کلام
شیخ محمد خیابانی (ره)
اشاره: روحانی مجاهد، شیخ محمد خیابانی در سال ۱۲۵۹ شمسی در در روستای خامنه ارونق از توابع تبریز متولد شد. وی پس از فراگیری علوم مقدماتی، از محضر حضرات آیات سید ابوالحسن انگجی و میرزا عبدالعلی، فقه و اصول و هیئت و نجوم را آموخت و پس از مدتی به تدریس پرداخت. پتروفسکی اقامت و به تجارت اشتغال داشت،. پس ا…
سید محمد حسینى همدانى نجفى ‏ (ره)
اشاره: ‎ ‎علاّمه مفسّر حضرت آیت اللّه العظمى سید محمد حسینى همدانى نجفى فرزند آیت اللّه سیّد على ‏همدانى، در سال ۱۳۲۲ ق در خانواده علم و تقوى در شهر نجف اشرف متولد شد. پدر ایشان از ‏شاگردان مرحوم ملا حسینقلى همدانى و حاج سید احمد کربلایى و همدوش و هم طراز با مرحوم ‏میرزا جواد آقاى ملکى تبریزى و حاج آق…
على بن حسین مسعودى هُذَلى (ره)
اشاره: متکلم، مورخ و جغرافى ‏دان بزرگ اسلامى ابوالحسن على بن ‏حسین مسعودى درنیمه دوم قرن سوم هجرى حدود سال (۲۶۰ه.ق.) در شهر بابل عراق به دنیا آمد و دورانِ کودکى خود را در آن جا سپرى کرد. تحصیلات وى براى یادگیرى علوم دینى در سال ‏هاى نوجوانى راهى بغداد شده است. علت هجرت او نیز این بوده که بغداد…
شیخ علی منشار عاملی
اشاره: شیخ زین ‏الدین على بن احمد بن محمد بن هلال کرکى عاملى - که به نام جدّش شهرت یافته و با عنوان «على بن هلال کرکى» از او نام برده مى‏ شود - از عالمان فرزانه و سترگ عصر صفوى است. زمان و مکان ولادت او معلوم نیست، اما احتمالاً موطن و زادگاهش جبل عامل است. گفته شده که وى سال ها در سرزمین هند مى‏ زیسته…
علامه محمد رضا کیفى تهرانى اصفهانى (ره)
اشاره: محمد رضا کیفى تهرانى اصفهانى در ۲۰ محرم الحرام سال ۱۲۸۷ قمرى در نجف اشرف چشم به جهان گشود. از ناحیه پدرى به ‏شیخ محمد تقى اصفهانى صاحب هدایه المسترشدین مى ‏رسد و مادر او نیز ربابه سلطان بیگم دختر ‏سید محمد باقر بن محمد تقى موسوى، معروف به حجه الاسلام شفتی مى‏ باشد‎  مؤلف در نه سالگى از نجف اش…
میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری
اشاره: میرزاعبدالجواد ادیب نامور حوزه خراسان در قرن اخیر، در سال ۱۲۸۱ ه.ق در "بیژنگرد" از روستاهای نیشابور چشم به جهان گشود. در اوان کودکی، بیماری آبله چشم راستش را زا او گرفت و سوی اندکی برای چشم چپش باقی ماند. میرزاحافظه بسیار خوبی داشت. پس از آشنایی با خواندن و نوشتن، به تشویق پدرش ملاحسین،عازم …
شیخ محمد حقى (ره)
اشاره:  آذربایجان از اوایل طلوع نور اسلام در ایران همواره نقش مهمى در تاریخ اسلام بعهده داشته و در طول قرنها، صدها تن از اندیشمندان این خطّه در زمینه‏ هاى فکرى، علمى و فقهى با استعدادهاى درخشان خویش موجب مجد و عظمت مسلمانان گشته ‏اند. در چنین فضائى آکنده از عطر دل‏انگیز معارف خاندان پیامبر (صلی الل…
میرزا محمّد ثقفى
اشاره: مرحوم آیه اللّه حاج میرزا محمّد ثقفى از علماى مبرّز تهران در عصر حاضر بود. پدر و جدّ ایشان نیز هر دو از نامورترین عالمان این شهر بودند و هر کدام نگاشته ‏هایى ارجمند از خود به یادگار گذاشتند. « مطارح النظار» جدّ او، مرحوم حاج میرزا ابو القاسم کلانتر تهرانى مشتمل بر تقریرات بخشى از مطالب درسى شیخ انصا…
حسن آشتیانى(ره)
اشاره:  آل آشتیانى از دیرباز خاندان علم و فضیلت و مرجع امور دینى مردم در آشتیان بوده ‏اند. «میرزا محمد» جد میرزا حسن از کاتبان و منشیان بوده است و «آقا میرزا جعفر» پدر میرزاى آشتیانى، عالمى مشهور در منطقه آشتیان به شمار مى ‏آمده است. اعتماد السلطنه از او به عنوان «مجتهد آشتیانى» یاد کرده و علامه آقا…
محمّد بن مسعود عیاشى سمرقندى (ره)
اشاره: محمد بن مسعود عیاشی سمرقندی صاحب تفسیر معروف قرآن، و از بزرگان فقهاى شیعه است. او مردی جامع بوده و در رشته‌هاى فقه، ادب، حدیث و تفسیر متبحر بوده است. از تاریخ تولد، زادگاه عیاشی چیزی در تاریخ ثبت نگردیده و فقط از وی به نام سمرقندی، عراقی و کوفی نام برده‌اند. رجالیون بزرگ شیعی و سنی، مانند: ابن ندیم،…
محمّد علم‏ الهدى
اشاره: محمد علم الهدى(۱) اول ربیع الاول سال ۱۰۳۹ هـ .ق. در شهر کاشان ـ در خانواده روحانى و اهل علم و ادب ـ متولد شد.(۲)  ان عالم دینی از خاندان نامدار کاشان است.  در این مقاله به زندگینامه و فعالیتهای علمی و فرهنگی او پرداخته شده است. پدرش محمد ملقب به محسن فیض کاشانى (متوفاى ۱۰۹۱ هـ .ق…
امامت در کلام و فلسفه اسلامى
اشاره: مکتب اشعرى، با اتکا به نقلیات سمعى ، معتزله با ارائه اصل مصلحت و مکتب شیعه با ارائه قاعده لطف ، محورهاى مختلف مسئله امامت را توجیه کرده  اند مسئله امامت از موضوعاتى است که در کلام و فلسفه اسلامى به طور مشترک درباره آن بحث شده است، با این وجود به نظر مى رسد مفهوم امامت نزد فلاسفه بسیار عمیق تر و پربار…
نقش موالی در تشیع
اشاره:  یکی از نظریات در مورد آغاز تشیع یا رشد و گسترش آن در قرن اوّل، آن است که موالی از خارج محدوده اسلامی به این گستره وارد شدند و با اهداف خاص خود که اغلب غیر خیرخواهانه نیز بود، محبّت اهل بیت علیه السلام را به عنوان تشیّع برگزیده و با مخلوط کردن آموزه های قلبی خود با این محبّت، این مکتب را به وجود آورد…
جایگاه علمی امام صادق علیه السلام.
اشاره: در خلال درگیری ها و کشمکش هایی که میان دو خاندان اموی و عباسی بر سر خلافت در گرفته بود، مجالی به دست آمد تا حافظان و فقیهان امت پیرامون حاملان علوم نبوی؛ یعنی امام باقر و امام صادق علیهماالسلام گرد آیند. آن دو امام بزرگوار نیز از آن فرصت بهره جستند و توانستند با انتشار احکام و آموزه های ناب نبوی،…
حسن بن موسی نوبختی.
اشاره: ابو محمد حسن بن موسی نَوبَختی، از متکلمان و فلاسفه امامیه قرن سوم و چهارم قمری. او از نخستین دانشمندان مسلمانی است که درباره ملل و نحل کتاب نوشته‌‌اند. نوبختی در دوره غیبت، با گرایش‌های‌ فلسفی و آگاهی از اصول و مبانی اعتقادی فرقه‌های گوناگون، استدلال‌های عقلی را در تحکیم مبانی اعتقادی امامیه…
نقش امیرمؤمنان در تمدن و علوم اسلامی (کلام)
 در واقع این توصیه و تشویق مؤکدی که اسلام در توجه به علم و علما می کرد از اسباب عمده آشنایی مسلمین با فرهنگ و دانش انسانی بود، پیغمبر اسلام خود نیز در عمل، مسلمین را به آموختن تشویق بسیار می کرد، به عنوان نمونه: بعد از جنگ بدر هر کس از اسیران که قدرت پرداخت فدیه را نداشت در صورتی که به ده نفر از اطف…