جغرافیای شیعه

بررسی علل و روند گسترش تشیع در قلمرو اتابکان
مقدمه: در کشور ما ایران، اقوام و گروه های مختلفی زندگی می کنند که در بین این  اقوام ، «قوم لربزرگ» در پیروی از مذهب شیعه پیشینه دیرینه دارد و تمامی اعضاء آن پیرو مذهب تشیع هستند. بدیهی است که اعضاء هر گروه و قوم تا حد زیادی، تحت تأثیر عقاید و باورهای خود قرار دارد و تأثیر دین و مذهب بر زندگی فردی واجتماعی…
چگونگی گرایش والیان کرد اردلان به تشیع
از صفویه تا قاجاریه(۱۰۲۵ ـ۱۲۸۴ق) چکیده خاندان اردلان، از جمله خاندان های کرد می باشند که مدت های مدیدی، قبل از روی کار آمدن صفویان تا اواخر دوره قاجار بر قسمت هایی از مناطق کردنشین ایران حکومت می کردند. این خاندان همچون سایر خاندان های کردتبار، ابتدا بر مذهب اهل سنت بودند، اما در اواسط دوره ی…
بررسی دلائل موفقیت دولت شیعی علویان طبرستان در گسترش مذهب تشیع
چکیده: محدوده‌ی جغرافیای طبرستان قدیم که امروزه از آن به مازندران یاد می شود، همواره‌ی تاریخ یکی از کانون‌های اصلی و مورد توجه دوست داران ولایت علوی بوده است، به طوری که علویان که از جریان‌های معارض و ستیزه گر با خلفای اموی و عباسی بوده و مورد آزار و اذیت آنها بودند، برای پناه‌جویی و بسط و…
رقابت و رویارویی ایلخانان با ممالک و تأثیر آن بر گسترش تشیع
چکیده: یکی از مباحث اساسی در تاریخ ایلخانان، گسترش تشیع اثنی عشری در این عصر و رسمیت یافتن این مذهب در دوره ای هر چند کوتاه در سلطنت سلطان محمد خدابنده(۷۰۳ ۷۱۶) می باشد. بطور مسلم عوامل بسیاری در این مسأله دخیل بوده است. یکی از این عوامل که برخی مورّخان بطور گذرا به آن اشاره کرده اند، رویارویی و رقاب…
تأملات تاریخی بر موانع گسترش تشیع
مقدمه: شاید، سابقه شیعه شناسی به معنای علمی در دوره اخیر، به تلاش های علامه فقید مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانی برمی گردد که شیعه را از لابه لای گرد و غبار کتابخانه ها، با جست وجو و تتبع در کتابخانه های عمومی و شخصی بلاد مختلف در بعد کتاب شناسی معرفی کرد. الذریعه یک قدم عالمانه بسیار اساسی و مهم …
نقش ایرانیان در ماندگاری تفکر شیعی
چکیده این مسأله ای کلیدی است که ایرانیان، در ماندگاری فرهنگ تشیع، چه سهمی داشته و چه نقشی آفریده اند. این مسأله از جهتی که اکثریت شیعه در ایران تمرکز دارند بسیار مهم است. علی(ع) در پاسخ به گزافه گویی اشعث کندی که درباره ی ایرانیان اعتراض کرده بود، به آنها فرمود: این شکم گنده ها خودشان روزها در بس…
گسترش تشیع در ایران
هر فرایند فرهنگی همچون فرایندهای اجتماعی و سیاسی، در سیر تحول خود، با عوامل شتاب دهنده یا کاهنده روبرو می شود که تأثیر محسوس و گاه شگرفی در پیش رفت یا پس رفت فرایند مورد اشاره به همراه دارد. بی شک باید حضور امام رضا (علیه السلام) را در نیشابور نقطه عطفی در تاریخ تشیّع این منطقه (و به دنبال آن در ایران)…
مبدأ ظهور تشیع در گذر تاریخ
شیعه در لغت، به گروهی که پیرو شخصی هستند گفته می شود و همچنین به مجموعه ای که پیرو یک هدف و عقیده اند.در «قرآن مجید» نیز به همین معنا آمده است؛ مانند: «وَ اِنَّ مِنْ شِیعَتِهِ لابْراهِیم»۱ و همچنین آیه شریفه «... فَوَجَدَ فِیهَا رَجُلَینِ یقْتَتِلانِ هذا مِنْ شِیعَتِهِ وَ هَذا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغاثَهُ الَّذ…
تشیع در تکاپوی تاریخ
با آغاز دهه ی هشتاد میلادی مطالعات درباره ی تشیع در غرب گسترشی چشم گیر یافت و مؤسسه های پژوهشی غربی، به ویژه مراکزی که درباره ی کشورهای اسلامی مطالعه می کنند، در شناخت دقیق جزئیات تاریخ شیعه و ارتباط آن با مسلمان شیعی معاصر کوشیدند. شیوه ی پژوهشی غرب بر استقرار واقعیات و نیز روحیه ی غربی ـ که رفتار ا…
مروّج تشیّع در تایلند
تشیّع از حدود چهارصد سال پیش توسط فردی به نام شیخ احمد قمی وارد تایلند شد. در قرن یازدهم هجری قمری دو برادر به نام های شیخ احمد و شیخ سعید قمی به وسیله کشتی از طریق «بندر مالاکا» به «آیوتایا»، پایتخت «سیام» (نام سابق تایلند)، وارد شدند. در اینکه شیخ احمد، روحانی بوده یا نه، تردید وجود دارد و سندی دالّ…
معرفی اجمالی شیعه
 شیعه در لغت به معنی پیروان و یاران و تابعان شخص معینی است و چون شیعیان به لایت حضرت علی بن ابی طالب(علیه السلام) و به پیروی از مکتب روحانی آن حضرت اعتقاد داشتند از این جهت ایشان را شیعه علی(علیه السلام) یعنی پیروان علی(علیه السلام) گفته اند، که بعدها در اثر کثرت استعمال مضاف الیه علی(علیه السلام) …
انس و علاقه ایرانیان به اهل بیت(علیه السلام)
ایرانیان از دیرباز مورد توجه ویژه پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ‌ و امامان شیعه ـ علیه السّلام ـ بوده اند و در احادیث بسیاری، اسلام ایرانیان با اهمیت تلقی گردیده و از ملت ایران بعنوان وفادارترین ملت ها به اسلام یاد شده است. بسیاری از این احادیث از پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ قبل از اینکه ایران…
تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا طلوع دولت صفوی
قرن‌هاست که سرزمین ایران‌، به قلب‌ِ تشیع‌ِ دوازده امامی تبدیل گشته و بسیاری را به این اشتباه ‌انداخته است که گویی از نخستین روزهای ورود اسلام به ایران‌، ایرانیان مذهب تشیع را انتخاب‌ کردند. در حالی که آشنایی مختصر با تاریخ‌ِ اسلام در ایران‌، نشان می ‌دهد که در آغاز، همه ‌مذاهب اسلامی‌، برای خود جای …
عوامل گرایش ایرانیان به تشیع
عوامل گرایش ایرانیان به تشیع چیست؟  عوامل پیدایش و گسترش مکتب تشیّع در ایران بسیار است که هر کدام باید در جای خود بررسی شود. در پاسخ به این پرسش، به سه عامل مردمی اشاره میشود که در گسترش فرهنگ تشیع نقش بسزایی داشته اند: [۱] ۱. موالی (ایرانیان مهاجر)؛ ۲. هجرت علویان و سادات به ایران؛ ۳. حضور امام …
تشیع بصره در قرون نخستین
منابع تاریخی بصره را شهری سنی و طرفدار عثمان معرفی کرده اند، در حالی که بصره قدیم فی الجمله شیعه عثمان بوده نه بالجمله. استعمال واژه شیعه علی(علیه السلام) در مقابل شیعه عثمان در محاورات مردم بصره و... گویای این مدعا است که شیعیان از آغاز در حیات سیاسی ـ مذهبی شهر تإثیر گذار بوده اند; از این ر…
دعوت عباسیان و تأثیر آن در توسعه تشیع
از سال ۱۱۱ ه. دعوت عباسیان شروع شد. (۱) از یک سو سبب گسترش تشیع در مناطق گوناگون قلمرو اسلامی شد و از سوی دیگر از اختناق امویان کاست، در نتیجه شیعیان توانستند نفس راحتی بکشند. امامان معصوم علیهم السلام در این زمان مبانی فقهی و کلامی شیعه را پایه گذاری کردند و تشیع وارد مرحله ی جدیدی شد. به طور کلی در زمان ام…