فرهنگ و تمدن شیعه

ملا محمد صالح مازندرانی (ره)
اشاره: ملاّ محمد صالح، معروف به ملّاصالح مازندرانی، فرزند ملا احمد بن شمس الدین طبرسی، سروی، مازندرانی است. وی دانشمندی پارسا، زاهد، محقق، جامع معقول و منقول و دارای اخلاق فاضله و صفات حمیده بود. لقبش حسام الدین بود. وی شوهر خواهر علاّمه محمّد باقر مجلسی و داماد ملاّ محمد تقی مجلسی بود.[۱] این مقاله…
میرزاى قمى
 اشاره: میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی  معروف به میرزای قمی، از مراجع تقلید شیعه در قرن دوازدهم و سیزدهم قمری. میرزای قمی با برخی پادشاهان قاجار معاصر بود و آنان را به مدارا با مردم و ثبات در مذهب سفارش می‌کرد. برپایی نماز جمعه و جماعت از دیگر فعالیت‌های او به شمار می‌رفت.مهم‌ترین اثر او کتاب ق…
شیخ محمد حسن نجفی(ره) (صاحب جواهر)
 اشاره: صاحب جواهر یک شخصیت شناخته شده در حوزه های علمیه شیعه است. کتاب جواهر الکلام این عالم دینی  کاملترین کتاب استدلالی در فقه است. امروز در تمام درسهای خارج فقه از این کتاب استفاده می شود. در این نوشته به معرفی شخصیت او، و نیز آثار علمی که از او بر جای مانده است پرداخته شده است.   گفتار ا…
طاهر خوشنویس تبریزی
اشاره: میرزا طاهر تبریزی، معروف به طاهر خوشنویس، از نسخ‌نویسان صاحب‌نام قرن سیزدهم و چهارده قمری است. میرزا طاهر با تحریر مکرر قرآن و سایر کتب مذهبی، به طاهر خوشنویس مشهور شد. او به جز خط نسخ بر خط نستعلیق و شکسته نستعلیق نیز تسلط داشت. از آثار ماندگار او، قرآن عظیم با ترجمه و خلاصه تفسیر فیض الاسلام…
ابراهیم بن عماد
  اشاره: میرابراهیم سیفی حسنی قزوینی مشهور به اِبْراهیمِ بْنِ عِماد و ملقب به شمس‌النّهار، فرزند میرعماد -خوشنویس معروف ایرانی- و از نستعلیق‌نویسان ایران در دوره صفویه است. این مقاله به معرفی اجمالی این هنرمند شیعی پرداخته است.     ابراهیمِ بنِ عِماد در شهرستان قزوین در عهد صفو…
ابراهیم تهرانی
اشاره: ابراهیم تهرانی؛ مشهور به میرزا عمو از خوشنویسان توانای خط نستعلیق در نیمه دوم قرن سیزدهم و آغاز قرن چهاردهم قمری و شاگرد میرزا غلامرضا اصفهانی است. نام او را بر آثارش به صورت‌های «میرزا ابراهیم الطّهرانی الشّهیر به میرزا عمو»، «محمد ابراهیم طهرانی مشهور به میرزا عمو» و گاهی تنها «میرزا عمو» می…
محمود فرشچیان
اشاره: محمود فرشچیان نقاش و نگارگر ایرانی در عین توجه به مبانی سنتی نقاشی، سبکی نو دارد و به سبب آثاری که درباره برخی موضوعات شیعی پدید آورده، مشهور است. خارج‌کردن نقاشی از هنری وابسته به شعر و ادبیات و استقلال‌ بخشیدن به آن، سه‌بعدی کردن نقاشی با نگاه به هنر غرب، و همچنین نگاه ویژه به بازسازی مفاهیم دینی…
تأثیر تشیع بر اماکن و زیارتگاه های ایران
اشاره: شیعه به متابعت از سیره رسول الله (صلی‌الله علیه و آله) و در نظر گرفتن تقدس اماکن دینی و مذهبی، بنیانگذار زیباترین ابنیه ویژه نیایش و عبادت در جهان اسلام است. هر چند صرف عبادت به درگاه پروردگار در پایه گذاری این مکان هدف اصلی بوده، اما جنبه های اجتماعی و رویارویی مردم و همدلی و چهره به چهره ش…
هنر ایرانی؛ و تأثیرِ تشیع بر گونه های آن
اشاره: مذهب تشیّع همه ابعاد زندگی اجتماعی پیروان را تحت تأثیر قرار داده است. تأثیر تشیع به خاطر غلبه بعدِ عرفانی آن در هنر ایرانی نمایان تر است. نگارنده با بیان انواع هنر ایرانی از قبیل هنرهای آوایی (شعر و موسیقی)، هنرهای تجسّمی (همچون نقاشی، منبّت کاری و تهذیب) و هنرهای نمایشی (سمعی و بصری همانند شبیه خ…
على بن عیسى اربلى
اشاره: علی بن عیسی اربلی یک یاز علمای شیعه است. این عالم دینی دارای تألیفات متعددی استو کشف الغمه از کتابهای معروف او به حساب می آید. در این مقاله به زندگینامه مختصر او پرداخته شده و در ضمن از اساتید و شاگردان او نام برده شده است.     سیما و زادگاه پدر على بن عیسى «فخرالدین …
تقدم‌ شیعه‌ در تدوین‌ اخبار
محقّق‌ عظیم‌ و فقیه‌ خبیر عالم‌ عصر أخیر سیدحسن‌ صَدْر در کتاب‌ «تأسیس‌ الشّیعه‌ لعلوم‌ الإسلام‌» می‌فرماید: شیعه‌ اوّلین‌ گروهی‌ بودند که‌ به‌ جمع‌ آثار و اخبار نبوی‌ و سنّت‌ محمّدی‌ در عصر خلفاء نبیّ مختار(علیه‌ و علیه الصّلوه‌ والسّلام‌) پرداختند و در این‌ امر تقدّم‌ داشتند. ایشان‌ در امر کتابت‌ …
تاملى بر حدیث پژوهى در شیعه
مقدمه یکی از دو پایه اصلی تفقّه در دین، سنّت پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم‌السلام) است و عقل و اجماع هم از این دو پایه نیرو می‎گیرند. حفظ این سنّت و رعایت امانت‎داری در آن برای استمرار حیات دینی مسلمین به مثابه حفظ محیط زیست برای بقاء آدمی است. جلوه اصلی این امانت‎داری التزام ع…
محمد بن محمد (ابوالخیر فارسی)
    اشاره: تقی الدین محمد بن محمد (درگذشت بعد از ۹۵۷ ق/۱۵۵۰م) مشهور به اَبوالخِیرِ فارسی، منجّم، ریاضی‌دان، ادیب، پزشک و شاعر شیعی متخلص به فهمی. شاگرد میر صدرالدین دشتکی و میر غیاث الدین دشتکی است.   زیست‌نامه در برخی از منابع، نام او محمد تقی یاد شده است.[۱] وی در شیراز می‌زیسته…
ابوعلی مسکویه
اشاره: احمد بن محمد رازی (د ۴۲۱ ق/ ۱۰۳۰ م)، مورخ، فیلسوف، پزشک و ادیب پرآوازه ایرانی می‌باشد.ابوعلی احمد بن محمد بن یعقوب مسکویه رازی ملقب به ابن مسکویه در سال ۳۲۶ هجری در پرندک شهرستان زرندیه متولد شد. در همان کودکی علومِ مقدماتی را فراگرفت، و به سرعت در طبیعیات و الهیات و ریاضیات و طب عالمی سرشناس…
دکتر حسابی فیزیکدان ایرانی
اشاره: استاد دکتر محمود حسابی چهره برجسته علم و فرهنگ معاصر و بنیانگذار فیزیک نوین ایران در سال ۱۲۸۱شمسی از پدر و مادری تفرشی در تهران متولد شد. دکتر حسابی در ۷سالگی تحصیلات ابتدایی خود را در بیروت با تنگدستی و مرارت‌های غربت آغاز و از ابتدا تا پایان تمامی تحصیلات عالیه در میان همشاگردی‌هایی از کشورهای مختلف سپ…
سید ابوالقاسم خوانساری ریاضی
اشاره: سید ابوالقاسم بن محمود خوانساری ریاضی (۱۳۰۹ق، خوانسار-۱۳۸۰ق، گِلگِت پاکستان) از علمای شیعه در قرن چهاردهم قمری بود. او علاوه بر تبحر در علوم دینی، بر حساب، هندسه و جبر نیز تسلط داشت و آثاری در این موضوعات نگاشت. خوانساری نزد ابوتراب خوانساری و آقا ضیا عراقی شاگردی کرد. وی از ابوتراب خوانساری، سی…