رشد معنوی در اخلاق و عرفان شیعه

فضیلت مساجد
خداوند متعال در آیه یک صد و بیست و هفت سوره بقره فرموده است «هنگامى که ابراهیم و اسماعیل دیوارهاى کعبه را برافراشتند و عرضه داشتند پروردگارا از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى.» و در آیه هیجدهم سوره توبه فرموده است «همانا فقط کسانى که به خدا و روز قیامت ایمان آورده، نماز را بر پا مى‏دارند و زکات را مى- پردازند و از…
حضور سالک در محضر حق تعالى
چون سالک الى اللّه خود را حاضر در محضر مقدّس حق جلّ و علا دید، بلکه باطن و ظاهر و سرّ و علن خود را عین حضور یافت، چنانچه از کافى و توحید روایت شده که حضرت صادق علیه السّلام فرمود: انّ روح المؤمن لاشدّ اتّصالا بروح اللّه من اتّصال شعاع الشّمس بها.[۱] بلکه به برهان قوى متین در علوم عالیه پیوسته است که جمیع…
تخیّلات، وسوسه ها و افکار شیطانى مانع توبه
توبه در درگاه خداوند از اموری است که باعث رشد معنوی در انسان می گردد. از راه کارهاى رسیدن به حالت توبه و نیز حفظ و دوام این حالت، مى توان به دورى از وسوسه ها، خطورات و افکار شیطانى اشاره کرد. در حقیقت اوهام و خیالات شیطانى مانع رسیدن انسان به حالت توبه است و رهایى از آن خیالات واهى، آدمى را به منزل توبه ره…
شکر نعمتها در خانواده
یکی از مراتب رشد معنوی شکر نعمت در برابر کفران است. خداوند تبارک و تعالى مى فرماید: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ»[۱] «اگر شما، بندگان، شکر گذار نعمتها باشید، بر نعمتهاى شما مى افزاییم و اگر کفران نعمت کنید شما را با عذاب شدید گرفتار مى کنیم.» امّا، «شکر …
دوست بد، محیط بد و مجالس ناباب مانع رشد معنوی
یکى از موانع اصلاح و هدایت آدمى و یکى از عوامل بسیار مؤثّر در ضلالت و گمراهى نوع بشر، همنشینى و معاشرت با رفیق بد و افراد معصیت کار است. محیط زندگى و محیط کار انسان و نیز مجالسى که در آن حضور مى یابد، در رشد معنوى  یا سقوط وى تأثیر به سزایى دارد. اگر محیط، مجالس و افراد تشکیل دهنده آنها از فضائل اخلاق…
عفت مرحله ای از رشد معنوی
عفت عبارت است حاصل شدن حالتى براى نفس و جان آدمى که به وسیله آن از غلبه و تسلّط شهوت جلوگیرى مى‏شود.[۱] و عفیف به با عفت و پاکدامن گفته می شود.[۲] در فضیلت عفت روایاتی نقل شده که به برخی از آنها اشاره می شود: مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ بِإسْنادِهِ عَنْ أبِی جَعْفَرٍ- عَلَیْهِ السَّلامُ- قالَ: «ما مِنْ…
راه تقویت معنویت
اگر کسی می خواهد در مسیر الهی قدم گذاشته و به کمال مطلق خود را نزدیک کند باید تمامی افکار و اعمال زندگی را در مدار توحید و دستورات الهی تنظیم نماید که لازمه آن موارد ذیل می باشد: ۱- شناخت خدا: امام رضا (علیه السلام) مى فرمایند: اول عباده الله معرفته  «اولین مرتبه عبادت خدا معرفت و شناخت خدا مى باشد .…
نقش امامت در رشد معنوی جامعه
چکیده معنا گرایی امری فطری است و روح جستجوگر انسان در هر برهه ای از زمان طالب آن بوده است. کارکرد شریعت های آسمانی، غفلت زدایی از انسان مادی و هدایت و رستگاری آن ها از طریق انبیا و در قالب تنسیق احکام است، که ره آورد آن، ورود به عالم معناست. انسان برای شناخت وظایف خو نیاز به علائم راهنما دارد و کلام نورانی…
رشد معنوی به طبع رشد ایمان
همین‌طورکه انسان در مسیر رشد معنوی پیش می‌رود، ایمان او نیز افزایش می‌یابد. در واقع افزایش ایمان، موجب حرکت در راه رشد معنوی است؛ بنابراین ایمان مراتب گوناگونی دارد؛ مراتب آغازین آن ضعیف‌تر و مراتب پیشرفته‌اش نیرومندتر است. به تناسب آن، شکوفایی معنوی افراد نیز کاهش و افزایش پیدا می‌کند؛ یعنی ارتباط قلبی…
فرصتها و چالشهای رشد معنوی انسان
 بخش اول: «چیستی رشد معنوی» تعریف رشد معنوی از یک طرف بسیار آسان و از طرفی بسیار پیچیده است. از این جهت که حرف های گوناگونی در این زمینه زده می شود و پراکندگی بسیاری در این مقوله مشاهده می گردد انسان دچار سردر گمی شده و کار پیچیده می گردد. از طرف دیگر باید بگویم که چیستی رشد معنوی امری ساده است؛ وق…
قلۀ حرکت انسان و مقصد رشد اخلاقی معنوی
چکیده این مقاله در صدد تبیین مقصد رشد، و ارزش انسان در حیات فردی و اجتماعی است. انسان دارای یک هویت فردی و یک هویت اجتماعی است. مقصد رشد و ارزش انسان در حیات فردی، با دو عنوان «قرب به خدا» و «حیات طیب» مشخص شده است. قرب به کمال مطلق، به معنی کامل‌تر شدن است. انسان هرچه کامل‌تر شود، به خدا نزدیک‌تر م…
واکاوی مفهوم انسان معنوی در اندیشه شهید مطهری
چکیده از جمله دغدغه‌های انسان معاصر یافتن معنا برای زندگی است. در معنابخشی به زندگی اصل معنویت راستین نقشی بی‌بدیل دارد. این پژوهش در‌پی آن است تا ضمن معرفی منظومه معناداری در زندگی، انسان معنوی، شاخص‌های بارز انسان معنوی و آثار و کارکردهای حاکمیت، فرآیند معنویت بر زندگی انسان دین‌دار را از منظر اسلام تحلیل نماید.…
عوامل و موانع ترویج معنویت
چکیده معنویت یکی از ضرروتهای بشری است ، آن گونه که می توان انسان را معنویٌ بالطبع دانـسـت . ایـن مـعـنـویت طبعی ، همیشه آدمیان را همراهی می کند و هیچ گاه از سرشت او جدایی نـمـی پـذیـرد. ولی قبل از هر چیز لازم است تا درباره چیستی معنویت و پرسشهای مهم این عـرصـه سـخـن بـگـویـیـم . گـفـتـمـان مـعـنـویـت بـ…
جایگاه اخلاق در قرآن کریم
این موضوع جایگاه ویژه ای در قرآن کریم دارد. در این نگارش به علت رعایت اختصار، تنها به بیان مطالبی چند که از قرآن کریم استفاده می شود، بسنده می شود: مطابق آیات(۱) فراوان، یکی از عمده ترین اهداف بعثت انبیاء و مهمترین رسالت آنان، تهذیب روح و تزکیه جان ها بوده است به گونه ای که تعلیم در برنامه های آنان ب…
رشد معنوی هدف خلقت انسان
خداوند در قرآن کریم می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ»[1]‏ یعنی من جنّ و انس را نيافريدم جز براى اينكه عبادتم كنند (و از اين راه تكامل يابند و به من نزديك شوند)! توضیح مطلب این است که خداوند از خلقت جن و انس هدفی داشته و این هدف در بیرون از ذات خداوند قرار دارد و به مخ…
چیستی رشد معنوی
انسان در زندگی دارای دو گونه رشد جسمی و رشد معنوی است . مراحل رشد جسمی ملموس تر و با چشم مادی قابل مشاهده است. مراحل رشد معنوی را گام های نا ملموس و تدریجی تشکیل می دهد که در یک سیر آرام و مستمر بشر را به سویی از عالم معنا که ممکن است خوب یا بد باشد ، سوق می دهد.  ممکن است عالم معنا از طرف هر مشربی به…