خانواده شیعی » روانشناسی »

تقریباً همه افراد به صورت خفیف احساس افسردگی را در خود تجربه کرده اند. بی حوصلگی ، غمگینی ، نا امیدی ، دلسردی و نا خشنوی ، همه تجربیات رایج افسردگی هستند. بر طبق آمارهای موجود زنان دو برابر مردان به افسردگی مبتلا می شوند. در این مورد فرضیه هایی مطرح شده که در ادامه به شرح آن می پردازیم زنان بیشتر از مردان جویای درمان هستند بنابراین در باره افسردگی زنان اطلاعات بیشتری در دسترس است.

در جامعه ما زنان بیشتر از مردان به ابراز نشانه های افسردگی تمایل دارند وقتی زنان با ضایعه ای روبرو می شوند، برای عدم تحرک وگریه، بیشتر تقویت می شوند، در حالی که تقویت مردان به سمت خشم وبی تفاوتی است. اینها الگو ها ونقش هایی هستند که زنان و مردان جامعه ایی که در این فرهنگ می بالند از کودکی برای پذیرش آنها تقویت می شوند.

فرضیه های زیستی می گویند فعالیت آنزیم شیمیایی، استعداد ژنتیکی و دوره ماهیانه افسردگی پیش از قاعدگی بر آسیب پذیری زنان تاثیر دارند. (اگر زمینۀ ژنتیکی بروز افسردگی بین زنان و مردان به طور مساوی وجود داشته باشد احتمال می رود ، زنان افسرده شوند در حالی که مردان به سمت سوء مصرف مواد گرایش پیدا می کنند).

اگر افسردگی رابطه تنگاتنگی با درماندگی داشته باشد، در می یابیم چنانچه زنان یاد بگیرند که درمانده تر از مردان باشند، افسردگی در آنان بیشتر از مردان آشکار خواهد شد. جوامعی که در هنگام مواجهه با یک ضایعه زنان را برای فکر و خیال و عدم فعالیت تقویت کرده در حالی که مردان را به سمت اقدامات صبورانه و کنار آمدن هدایت می کند ممکن است هزینه گزافی برای افسردگی بعدی زنان بپردازد که یکی از مهم ترین آنها می تواند تربیت نادرست نسل های آینده باشد . (کودک این نقش های سنتی و انتظارات اجتماعی را با نگاه کردن به پدر ومادر و دیگر بزرگترهای محبوب، در خود نهادینه می کند).

زنان بیشتر از مردان حالت گرا هستند و به همین خاطر برای نگران شدن درباره رویداد های ناگوار زندگی و توضیح دادن آنها آمادگی دارند که مهم ترین آنها افسردگی است. در حالی که مردان بیشتر به عمل وکمتر به فکر گرایش دارند. حالت گرایی ، افسردگی را افزایش می دهد در حالی که عمل گرایی می تواند خُلق افسرده را کاهش دهد و موجب یافتن راه حلی برای مشکلات زندگی شود .

تغییرات خُلق پیش از قاعدگی ، یا افسردگی پیش از قاعدگی، تغییرات هیجانی هستند که قبل از قاعدگی رخ می دهند و با شروع قاعدگی کاهش می یابند؛ نااستواری هیجانی، خشم، تنش، افسردگی، خستگی پذیری، احساس ناتوان شدن، مشکل تمرکز کردن، تغییرات اشتها، حساسیت زیاد به طرد، تغییرات خواب، نشانه های جسمانی که موچب بروز اختلال جدی در کار یا عملکرد اجتماعی می شود و این نشانه ها می تواند مقدار افسردگی زنانه را افزایش دهد.

تصویر ذهنی از بدن و تعقیب لاغری از طریق رژیم غذایی که در کشور های پیشرفته نزد خانم ها رایج است: علت ریشه ایی افسردگی، ناکامی و درماندگی است. رژیم غذایی یک چرخه نا کامی و درماندگی را تشکیل می دهد. ابتدا رژیم گیرنده وزن خود را کاهش می دهد و منجر به کاهش افسردگی همراه با اضافه وزن می شود. ولی در نهایت وقتی که وزن آنها بر می گردد نا امید می شوند. گروهی دیگر که وزن خود را حفظ کرده اند و نمی گذارند به حال اول برگردند و مجبورند رژیم کم کالری نارضایت بخشی را حفظ کنند، دچار عارضه جانبی افسردگی که سوءتغذیه طولانی، است، می شوند. هم چنین در فرهنگ های دارای ایده آل لاغری اختلال های خوردن(بی اشتهایی عصبی و جوع) شایع است. و در همه این جوامع زنان دو برابر بیشتر از مردان رژیم می گیرند و به افسردگی مبتلا هستند.

تمامی این دلایل فرضیه هایی هستند که در مورد علت اینکه که چرا زنان دو برابر مردان افسرده می شوند مطرح می شوند، اما در این بین زنانی هستند که از آنها به عنوان زنان آسیب ناپذیر در برابر افسردگی نام می برند، جالب است بدانیم که این زنان چه ویژگی هایی دارند.

چهار عامل آسیب ناپذیری وجود دارد که حتی با وجود عوامل مستعد کننده و ضایعه جدید از بروز آسیب پذیری در این زنان جلو گیری می کند:
۱-داشتن رابطه ای صمیمی با همسر
۲-شغل نیمه وقت یا تمام وقت خارج از خانه
۳-داشتن کمتر از سه فرزند در خانه
۴-اعتقادات مذهبی عمیق
تمامی این عوامل می تواند از فرد در برابر افسردگی محافظت کند. شاید وجه اشتراک این چهار عامل این باشد که به آنها در احساس عزت نفس و تسلط کمک نموده و در عین حال از شکل گیری نگرشی که نا امیدی ایجاد می کند جلوگیری می کند.

منبع علمی: آسیب شناسی روانی(سلیگمن)

تهیه و تنظیم: سهیلا آقاجانی/ کارشناس ارشد روانشناسی بالینی شبنم