بد زبانى

احمد عابدينى

يكى از شيوه‌هاى بد و غير مشروع در برخورد با انديشه‌هاى مخالف، توهين و فحاشى است، در حالى كه قرآن كريم با صراحت تمام اين گونه اعمال را رد كرده و فرموده است:

«ولا تسبّوا الّذين يدعون مِن دونِ اللّه فيسبّوا اللّه عَدْواً بغير علم…؛

به كسانى كه جز خدا را مي‌خوانند دشنام مدهيد، آنان نيز از روى دشمنى و به نادانى خدا را دشنام خواهند داد».(سوره‌ى انعام، آيه‌ى 108)

حضرت علي(ع) وقتى كه شنيد لشكريانش به لشكريان معاويه دشنام داده‌اند، فرمود:

«إنى أكره لكم أن تكونوا سبّابين و‌لكنكم لو وصفتم أعمالهم و‌ذكرتم حالهم كان أصوب فى القول و‌أبلغ فى العذر و‌قلتم مكان سبّكم إيّاهم، اللّهم احقن دمائنا و‌دمائهم و‌أصلح ذات بيننا و‌بينهم و‌اهدهم من ضلالتهم حتى يعرف الحق من جهله و‌يرعوى عن الغى و‌العدوان من لهج به».(نهج البلاغه، خطبه‌ي206)

من خوش ندارم كه شما دشنام دهنده باشيد، امّا اگر كردارشان را بيان مي‌كرديد و حالاتشان را ياد‌آور مي‌شديد، به صحيح نزديكتر و از نظر معذور بودن رساتر بود. (اى كاش) به جاى دشنام به آنان، مي‌گفتيد: خداوندا! خون ما و آنان را حفظ كن، بين ما و بين آنان را اصلاح نما و هدايتشان نما تا هر كه حق را نمي‌داند آن را بشناسد و هر كه حريص در ظلم و عدوان است از آن برگردد».

قرآن مجيد و امام اول شيعيان هر دو در پرهيز از توهين و فحاشى اصرار دارند و ما كه خود را از پيروان راستين اين دو مي‌دانيم، انواع فحش‌ها و ناسزاها در بيانمان حكم فرماست، به كافران و مشركان و يهوديان و… بد زبانى مي‌كنيم بماند، حتى مسلمانان نيز از فحش، لعن و توهين بي‌بهره نيستند.

به سخنان خود و ديگران از صبح تا شب توجه و دقت كنيد و يا آنها را با ضبط صوت، ضبط كنيد و دوباره گوش كنيد تا معلوم گردد كه چه قدر ناسزا ـ صبح تا شب در بين افراد ـ رد و بدل مي‌شود. وقتى ناسزا به لشكريان معاويه جايز نباشد و وقتى به كفار و مشركان، فحاشى ممنوع باشد، روشن است كه فحش دادن به يك فرد مسلمان، گناه كبيره است.

سخنان ناروا در اين زمان، زشتى بيشترى دارد، زيرا كه با پيشترفت علوم و فنون، همه از حال يكديگر باخبرند و وقتى مي‌شنوند كه شيعيان هر سخنى را بر‌زبان جارى مي‌سازند، به دين و ائمه ما بدبين مي‌شوند كه اين خود گناهى بس بزرگ است.  ائمه اطهار به ما سفارش كرده‌اند:

تلاش كنيم تا براى آنان زينت باشيم:

«كُونُوا لنا زَيناً و‌لا تكونوا عَلَينا شَيناً؛

براى ما زينت باشيد و موجب زشتى مباشيد».1 علاوه براين وقتى ما فحش بدهيم و معبودان يا محبوبان آنان را مورد لعن قرار دهيم، آنان هم مقابله به مثل مي‌كنند و معبود يگانه و يا پيامبر اكرم‌(ص) و ائمه‌(ع) را كه محبوب ما هستند، مورد اهانت قرار مي‌دهند و آيه‌ى قرآن دقيقاً به همين نكته اشاره كرده است. دو روايت است كه پيامبر‌اكرم‌(ص) به فردى كه از او سفارشى خواست فرمود:

«لا تسبّوا النّاس فتكتسبوا العداوة بينهم؛

به مردم فحش ندهيد تا كسب عداوت ميان آنها كنيد.(دشمنتان شوند)».2

منابع:

1. وسائل الشيعه، ج12، ص8.

2. كافي، ج2، ص360.