شیعه شناسی » اخلاق و عرفان » عوامل رشد »

در فضیلت ماه شعبان‏

بدان که براى این ماه سه نام است: شعبان و از آن روى به این نام، نامیده شده است که در آن براى ماه رمضان خیرات منشعب مى‏شود و هم گفته‏اند براى این است که در آن ماه براى مؤمنان روزى پراکنده مى‏شود. نام دیگرش غفران است که در آن گناهان آمرزیده مى‏شود و نام دیگرش جیران است که همسایه رمضان است‏[۱].

امام صادق (علیه السّلام) فرموده است، روزه شعبان، اندوخته بنده براى روز رستاخیز است و هیچ بنده‏یى نیست که در شعبان فراوان روزه بگیرد مگر اینکه خداوند کارهاى زندگى او را اصلاح و شر دشمن او را کفایت مى‏فرماید و کمترین پاداش براى کسى که یک روز از شعبان روزه بگیرد، این است که بهشت براى او واجب مى‏شود[۲].

امام رضا (علیه السّلام) فرموده است، هر کس در ماه شعبان هفتاد بار به پیشگاه خداوند استغفار و طلب آمرزش کند، گناهانش براى او آمرزیده مى‏شود، هر چند به شمار ستارگان‏ باشد[۳].

پیامبر (صلّى الله علیه و آله) فرموده‏اند: شعبان ماه من و رمضان ماه خداى عز و جل است، هر کس یک روز از ماه من روزه بگیرد، روز قیامت شفیع او خواهم بود و هر کس دو روز از ماه مرا روزه بگیرد، گناهان گذشته و آینده‏اش بخشیده مى‏شود و هر کس سه روز از ماه مرا روزه بگیرد به او گفته مى‏شود، مواظب کردار آینده خود باش (گذشته‏ات آمرزیده شد.) و هر کس ماه رمضان را روزه بدارد و شهوت و زبان خود را حفظ کند و آزار خود را از مردم باز دارد، خداوند گناهان گذشته و آینده‏اش را مى‏بخشد و او را از آتش رها مى‏فرماید و شفاعت او را در مورد خطاکاران موحد به شمار ریگزارها مى‏پذیرد[۴].

امام رضا (علیه السّلام) فرموده است، شب نیمه شعبان، شبى است که خداوند گردنهاى بندگان را از آتش آزاد مى‏فرماید و گناهان بزرگ را در آن شب مى‏آمرزد. به ایشان گفته شد، آیا براى آن شب نمازى بیشتر از شبهاى دیگر هست؟ فرمود: چیز واجبى نیست ولى اگر دوست دارید که نماز مستحبى در آن شب بگزارید، بر شما باد که نماز جعفر طیار رضوان اللَّه علیه را بگزارید و فراوان دعا و طلب آمرزش و یاد خدا کنید که پدرم مى‏فرمود: در آن شب دعا مستجاب است‏[۵]. گفته شد، مى‏گویند آن شب، شب صدور برات و مقدرات است. فرمود: نه، آن مربوط به شب قدر در رمضان است.

پیامبر (صلّى الله علیه و آله) فرموده‏اند: شعبان ماه من است و رمضان ماه خداى عز و جل است.

هر کس یک روز از ماه من روزه بگیرد، روز قیامت شفیع او خواهم بود و هر کس ماه رمضان را روزه بگیرد، از آتش آزاد مى‏شود[۶].

امام رضا (علیه السّلام) فرموده است، هر کس در هر روز شعبان هفتاد بار بگوید «استغفر اللَّه و أسأله التوبه» براى او آزادى از دوزخ و عبور از پل صراط نوشته مى‏شود و در بهشت وارد مى‏شود[۷].

امام صادق (علیه السّلام) فرموده است، هر کس در ماه شعبان صدقه‏یى بدهد، خداوند آن‏ صدقه را پرورش مى‏دهد، همان گونه که شما کره شتر خود را پرورش مى‏دهید و روز قیامت در حالى که آن صدقه به بزرگى کوه احد شده است به او خواهد رسید[۸].

همان حضرت فرموده است، هر کس سه روز از شعبان روزه بگیرد و روزه آن را متصل به رمضان کند، خداوند براى او پاداش روزه دو ماه پیاپى را مقرر مى‏فرماید[۹].

و نیز فرموده است، روزه رمضان و شعبان موجب پذیرش توبه است، هر چند براى گناه ریختن خون حرامى باشد[۱۰].

ابن عباس نقل کرده است که روزى یاران رسول خدا (صلّى الله علیه و آله) در حضور ایشان در باره فضایل شعبان گفتگو مى‏کردند، پیامبر فرمودند: شعبان، ماهى شریف و ماه من است. حاملان عرش خدا حق آن را مى‏شناسند و آن را تعظیم مى‏کنند و آن ماهى است که در آن روزى مؤمنان براى ماه رمضان افزوده و بهشت آذین بسته مى‏شود و به این جهت شعبان نامیده مى‏شود که روزى مؤمنان در آن بیشتر مى‏شود. این ماه، ماه عمل است. پاداش حسنه هفتاد برابر است و خطا و گناه در آن بخشیده و کار پسندیده، پذیرفته است. خداوند در این ماه به بندگان و پرستندگان خود مباهات مى‏فرماید و به روزه- داران و نمازگزاران به چشم محبت مى‏نگرد و بر حاملان عرش به وجود آنان مى‏بالد.

در این هنگام على بن ابى طالب (علیه السّلام) برخاست و گفت: اى رسول خدا! پدر و مادرم فداى تو باد! چیزى از فضایل شعبان را بیان فرماى تا رغبت ما بر نماز و روزه آن افزون گردد و براى خداوند جلیل در آن کوشش بیشتر کنیم. پیامبر (صلّى الله علیه و آله) فرمودند: هر کس روز نخست این ماه را روزه بدارد، خداوند برایش هفتاد حسنه مرقوم مى‏دارد و پاداش هر حسنه معادل یک سال عبادت است.

و هر کس دو روز از شعبان روزه بگیرد، گناهان درمانده‏کننده او فرو مى‏ریزد.

و هر کس سه روز از آن ماه را روزه بدارد، براى او هفتاد درجه از مروارید و یاقوت در بهشت برافراشته مى‏شود.

هر کس چهار روز از آن ماه را روزه بدارد، خدایش بر روزى او گشایش مى‏دهد، هر کس پنج روز از آن ماه را روزه بدارد، در نظر بندگان محبوب مى‏شود.

هر کس شش روز از آن ماه را روزه بدارد، هفتاد نوع بلا از او برطرف مى‏گردد.

هر کس هفت روز از شعبان را روزه بدارد، از ابلیس و سپاهیانش در روزگار و مدت عمر خویش در پرده عصمت قرار مى‏گیرد. (محفوظ مى‏ماند.) هر کس هشت روز از آن ماه را روزه بدارد، از دنیا بیرون نمى‏رود تا از حوض قدس بیاشامد.

هر کس نه روز از آن ماه را روزه بگیرد، نکیر و منکر به هنگام سؤال در گور بر او مهربانى مى‏کنند.

هر کس ده روز از آن ماه را روزه بدارد، خداوند گورش را هفتاد ذراع گشاده مى‏فرماید.

هر کس یازده روز از آن را روزه بدارد، بر گورش یازده مناره نور نصب مى‏شود.

هر کس دوازده روز از آن را روزه بدارد، از هنگام مرگ تا نفخ صور هر روز نود هزار فرشته به دیدار او در گورش مى‏آیند.

هر کس سیزده روز از آن را روزه بدارد، فرشتگان هفت آسمان براى او طلب آمرزش مى‏کنند.

هر کس چهارده روز از آن را روزه بدارد، به همه جانوران از دواب و درندگان و ماهى‏هاى دریاها الهام مى‏شود که براى او آمرزش خواهى کنند.

هر کس پانزده روز از آن ماه روزه بگیرد، پروردگار عزت او را ندا مى‏دهد که سوگند به عزت خود تو را به آتش نمى‏سوزانم.

و هر کس شانزده روز از شعبان را روزه بدارد، هفتاد دریا از دریاهاى آتش براى او خاموش مى‏شود.

و هر کس هفده روز از آن را روزه بدارد، همه درهاى دوزخ بر او بسته مى‏شود.

و هر کس هیجده روز از آن ماه را روزه بدارد، همه درهاى بهشت برایش گشوده مى‏شود.

و هر کس نوزده روز از شعبان را روزه بدارد، هفتاد هزار کاخ مروارید و یاقوت از کاخهاى بهشت بر او ارزانى مى‏شود.

و هر کس بیست روز از آن را روزه بدارد، هفتاد هزار زوجه از حور عین به همسرى او درآورده مى‏شود.

و هر کس بیست و یک روز از آن را روزه بگیرد، فرشتگانش درود مى‏فرستند و با بالهاى خود به بدن او مى‏کشند.

و هر کس بیست و دو روز از شعبان را روزه بدارد، هفتاد هزار حله دیبا و استبرق براى او آماده و بر او پوشانده مى‏شود.

و هر کس بیست و سه روز از آن را روزه بدارد، به هنگام بیرون آمدن از گور براى او مرکبى از نور مى‏آورند که بر آن سوار مى‏شود و به سوى بهشت پر مى‏کشد.

و هر کس بیست و چهار روز از شعبان روزه بدارد، شفاعتش در باره هفتاد هزار تن از موحدان پذیرفته است.

و هر کس بیست و پنج روز از آن را روزه بدارد، به او حکم برائت از نفاق ارزانى مى‏شود.

و هر کس بیست و شش روز از آن را روزه بدارد، خداوند برایش فرمان گذر از پل صراط مى‏نویسد.

و هر کس بیست و هفت روز از آن را روزه بدارد، خداوند فرمان برائت از دوزخ عطایش مى‏فرماید.

و هر کس بیست و هشت روز از آن را روزه بدارد، چهره‏اش روز قیامت رخشنده خواهد بود.

و هر کس بیست و نه روز از آن را روزه بدارد، به رضوان خداوند بزرگ مى‏رسد.

و هر کس سى روز از شعبان را روزه بدارد، جبریل از برابر عرش او را ندا مى‏دهد که اى فلان! بر کار و عمل تازه خود بدقت بنگر و مواظب باش که گناهان گذشته‏ات را خداى عز و جل بخشید و خداوند جلیل مى‏گوید، اگر شمار ستارگان آسمان و قطره‏هاى باران و برگهاى درختان و ریگهاى ریگزارها و روزهاى جهان هم بود، بر تو بخشیدم و پس از روزه گرفتن تو در ماه شعبان، این کار بر خداوند دشوار نیست‏[۱۱].

[۱] . در عیون اخبار الرضا، ص ۱۲۴، ج ۲، آمده است که شعبان شهرى است که خیر در آن افزون مى‏شود. م.

[۲] . به نقل از امالى صدوق، ص ۱۱، در بحار الانوار، ص ۶۸، ج ۹۷، آمده است. م.

[۳] . عیون اخبار الرضا، صدوق، ص ۵۷، ج ۲٫ م.

[۴] . در امالى صدوق، ص ۱۳، ضمن حدیثى آمده است. م.

[۵] . با ذکر سلسله سند در امالى صدوق، ص ۱۷، آمده است. م.

[۶] . با ذکر سلسله سند در امالى صدوق، ص ۳۷۳، و به نقل از آن در بحار الانوار، ص ۷۱، ج ۹۷، آمده است. م.

[۷] . عیون اخبار الرضا، صدوق، ص ۵۷، ج ۲٫ م.

[۸] . در امالى صدوق، ص ۳۷۳، با ذکر سلسله سند، آمده است. م.

[۹] . در امالى صدوق، ص ۳۹۷، با ذکر سلسله سند، آمده است. م.

[۱۰] . همان مأخذ، همان صفحه. م.

[۱۱] . به نقل از فضائل الاشهر الثلاثه و امالى و ثواب الاعمال مرحوم صدوق( رضی الله عنه)، در بحار الانوار، صفحات ۶۹ تا ۷۱ جلد ۹۷، چاپ جدید، آمده است. و در وسایل الشیعه شیخ حر عاملى، ص ۳۷۰، ج ۷ هم آمده است. م.