تغيير قبله مسلمانان 15 رجب

 پانزدهم رجب، سال دوم هجرى قمرى

پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) پيش از هجرت، ايامى كه در مكه معظمه حضور داشتند، نمازهاى خويش را به سمت بيت المقدس، واقع در فلسطين به جاى مى آوردند، وليكن طورى مى ايستاد كه كعبه معظمه، ميان وى و بيت المقدس قرار مى گرفت و در واقع، به صورتى نماز مى خواند كه كعبه و بيت المقدس، هر دو، قبله وى قرار مى گرفتند.

پس از هجرت به مدينه منوره، از ربيع الاول سال اول تا نيمه رجب سال دوم هجرى، به مدت هفده ماه، به سوى بيت المقدس نماز مى گذارد و ساير مسلمانان نيز به پيروى از آن حضرت، به آن سمت عبادت مى كردند.

در مدينه، يهوديان فراوانى زندگى مى كردند و برخى از آنان، مسلمانان و به ويژه حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) را سرزنش كرده و مى گفتند: شما تابع قبله مائيد.

پيامبر(صلی الله علیه و آله)، از اين جهت اندوهناك بود و به آفاق آسمان ها نظر مى كرد و منتظر امر پروردگار منان بود.

سرانجام در نيمه رجب سال دوم، هنگامى كه آن حضرت در مسجد “بنى سالم” مشغول نماز ظهر بود و دو ركعت آن را به سمت بيت المقدس به جاى آورده بود، جبرئيل امين فرود آمد و بازوى مباركش را گرفت و او را به جانب كعبه برگردانيد.

مسلمانان كه شاهد گردش پيامبر(صلی الله علیه و آله) به سمت كعبه بودند، برخى تبعيت كرده و به سوى كعبه برگشتند و برخى ديگر، متوجه قضايا نشده و هم چنان به سوى بيت المقدس نماز گزاردند، تا اين كه نماز تمام شد و پيامبر(صلی الله علیه و آله) خبر نويدبخش تغيير قبله را به آگاهى همگان رسانيد.

چون نماز پيامبر(صلی الله علیه و آله) و برخى از مسلمانان، در يك وقت به دو قبله خوانده شد، مسجد بنى سالم، به مسجد “ذى القبلتين” شهرت يافت.(1)

در آن هنگام اين آيه شريفه بر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نازل شد: قد نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّماءِ فَلَنُوَلّيَنَّكَ قِبْلَهً تَرْضيها، فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ، وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلّوُا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ …(2)

يعنى : نگاه هاى انتظار آميز تو را به سوى آسمان (براى تعيين قبله) مى بينيم. اكنون تو را به سوى قبله اى كه از آن خشنود باشى، باز مى گردانيم. پس روى خود را به سوى مسجد الحرام كن و هر جا باشيد، روى خود را به سوى آن بگردانيد…

از آن پس، كعبه و مسجدالحرام، قبله گاه مسلمانان شد و از هر كجا عالم به سوى آن عبادت مى كنند.

شيخ مفيد، تغيير قبله را از نماز عصر ذكر كرد.(3)

1- وقايع الايام (شيخ عباس قمى)، ص 308؛ فرازهايى از تاريخ پيامبراسلام(صلی الله علیه و آله) (جعفر سبحانى)، ص 217

2- سوره بقره (2)، آيه 144

3- مسارالشيعه (شيخ مفيد)، ص 35