نقد تصوف

فنا فی الله در تصوف از نظر اسلام
اشاره: یکی از آموزه های تصوف فنا فی الله است. در این آموزه اعتقاد بر این است که انسان در اثر سیر و سلوک و طی مراحل طریقت در خدا فانی می گردد. در این مرحله سالک عقل خود را اذ دست داده و دیگر هیچ اختیاری ندارد و به صورت یک مجنون در می آید. صوفیه می گویند که در این مرحله تکلیف از چنین شخصی ساقط می گردد. د…
ارتباط دین و عرفان
اشاره: عرفان و معنویت گرایی چیزی نیست که اختصاص به مسلمانان داشته باشد. در میان پیروان تمام ادیان این پدیده در مراتب مختلف وجود دارد و عده ای را به خود مشغول داشته است. در میان مسلمانان عرفان غالباً با اسم تصوف گره خورده است. در این مقاله بیان شده که نسبت بین عرفان و دین چیست آِیا عرفان و آموزه های …
بدعت بودن ایجاد خانقاه
اشاره: خانقاه از ارکان فرقه های صوفیه به شمار می آید. خانقاه امروز در برابر مسجد مسلمانان قرار گرفته و تنها صوفیان مربوط حق داخل شدن در خانقاه را دارند. در خانقاه های صوفیه مراسم گوناگون انجام می شود. در این جا سخن از این است که ایا خانقاه بدعت در دین است یا اینکه از این جهت مشکلی ندارد. برای بهتر روشن شدن …
ریشه ها و علل شکل گیری عرفان و تصوف
اشاره: تصوف به وسیله برخی از مسلمانان در میان مسلمانان به وجود آمده است؛ همان‌گونه که پیروان ادیان مختلف، هرکدام به نام‌های مختلف، این پدیده‌ به ظاهر معنوی را برای خودشان ایجاد کرده‌اند؛ پس نمی‌توان گفت که این مکتب، ساخته‌ی دست غیر مسلمان بوده و در اختیار مسلمانان گذاشته شده است. اما از طرف دیگر، ا…
عشق صوفیانه و تفاوت آن با محبت
اشاره: تصوف در ابتدای شکل گیری به عنوان جریانی زهد محور عرض اندام کرد و بعد از ظهور «رابعه عدویه» تغییر رنگ داده و به مکتبی شوق محور تبدیل شد. با آغاز نهضت ترجمه، جامعه اسلامی به خصوص فلاسفه و صوفیان با افکار و آراء گوناگون یونانیان آشنا شده و در این میان به علّت قرابت و مشابهت زیاد افکار تصوف اسلام…
دیدگاه اهل بیت درباره تصوف
اشاره: با توجه به اینکه قرآن و اهل بیت دو ثقلی است که پیامبر گرامی اسلام(صلی‌الله علیه و آله) برای هدایت امتش گذاشته و فاصله گرفتن از آنها موجب گمراهی می شود، موضع گیری آنان در قبال صوفیه برای هر مسلمانی حجت شرعی است. به ویژه شیعیان باید مطیع دستورات اهل بیت(علیهم‌السلام) بوده و در عقاید و رفتار از آ…
تفاوت ریاضت تصوف با زهد اسلامی
اشاره: زهد در دین مبین اسلام یکی از اوصاف بسیار پسندیده و مورد تأکید اهل بیت (علیهم‌السلام) است. اما ریاضت چیزی است که در دین اسلام تشریع نشده و از این رو هیچ ریشه ای در آموزه های اسلام ندارد. ریاضت چیزی است که در عرفان مسیحیت و هندوئیسم جایگاهی خاصی داشته و صوفیان اسلامی در این امر متأثر از عرفانها…
علت عدم گرایش بزرگان اصحاب ائمه به تصوف
اشاره: در برابر تصوف موضع‌گیری‌های متفاوتی انجام شده است. موضع‌گیری بی‌طرفانه در برابر آنها این است که در تصوف بدعت‌ها و انحرافات زیادی پیدا شده که با قرآن و سنت ناسازگار است. ولی آنها در این‌باره سوءنیتی نداشته‌اند.(۱) در این مقاله به بررسی و نقد پاره‌ای از عقاید و اعمال متصوفه که حساسیت مسلمان‌ها را در برابر خ…
تأثیر عرفان هندی بر تصوف
اشاره: عرفان دینی­ ای که از قرآن و احادیث اهل بیت(علیهم‌السلام) ناشی می شود متأثر از هیچ عرفانی نیست. اما تصوف متأثر از عرفانهای بیگانه است. مکاتب صوفیانه هندی در پیدایش تصوف اسلامی نقش به سزایی داشته است و به همین مناسبت میان عقاید صوفیه به اصطلاح اسلامی و بعضی از مذاهب هندی شباهت آشکار وجود دارد و این…
فرق بین تصوف شیعه و سنی
  اشاره: تصوف در بین شیعیان بعد از قرن هشت نفوذ نموده و فرقه هایی را در میان شیعیان به وجود آورده اند. هرچند صوفیان شیعه مذهب امامت اهل بیت (علیهم‌السلام) را منکر نیستند اما در عقاید و رسومات عملی چندان تفاوتی با صوفیان اهل سنت ندارند. در این نوشته مختصر مطالبی در این خصوص بیان گردیده است.   ب…
نقد فرقه گنابادیه با مبانی تصوف
  اشاره: تصوف دارای فرقه های متعدد است که برخی سنی مذهب و برخی دیگر خود را به مذهب شیعه نسبت می دهند. فرقه گنابادیه که در حال حاضر قطب آن نورعلی تابنده (مجذوب علی شاه) می باشد یکی از فرقه های صوفیه شیعی مذهب است.  نقد این فرقه با مبانی پذیرفته نزد صوفیه را می توان با مطالب زیر بیان کرد:  …
معرفی اجمالی فرقه های صوفیه
اشاره: در صوفیه فرقه های زیادی با نامهای مختلف ظهور کرده و سپس منقرض شده اند. معمولاً اسامی فرقه های صوفیه به اسم مؤسس و یکی از اقطاب آنها نامگذاری شده اند.  در عصر حاضر فرقه های متعددی هم در میان شیعیان و هم در میان اهل سنت فعالیت دارند. این فرقه ها در کشورهای مختلف دارای مراکزی هستند که اقطاب شان د…
مولانا جلال الدین بلخی و تصوف
اشاره:  تصوف شخصیتهای معروفی را تحویل جامعه اسلامی داده است. از ابتدای ایجاد فرقه تصوف افرادی بوده اند که امروز هم در میان صوفیه و حتی غیر صوفیه از احترام خاصی برخورداراند. آنان آثار ادبی و عرفانی مهمی را نیز بر جای گذاشته اند. جلال‌الدین محمد بلخب یک از این شخصیتها است که شهرت جهانی دارد. این مقاله از شخصیت …
عقاید غیر معقول گنابادیه
  اشاره: در تصوف فرقه های متعدی وجود دارد. هم در میان اهل سنت و هم در میات شیعه فرقه صوفیه با نامهای مختلف فعالیت دارند یکی از فرقه های صوفیه که ادعای شیعه بودن را دارد، فرقه گنابادیه است. این فرقه در حقیقت ادامه فرقه نعمت اللهیه است و در اثر انشعابی از نعمت اللهیه توسط سلطانعلی شاه گنابادی فرقه ای …
پیدایش تصوف و صوفیه
  اشاره: تصوف یکی از فرقه های اسلامی است که در کنار فرقه های دیگر اسلامی در جامعه اسلامی حض.ور پررنگ دارد. تصوف در میان اهل سنت بیشتر مطرح است و در میان شیعیان فقط در ایران در قالب سلسله های مختلف فعالیت دارند. توصف و صوفیه دارای عقاید خاصی هستند و اعمال مخصوصی را در خانقاها انجام می دهند. در…
اولین صوفی و اولین خانقاه در میان مسلمانان
  اشاره: خانقاه محل انجام مراسم صوفیان است. در گذشته خانقاهای معروف و بزرگی در کشورهای اسلامی وجود داشته که بیشتر آنها از بین رفته اند. در عصر حاضر نیز این پدیده در میان صوفیان رایج است و بدون خانقاه تصوف قوامی ندارد. در این مقاله بعد از بیان اینکه اولین صوفی چه کسی بوده است، به منشأ ایجاد خانقاه و او…