نقد و بررسی انتساب تشبیه و تجسیم به «هشام بن حکم»
اشاره: تشبیه و تجسیم در تاریخ اندیشه های کلامی همواره به دانشمندانی از شیعه و اهل سنت نسبت داده شده است. این مقاله به دلایل منسوب به «هشام بن حکم» در اثبات تجسیم و ریشه یابى دیدگاه منسوب به وی می پردازد و سپس واکنش های دانشمندان شیعه را به چهار نوع دسته بندی کرده و آنها را گزارش می کند. در پایان نتی…
علل گرایش به تشبیه
اشاره: تَشْبیهْ  در علم کلام در برابر تَنْزیه است. تشبیه در اصطلاح علم کلام، همانند کردن خداوند در ذات یا صفات به مخلوقات و اِسناد صفات مخلوق به خالق است و تنزیه عبارت از اعتقاد به منزه بودن خداوند از مخلوقات و سلب صفات مخلوقات از خالق است. بر طبق دیدگاه «تشبیه» تفاوتی اساسی بین اوصاف خدا و اوصاف مخ…
علت به وجود آمدن مجسمه در میان مسلمانان
  اشاره: انسانها به تناسب سطح اندیشه، ظرافت وجودی و میزان بهره مندی خود را از معرفت دینی، تصوراتی مختلف از حقیقت مطلق دارند.این تصورات به اندازه ای متنوع، متعارض است که بعضاً در مقابل هم قرار دارند. اعتقاد به مجسمه در همین راستا است. در این مقاله نگارنده  علت به وجود آمدن مجسمه در بین مسلمانان را…
بررسی اتهام جسم ‌انگاری به شیعه
اشاره: تجسیم در اصطلاح کلام به معنای جسم دانستن خدای متعال است. تجسیم از تشبیه خداوند به مخلوقاتش ناشی می شود از این به گروهایی که قائل به تجسیم هستند مجسمه و مشبهه گفته می شود. برخی از مخالفین شیعه ادعا دارند که مذهب شیعه امامیه قائل به تجسیم است و عده ای از دانشمندان صدر شیعه را به این امر متهم می کن…
معنای صفات خبریه در خداوند و دیدگاه دانشمندان شیعی و سنی
اشاره: مقصود از صفات خبریه، اوصافى است که در آیات قرآن و روایات آمده و مستندى جز دلیل نقلی ندارد. از جمله این صفات می‌توان به صفت «ید الله» و «عین الله» اشاره کرد. شیعه -به پیروى از اهل بیت(علیهم السلام)- معتقد به تنزیه و ابطال تجسیم و تشبیه است. با دقت در آیات یاد شده و نظایر آنها می توان به مفاد ح…
توحید در خالقیت
اشاره: خالقیت و آفریدگاری از صفات خداوند است، این صفت مقتضای براهین اثبات وجود خداست، زیرا مفاد آن براهین، این است که خداوند مبدأ و علت العلل موجودات است؛ بحث در این است که خداوند در صفت آفریدگاری، شریک ندارد و خالق جهان کسی جز خداوند نیست پس یکى از شاخه ‏هاى توحید، توحید در خالقیت است.[۱] به عبارت دیگر …
امکان شناخت صفات خداوند
اشاره: یکی از موضوعات کلامی که مذاهب اسلامی در آن اختلاف کرده اند، صفات خداوند است. در صفات خداوند بحثهای متنوعی وجود دارد یکی از این بحثها شناخت صفات خداوند است. دربارۀ امکان شناخت صفات خداوند سه دیدگاه وجود دارد که در این مبحث به آنها اشاره می‌شود.     دیدگاه تشبیه دیدگاه تشبیه که معتق…
تنزیه خدا از شباهت به آفریدگان در کلام امام رضا(ع)
اشاره: در مسائل خدا شناسی و صفات الهی مذهب شیعه از اهل بیت پیامبر اسلام (ص) پیروی نموده و تعالیم و آموزه های آنان را معیار عقاید در این موضوعات قرار می دهند. هرچند برخی موضعات عقلی است و عقل انسان به آنها می رسد ولی در عین حال راهنمایی های اهل بیت بسیار راهگشا و هدایت گر است. این نوشته کلامی از امام رضا علیه ه…
حکم معتقدین به نزول خدا بر زمین از دیدگاه شیعه
اشاره: روایاتی از امامان شیعه وجود دارند که در صدد بیان منطقی بطلان اعتقاد به نزول خدا برروی زمین بوده و اشاره ای به کفر معتقدان به آن ندارند. اعتقاد به نزول خدا برروی زمین نتیجه برداشتی نادرست از روایتی تحریف شده است که پیامد آن تجسیم خداوند عزوجل است، و جسم پنداشتن خداوند از منظر علمای شیعه و سنی…
تجسیم و تشبیه در عقاید ابن تیمیه، پیشوای وهابیت
اشاره: آیین الهی که به وسیله ی قهرمان توحید ابراهیم خلیل الرحمان ابلاغ شده، اصرار بر تنزیه خدا از جسمانیت و مشابهت با مخلوقات دارد، ولی به مرور زمان در میان شرایع پیشین، به خاطر ارتباط و اختلاط با اقوام مشرک، مسأله ی تجسیم و تشبیه، به آیین یهود و سپس به نصرانیت، رخنه کرد. حتی از برخی از آیات استفاده می ش…
دیدگاه مذاهب اسلامی در باره تجسیم
اشاره: یکی از موضوعات مطرح در میان متکلمان، مساله تجسیم و جسمانیت خداوند متعال است. اکثریت متکلمان اهل سنت و نیز همه علمای شیعه منکر جسم بودن خداوند هستند و بر این نفی، به ادله عقلی و نقلی استناد می‌کنند. اما برخی از مذاهب و فرقه های اسلامی و برخی از شخصیتهای علمی این فرقه ها بر جسمیت خداوند تأکید دار…
توحید نظری و توحید عملی
اشاره: با اینکه انسان گمان می کند که توحید یکی از مسائل اسلام است و هزاران مسئله دیگر در اسلام در کنار توحید قرار گرفته است، ولی وقتی با نگاهی دقیقتر می نگرد می بیند اسلام سراسرش توحید است یعنی تمام مسائل آن چه آنها که مربوط به اصول عقائد است و چه آنها که به اخلاقیات و امور تربیتی و یا به دستور العملهای ر…
بررسی تطبیقی دیدگاه فخر رازی و علاّمه طباطبائی دربارۀ صفات خبری
اشاره: از جمله مباحث کلامی‌ در میان مفسّران، تفسیر آیاتی از قرآن کریم است که موهم صفات انسان‌گونه برای خداوند متعال است. مجسّمه، اشاعره، معتزله و امامیّه در این باب اختلاف نظر دارند و هر یک با استفاده از رویکرد کلامی‌خود، این آیات را تفسیر نموده‌اند. این مقاله پس از مروری کوتاه بر دیدگاه‌های کلامی‌…
توحید از دیدگاه شیعه
اشاره: توحید، بنیادی‌ترین اصل اعتقادی در اسلام، به معنای یکتا و بی‌مانند دانستن خداوند، و همچنین بی‌شریک بودن او در خلق جهان است. نخستین جملات حضرت محمد (ص) در آغاز دعوت مردم به اسلام، حاوی شهادت بر یکتایی خدا و دوری از شرک بوده است. توحید همچنین در قرآن کریم و روایات معصومین، مورد توجه قرار گرفته و سوره ت…
صفات خبری از دیدگاه شیعه و مذاهب دیگر
اشاره: صفات خبری یا خبریه صفاتی که در قرآن و احادیث برای خدا ذکر شده و ویژگی‌هایی شبیه انسان را برای خدا ثابت می‌کند، مانند وجه الله، ید الله، استواء خدا بر عرش.در این گونه صفات خداوند بین مذاهب اسلامی اختلاف وجود دارد که در این نوشته به ان پرداخته شده است.     فرقه صفاتیه و اهل حدیث…