توحيد ربوبيت

ربوبيت

از جمله روابطى که بين خدا و خلق، لحاظ مي‏شود اينست که مخلوقات نه تنها در اصل وجود و پيدايششان نيازمند به خدا هستند بلکه همه شئون وجودى آنها وابسته به خداى متعال است و هيچگونه استقلالى ندارند و او به هر نحوى که بخواهد در آنها تصرف مي‏کند و امورشان را تدبير مي‏نمايد.

هنگامى که اين رابطه را به صورت کلى در نظر بگيريم مفهوم ربوبيت، انتزاع مي‏شود که لازمه آن تدابير امور است و مصاديق فراوانى، مانند حفظ و نگهدارى کردن، حيات بخشيدن و ميراندن، روزى دادن، به رشد و کمال رساندن، راهنمايى کردن و مورد امر و نهى قراردادن و… دارد.

شئون مختلف ربوبيت را مي‏توان به دو دسته کلى تقسيم کرد: ربوبيت تکوينى که شامل اداره امور همه موجودات و تامين نيازمنديهاى آنها و در يک کلمه «کارگردانى جهان‏» مي‏شود، و ربوبيت تشريعى که اختصاص به موجودات ذى شعور و مختار دارد و شامل مسائلى از قبيل فرستادن انبياء و نازل کردن کتب آسمانى و تعيين وظايف و تکاليف و جعل احکام و قوانين مي‏گردد.

حاصل آنکه: ربوبيت مطلقه الهى بين معنى است که مخلوقات در همه شئون وجودى، وابسته به خداى متعال هستند و وابستگيهايى که به يکديگر دارند سر انجام، به وابستگى همه آنها به آفريننده، منتهى مي‏شود و اوست که بعضى از آفريدگان را بوسيله بعضى ديگر اداره مي‏کند و روزى خواران را بوسيله روزيهايى که مي‏آفرينند روزى مي‏دهد، و موجودات ذى شعور را با وسايل درونى (مانند عقل و ساير قواى ادراکى)و با وسايل بيرونى (مانند پيامبران و کتب آسمانى) هدايت مي‏کند و براى مکلفين، احکام و قوانينى وضع، و وظايف و تکاليفى تعيين مي‏کند.

ربوبيت نيز مانند خالقيت، مفهومى است اضافى با اين تفاوت که در موارد مختلف آن، اضافات خاصى بين خود مخلوقات هم در نظر گرفته مي‏شود چنانچه در مورد رازقيت گفته شد.

بادقت در مفهوم خالقيت و ربوبيت و اضافى بودن آنها روشن مي‏شود که اين دو با يکديگر تلازم دارند و محال است رب جهان غير از خالق آن باشد بلکه همان کسى که مخلوقات را با ويژگيهاى خاص و وابستگى به يکديگر مي‏آفريند آنها را نگهدارى و اداره هم مي‏کند. و در حقيقت، مفهوم ربوبيت، و تدبير، از کيفيت آفرينش مخلوقات و همبستگى آنها انتزاع مي‏شود.

منبع:آموزش عقايد، محمد تقى مصباح يزدى