پیامبر و اهل بیت علیهم السلام » فضائل و مناقب » امام حسین(ع) »

جایگاه و منزلت امام حسین علیه السلام نزد پیامبر صلی الله علیه و آله*

عنایت ویژه و اظهار محبت های فراوان پیامبر (ص) به امام حسین (ع) بر همه اصحاب و مردم نمایان بود و پیامبر می کوشیدبا جملات و تعابیر متعدد و رفتارهای مختلف مردم را از علاقه خود به حسنین (ع) آگاه کندتا شاید جلوی بی مهری ، ستم ها و حق کشی هایی را که در آینده نزدیک در حق اهل بیتش روا خواهند داشت گرفته و مسلمانان را به تلاش در حمایت ازخاندان وحی و پیروی از سیره آنان وادارد و این مسئله دراخبار فراوان منابع حدیثی شیعه و سنی از رسول خدا (ص) به خوبی نمایان است . این روایات سه دسته اند اول سخنان رسول خدا (ص) در باره مقام و موقعیت اهل بیت (ع) دوم احادیثی د باره مناقب و جایگاه حسنین (ع) از نظر پیامبر (ص) و سوم روایات در خصوص منزلت و مقام حسین (ع) از منظر رسول اکرم (ص).

در این متن می خوانید:

عشق و علاقه‌ی خاص پیامبر (ص) به حسین (ع) و جایگاه خاص و منزلت شخصیت ایشان نزد رسول خدا (ص)، آن‌چنان بود که از روزی که آن بزرگوار چشم به سرای هستی گشود، خود را در دامان پرمهر و عطوفت جدش یافت. این عنایت ویژه و اظهار محبت‌های فراوان پیامبر (ص) به فرزند دختر خود، بر همه‌ی اصحاب نمایان بود؛ چراکه آن حضرت می‌کوشید با جملات و تعابیر متعدد و رفتارهای مختلف، مردم را از علاقه‌ی خود به حَسنین (ع) آگاه کند تا شاید بتواند جلوی بی‌مهری‌ها، ستم‌ها و حق‌کشی‌هایی را که در آینده‌ی نزدیک در حق اهل‌بیتش روا خواهند داشت، گرفته، مسلمانان را به تلاش در حمایت از خاندان وحی و پیروی از سیره‌ی آنان وادارد. این تلاش‌ها در معرفی جایگاه و منزلت حسین (ع)، در اخبار فراوانی که در منابع حدیثی شیعه و سنّی از رسول خدا (ص) نقل شده، به خوبی نمایان است. این روایات را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:

عشق و علاقه‌ی خاص پیامبر (ص) به حسین (ع) و جایگاه خاص و منزلت شخصیت ایشان نزد رسول خدا (ص)، آن‌چنان بود که از روزی که آن بزرگوار چشم به سرای هستی گشود، خود را در دامان پرمهر و عطوفت جدش یافت. این عنایت ویژه و اظهار محبت‌های فراوان پیامبر (ص) به فرزند دختر خود، بر همه‌ی اصحاب نمایان بود؛ چراکه آن حضرت می‌کوشید با جملات و تعابیر متعدد و رفتارهای مختلف، مردم را از علاقه‌ی خود به حَسنین (ع) آگاه کند تا شاید بتواند جلوی بی‌مهری‌ها، ستم‌ها و حق‌کشی‌هایی را که در آینده‌ی نزدیک در حق اهل‌بیتش روا خواهند داشت، گرفته، مسلمانان را به تلاش در حمایت از خاندان وحی و پیروی از سیره‌ی آنان وادارد. این تلاش‌ها در معرفی جایگاه و منزلت حسین (ع)، در اخبار فراوانی که در منابع حدیثی شیعه و سنّی از رسول خدا (ص) نقل شده، به خوبی نمایان است. این روایات را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:

اول: سخنانی که رسول خدا (ص) درباره‌ی مقام و موقعیت اهل‌بیت (ع) (که یکی از آنان حسین (ع) است) بیان کرده است؛

دوم: احادیثی که درباره‌ی مناقب و جایگاه حسنین (ع) از نظر پیامبر (ص) نقل شده است؛

سوم: روایاتی که در خصوص مقام و منزلت حسین (ع) از منظر رسول اکرم (ص)، وارد شده است.

با توجه به رعایت اختصار در این فصل، پرداختن به روایات دسته‌ی اول در حوصله‌ی این نوشتار نیست.[۱] از این‌رو تنها به بیان نمونه‌هایی از روایات دسته‌ی دوم و سوم (البته با تکیه‌ی بیشتر بر منابع اهل سنت) اکتفا می‌کنیم:

برخی از روایات دسته‌ی دوم که درباره‌ی مناقب و منزلت حسنین (ع) از پیامبر (ص) رسیده، چنین است:

۱٫‌ روایاتی که در آن رسول خدا (ص)، حسنین (ع) را دو گل خوش‌بوی خویش در این دنیا خوانده است؛[۲]

۲٫‌ اخباری که درآن رسول خاتم (ص)، حسن و حسین (ع) را دو آقا و سرور جوانان بهشت خوانده است؛[۳]

۳٫‌ احادیثی که در آن پیامبر (ص) دوست داشتن حسن (ع) و حسین (ع) را دوست داشتن خویش و دشمنی با آن دو را دشمنی با خود می‌‌داند؛[۴]

روایاتی که حسنین را دو امام معرفی می‌کند؛ چه قیام و مبارزه‌ی مسلحانه کنند و چه صلح؛[۵]

اخباری که حسنین را محبوب‌ترین افراد اهل بیت نزد پیامبر (ص) معرفی می‌کند؛[۶]

احادیثی که دو فرزند امیر المؤمنین (ع) را زینت دهنده‌ی بهشت می‌خواند؛[۷]

روایاتی که از قول رسول خدا (ص)، این دو برادر را بهترین مردم از لحاظ نسب مادری، پدری، جد و جده معرفی می‌کند.[۸]

اما بعضی از روایاتی که درباره‌ی جایگاه و منزلت حسین بن علی (ع) نزد پیامبر (ص) رسیده، چنین است:

۱٫‌«حسین از من است و من از حسین؛ خدا دوستدار حسین را دوست بدارد»؛[۹]

۲٫‌ جابر بن عبدالله گفت: «هر کس می‌خواهد به سرور اهل بهشت نظر کند، به این شخص – یعنی به حسین بن علی (ع) –نگاه کند. سپس گفت: من این را از رسول خدا (ص) شنیدم»؛[۱۰]

۳٫‌ حُذَیْفَه بن یَمان می‌گوید: من دیدم که پیامبر (ص) دست حسین (ع) را گرفته و فرمود: «ای مردم، این حسین بن علی است؛ او را بشناسید. سوگند به آن‌که جانم در دست او است، حسین و دوستدارانش و دوستدار دوستدارانش در بهشت جای دارند»؛[۱۱]

سلمان فارسی می‌گوید:

حضور پیامبر (ص) رسیدم، درحالی که حسین بر روی زانویش نشسته بود و رسول خدا (ص) به وی خیره شده و بین دو چشم او را می‌بوسید. حضرت خطاب به حسین (ع) فرمود: «تو آقا و بزرگ، فرزند مهتری؛ تو امام، فرزند امام و برادر امام و پدر امامانی؛ تو حجت خدا، فرزند حجت خدا، و پدر حجت‌های نه‌گانه‌ی خداوند از ذریه‌ی خود هستی که نهمین آنان قائم ایشان خواهد بود»؛[۱۲]

۵٫‌ امام جواد (ع) از پدرانش و آنان از حسین بن علی (ع) نقل کرده‌اند که آن حضرت فرمود: أبَیّ بن کعب نزد رسول خدا (ص) بود که من وارد شدم. رسول خدا (ص) به من فرمود: آفرین بر تو ای ابا عبدالله! ای زینت آسمان‌ها و زمین! ابیّ بن کعب گفت: ای رسول خدا (ص)، چگونه کسی جز تو، زینت آسمان‌ها و زمین تواند بود؟ پیامبر (ص) فرمود: ای أبیّ، سوگند به آن‌که مرا به حق به پیامبری برانگیخته، به راستی که حسین بن علی، در آسمان‌ها بزرگ‌تر از آن است که در زمین شناخته می‌شود. به راستی بر سمت راست عرش خدای عز وجل نوشته شده است: حسین، چراغ هدایت و کشتی نجات، پیشوای نیکی و برکت و عزت و افتخار و دریای دانش و گنج است. [چرا چنین نباشد] و حال این‌که خدای عزیز و جلیل، در صلب او، نسل پاک و پاکیزه و بابرکتی را قرار داده است که پیش از آن‌که آفریده‌ای در رحم‌های زنان و آبی در صلب مردان بوده باشد، یا شب و روزی موجود باشد، این نسل آفریده شده بود.[۱۳]

این اخبار و روایات بسیاری از این قبیل که از قول پیامبر (ص) نقل شده است، اهمیت مقام و منزلت این امام (ع) را نزد پیامبر (ص) می‌رساند.

منبع: کتاب مقتل جامع سیدالشهدا علیه السلام/ تحقیق و تنظیم: مهدی پیشوایی/ مؤلف: جمعی از نویسندگان / انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

[۱]. در این باره می‌توان به این منابع مراجعه کرد: محمدی ری‌شهری، اهل‌البیت (ع) فی الکتاب و السُّنه، تحقیق دارالحدیث؛ باقر شریف قرشی، حیاه الامام الحسین بن علی (ع)، ج ۱، ص ۷۷- ۸۵٫

[۲]. این حدیث با تعابیر مختلف نقل شده است؛ برای نمونه … ان الحسن و الحسین هما ریحانتای (سید مرتضی حسینی فیروزآبادی، فضائل الخمسه من الصّحاح السته، ج ۳، ص ۲۲۰-۲۲۴؛ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۲۶۲، ۳۱۵-۳۱۶).

[۳]. … الحسن و الحسین سیّدا شباب اهل الجنه (سید مرتضی حسینی فیروزآبادی، همان، ص ۲۵۵-۲۶۴؛ محمد باقر مجلسی، همان، ص ۳۱۶).

[۴]. برای نمونه: … من احبّ الحسن و الحسین فقد احبّنی و من ابغضهما فقد ابغضنی (حسینی فیروزآبادی، همان، ص ۲۴۳-۲۵۱).

[۵]. … الحسن و الحسین امامان قاما او قعدا… (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج ۱، باب ۱۵۹، ص ۲۴۹؛ شیخ مفید، الارشاد، تحقیق مؤسسه آل‌البیت، ج ۲، ص ۳۰؛ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۴، ص ۲).

[۶]. عن انس بن مالک یقول: سئل رسول الله (ص) ایّ اهل بیتک احبّ الیک؟ قال: الحسن و الحسین … (سید مرتضی حسینی فیروزآبادی، فضائل الخمسه من الصِّحاح السّته، تحقیق المجمع العالمی لأهل البیت، ج ۳، ص ۲۴۱-۲۴۲).

[۷]. عن عُقْبه بن عامر قال قال رسول الله: لما استقر أهل الجنه فی الجنه قالت الجنه: یا رب ألیس وَعَدْتنی أنْ تُزّیِّنّنِی برُکنَین مِن أرکانک؟ قال: ألم أزیّنک بالحسن و الحسین؟ قالت فماست الجنه میساً کما تمیس العروس (همان، ص ۲۶۵-۲۶۶).

[۸]. قال رسول الله (ص) معاشر المسلمین ألا ادلّکم علی خیر الناس جَدّاً و جَدّهً؟ قالوا: بلی یا رسول الله، قال: الحسن و الحسین جَدّهما رسول الله (ص) خاتم المرسلین و جَدّتهما خدیجه بنت خویلد سیده نساء‌ اهل الجنه، ألا ادلّکم علی خیر الناس عَمّاً و عَمّه؟ قالوا: بلی یا رسول الله، قال: الحسن و الحسین عَمّها جعفر بن ابی طالب و عَمّتهما أم هانی بنت ابی طالب، ایّها الناس ألا ادلّکم علی خیر الناس خالاً و خاله؟ قالوا: بلی یا رسول الله، قالوا: الحسن و الحسین خالهما القاسم بن رسول الله و خالتهما زینب بنت رسول الله، ثم قال: اللّهم انّک تعلم ان الحسن و الحسین فی الجنه و عمّهما فی الجنه و عمّتهما فی الجنه و من احبّهما فی الجنه و من ابغضهما فی النار (همان، ص ۲۷۰ – ۲۷۲).

[۹]. … حسین مِنّی و اَنا مِن حسین، احبّ اللهُ مَن احبّ حسیناً… (همان، ص ۳۱۶-۳۱۷؛ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۳۱۶).

[۱۰]. مَن اَحبّ أن یَنظر الی سید شباب اهل الجنه، فلْیَنظر إلی هذا – یعنی الحسین بن علی (ع) – قال سمعتُه من رسول الله (ص) (سید مرتضی حسینی فیروزآبادی، فضائل الخمسه من الصِّحاح السّته، تحقیق المجمع العالمی لأهل البیت، ج ۳، ص۲۶۴).

[۱۱]. … عن حُذَیْفَه بن الیَمان، رأیت النبی آخذاً بید الحسین بن علی و هو یقول: یا ایّها الناس؛ هذا الحسین بن علیّ فَاعْرِفُوه، فوالّذی نفسی بیده انّه لفی الجنّه و مُحبِیّه فی الجنّه و محبّی محبیّه فی الجنّه (شیخ صدوق، الأمالی، تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسه البعثه، مجلس ۸۷، ح ۴، ص ۶۹۳).

[۱۲]. سُلَیْم بن قَیْس الهلالی، کتاب سُلَیْم بن قَیْس الهلالی، تحقیق محمد باقر انصاری زنجانی، ص ۴۶۱؛ خوارزمی، مقتل الحسین، تحقیق محمد سماوی، ج ۱، ص ۱۴۶؛ ابن شهر‌آشوب، مناقب آل ابی طالب، تحقیق یوسف البقاعی، ج ۴، ص ۷۸؛ قندوزی حنفی، ینابیع المودّه، تحقیق سید علی جمال اشرف حسینی، ج ۲، ص ۴۴، ۳۱۶ و ج ۳، ص ۲۹۱، ۳۹۴٫

[۱۳]. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، تصحیح علی اکبر غفاری، ص ۲۶۵ و نیز با اندکی تفاوت: همو، عیون أخبار الرّضا (ع) تصحیح حسین اعلمی، ج ۲، باب ۳۱، ص ۳۴