پرفیض بهره برد. شیعه این اعتقاد را نه از پیش خود ساخته، بلکه بنیانگزار آئین اسلام و آورنده شریعت مطهر، یعنى رسول گرامى (ص…
دیدگاه ملا صدرا درباره روح و نفس انسانى
آنچه براى اهل نظر از فلاسفه اسلامى ثابت شده، این است که غیر از اعضاء و جوارح و ابدان مادى، امر دیگرى در باطن انسانها است که منشا احساسات و ادراکات و تعقلات و حرکات و سکنات و فعل و انفعالات ارادى و غیرآنها مى باشد و آن همان نفس ناطقه و جان و روان آدمى است. و این امر نیز مسلم است که منشا ادراکات و تعقلات و…
اثبات روح و تاریخچه عقیده به آن
از دیدگاه عقل و فلسفه اولین مساله زیربنایى در علم النفس، اثبات موجودیت مستقل مجرداز ماده براى نفس است زیرا این مساله، محور تمام مسائل علم النفس از دیدگاه اسلامى مى باشد و این بحث محورى در همه مسائل قواى مورد بحث در علم النفس تاثیر کلى دارد و به مسائل،جهت مى بخشد و آثار و احکام گوناگون، نتیجه مى دهد. طبع…
عدالت در انديشه هيوم
عدالت در انديشه هيوم «فراتر از نفع شخصي» اقتباس و ترجمه  سيدمجيد كمالى ديويد هيوم به احتمال زياد نظام اخلاقى خود را به عنوان مهم ترين بخش رساله اش در باب طبيعت انسانى لحاظ مي كرد. اما هنوز هم نظريه اخلاقي اش، به ويژه نظريه عدالتش، مفسران را به خود مشغول داشته است. براى بسيارى از ايشان همراه شدن با خ…
رويكرد عقلى بر ضرورت وجود امام
امامت عقلی اصل این پیش فرض و این كه بعثت و معرفى پیشوا، لطف است، مورد قبول اكثر مذاهب كلامى حتى بزرگان اشاعره است، منتها اشاعره مى ‏گویند، اگر خداوند، این امور را انجام نداد، كار قبیحى انجام نداده است. نتیجه‏ ى كلام شان، این است كه انجام دادن لطف بر خداوند، حتمى و لازم نیست و عقل ناقص انسانى هیچ‏گاه ح…
فلسفة امامت از منظر صدرا
اشاره حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت امام، مشعل فروزان هدایت است و امامت، کشتی نجات ازطوفان حیات مادی. از آنجا که این موضوع از اصول و مسائل مکتب تشیع می باشد، علمای بزرگوار و محققان و اهل کلام پیوسته در باره آن به بحث و بررسی پرداخته اند. نوشته های کوتاه و بلند و کتابهای کو…
نقدي بر معرفت هاي شرک آلود در مسأله ي امامت
چکيده امامت ، رهبري جامعه انسانيت ومعيار تحقق غايات وفلسفه ها ي آفرينش است اين شأن اختصاص به انسان هايي يافته که در درياي عبوديت مستغرق اند وخلوص وصفا وپاکي وطهارتشان آنها را مستعد عنايات ويژه ي الهي نموده است اين عظمت و والايي نمي تواند بهانه اي در دست پيروان جاهلي باشد که آنان را از حد عبوديت وذوب ب…
فلسفه‏ امامت از ديد متكلّمان اسلامى
متکلمان امامی ١- تنفیذ و اجراى احكام اسلامى (تنفیذ احكامهم)؛ ۲- اقامه‏ ى حدود اسلامى (واقامه حدودهم)؛ ۳- پاسدارى از مرزها (و سد ثغورهم)؛ ۴- تجهیز نیروهاى دفاعى (و تجهیز جیوشهم)؛ ۵- گرفتن زكات و مالیات‏هاى شرعى (و اخذ صدقاتهم)؛ ۶- سركوبى آشوب طلبان و دزدان و راهزنان (و قهرالمتغلبه والمتلصصه و قطاع الطریق)؛ ۷- اقا…
پندار تعارض در نصوص امامت
جانشین بر حق نادرستی این استدلال، تا حدی است که فخرالدین رازی نیز آن را نقد کرده و پس از نقل اقوال درباره این که مقصود از قوم نیرومند (اولی باس شدید) چه کسانی بوده‌اند و چه کسی تخلف کنندگان را به جنگ با آنان دعوت کرده،گفته است: قوی‌ترین وجوه این است که پیامبر صلی الله علیه و آله آنان را به جهاد با …
بررسي نظريه انتخاب در تعيين امام
چکیده طرفداران نظریه انتخاب در تعیین امام، به دو روش مستقیم و غیر مستقیم (خلف) بر مدعای خود استدلال کرده اند. در روش نخست، به رفتار صحابه و اثبات امامت ابوبکر از طریق بیعت استدلال نموده و در روش دوم، با ابطال نظریه های رقیب که عمده ترین آن ها نظریه انتصاب است بر دیدگاه خود احتجاج کرده اند. ما در این مقاله…
ضرورت معاد
مساله معاد از دو راه قابل اثبات است نخست از راه عقلى مانند برهان حكمت و عدالت دوم راه نقلى مانند آيات در مورد معاد اينك هر دو راه را بررسى مى كنيم: دلايل عقلى معاد . 1ـ برهان حكمت براساس اينكه خداوند حكيم است آفرينش الهى بيهوده و بى هدف نيست بلكه محبت به خير و كمال كه عين ذات الهى است بالاصاله به خود ذات …
براهين اثبات معاد
مهم‎ترين منبع و منشأ ايمان به معاد و حيات اُخروي، وحي الهي است كه به وسيلة پيامبران ـ عليهم السلام ـ به بشر ابلاغ شده است. انسان پس از آن‎كه خدا را شناخت و به صدق گفتار پيامبران ايمان آورد، به روز قيامت و حيات جاويد اخروي، كه همة پيامبران، ايمان به آن را در سرلوحة تبليغ و دعوت خود قرار داده‎اند، ‌ايم…
توحيد خالقيت
خالقیت و آفریدگاری از صفات خداوند است، این صفت مقتضای براهین اثبات وجود خدا است، زیرا مفاد آن براهین، این است که خداوند مبدأ و علة العلل موجودات است؛ بحث در این است که خداوند در صفت آفریدگاری، شریک ندارد و خالق جهان کسی جز خداوند نیست پس یکى از شاخه‌ هاى توحید، توحید در خالقیت است. [۱] به عبارت دیگر…
برهان حدوث
برهان حدوث برهان حدوث در الهيات اسلامى ـ به ويژه نزد متكلمان ـ از اهميت ويژه‎اى برخوردار است؛ تا آن جا كه به عنوان طريق ويژه متكلمان ناميده شده است. برهان حدوث در كتب كلامى به گونه‎هاى مختلفى تقرير شده است.(1) طريق حدوث در احاديث اسلامى نيز به روشنى مطرح شده است.(2) برهان حدوث از دو مقدمه ذيل تشكي…