قم
پیدایش شیعه در ایران
  اشاره: کانون مذهب شیعه بر محور اهل بیت (علیهم‌السلام) در مدینه و کوفه بود و از آنجا تدریجا به اقصی نقاط دنیا منتشر شده است. یکی از این مناطق خراسان و ایران است که مذهب شیعه در میان مردم آن به تدریج گسترش پیدا کرده است. نفوذ شیعه در این مناطق دارای عوامل خاصی بوده است  که در این مقاله به این عوامل…
قیام ۱۵ خرداد.
اشاره: قیام ۱۵ خرداد (۱۳۴۲ش)، تجمع و راهپیمایی مردم برخی از شهرهای ایران در اعتراض به دستگیری امام خمینی از علما و استادان حوزه علمیه قم بود. تظاهرات در قم، تهران و ورامین به خشونت کشیده شد و تعدادی از مردم کشته و مجروح شدند.دستگیری آیت الله خمینی بخاطر سخنرانی او در مدرسه فیضیه علیه رفتارهای محمدرضا پهلو…
سالروز تاسیس مسجد جمکران۱۷ رمضان
۱۱۳ سال از آغاز دوران غیبت صغری و کبرای امام عصر(عج) سپری شده بود، یعنی در سال ۳۷۹ هجری قمری؛ سال‌هایی که بر مسلمانان بسختی گذشت و با رنج‌ها و خون‌‌دل خوردن‌ها همراه بود، دورانی که حضرت حجت(عج) به دومین نایب خود جناب محمدبن عثمان امر فرمودند به دعای فراوان برای تعجیل در فرج، اما غبار غفلت بر دل دوستا…
اعتبار و عدم اعتبار روایات کتاب «بصائر الدرجات»
شبهه: کتاب بصاء الدرجات کتابی است که روایات ضعیف در آن جمع آوری شده و شیعیان به آن بسیار اعتنا دارند. پاسخ: محمد بن حسن بن فروخ الصفار أشعری قمّی،[۱] از بزرگان حدیث شیعه در قرن سوم هجرى است.[۲] ایشان از اصحاب امام حسن عسکری(ع) بوده[۳] و در سال ۲۹۰ قمری در قم درگذشت.[۴] در مورد او گفته‌اند؛ ایشان شخ…
محمد بن خالد برقى
برقی راوی احادیث شیعی نامش در کتب اربعه حدیثی شیعه، در سلسله رواتِ بیش از پانصد حدیث، آمده است. کنیه برقی ابن ندیم  کنیه ابوالحسن را نیز برای او ذکر کرده است.تاریخچه هجرت خاندان برقی به قم بعد از اینکه محمدبن علی، جدّ اعلای برقی از مردم کوفه، به دلیل شرکت در قیام زیدبن علی بن الحسین به دستور یوسف بن عمر ث…
عباس بن معروف قمى
 یاران امام هادی علیه السلام، عباس بن معروف قمی ولادت تاریخ دقیق تولد ابوالفضل عباس بن معروف قمى، معلوم نیست؛ اما بنابر شواهد گوناگون به نظر مى رسد که ولادتش، در نیمه قرن دوم هجرى باشد به این دلیل که با سه تن از امامان شیعه (حضرت امام رضا و امام جواد و حضرت امام هادى علیهم‌السلام) معاصر بود. این که …
زکریا بن آدم اشعرى قمى
مرحوم شیخ طوسی او را از اصحاب امام صادق (علیه السلام) دانسته  و در جای دیگر، او را از ثقات اصحاب حضرت رضا (علیه السلام)  و در محل دیگر، او را از اصحاب حضرت جواد (علیه السلام) می داند.  طبق ظاهر گفته شیخ، زکریا بایستی محضر امام هفتم (علیه السلام) را درک نکرده باشد. او ثقه و جلیل القدر بوده. زکریا نزد حضرت…
احمد بن ابى عبد اللّه برقى
«ابوعبدالله احمد بن محمد بن خالد برقی» که او را «احمد بن ابی عبدالله برقی» هم خوانده اند، معروف به «ابوجعفر» و یکی از یاران حضرت امام رضا (ع) بود. برقی اصلش از کوفه بود و جدش «محمد بن علی» توسط یوسف بن عمر، حاکم عراق، به حبس انداخته شد و بعد هم او را کشت و این جریان بعد از شهادت زیدبن علی بن الحسین (ع…
احمد بن محمد بن عیسى اشعرى
ولادت‏ ابو جعفر، احمد بن محمد بن عیسى بن عبد الله اشعرى قمى از روات بزرگ شیعه در قرن سوم هجرى و از یاران ائمه علیهم السلام مى ‏باشد. احمد در شهر قم به دنیا آمد، شهر علم و فقاهت و شهر راویان بزرگ شیعه و پناهگاه فقها و دانشمندان بزرگ و علاقه‏مندان به محمد و آل محمد صلوات اللّه علیهم. او در خانواده‏…
محمّد بن ریّان اشعرى قمى‏
یکی از جلوه های دانش اندوزی مسلمانان، تلاش دانش پژوهان دینی بود که در مسیر گرد آوری اخبار و روایات رهبران معصوم شیعه، رنج ها بردند تا بدین وسیله فرهنگ معارف اسلامی اصیل اسلامی را حفظ نمایند. در این میان، شهر قم همواره شاهد تلاش جمعی از نخبگان علمی و محدّثان شیعی در این زمینه بوده است که نام آنان هم چنان…
عیسى بن سَرّى کرخى قمى
ابوالحسن ربّانى سبزوارى در این نوشتار، به یکى دیگر از این ستارگان حرم اهل بیت علیهم السلام پرداخته مى شود. سیماى راوى در اوائل سده دوم در خطّه دانش پرور قم، کودکى دیده به جهان گشود که نام عیسى برایش برگزیده شد. نام پدرش سَرِّى(۱) است. از زندگی نامه سرّى اطلاع چندانى در دست نیست. کنیه عیسى، ابوالیَسَ…
مسجد امام حسن عسکری قم.
اشاره: مسجد امام حسن عسکری یا مسجد امام، از قدیمی‌ترین مساجد قم است که بنای نخستین آن بر اساس برخی گزارش‌ها به دستور امام حسن عسکری(ع) و به دست احمد بن اسحاق قمی وکیل آن حضرت ساخته شده است. اهمیت این مسجد به سابقه تاریخی و انتساب آن به امام عسکری بازمی‌گردد. مسجد امام حسن عسکری مدتی محل برپایی نماز جمع…
مسجد جمکران
اشاره: مسجد جَمْکَران، مسجدی منسوب به امام زمان (عج) در محدوده شهر قم که گفته می‌شود، حسن بن مثله جمکرانی به دستور امام زمان (عج) آن را ساخته است. مسجد جمکران تا دهه پنجاه شمسی، ساختمان کوچک و ساده‌ای داشته، اما پس از انقلاب اسلامی ایران نوسازی شده و بر فضای آن افزوده و تاسیسات و بناهای متعددی پیرامون آ…
نگاهی ‏به ‏کتاب « حیاه ‏الامام ‏العسکرى (ع) » و پاسخ مولف
 مقاله اى که در پى می آید شامل دو بخش است: ۱) نقدى بر کتاب حیات الامام العکسری(ع); ۲) پاسخ مولف به آن نقد. پیام حوزه از نقد آثارى که در حوزه معارف اسلامى منتشر می شود، استقبال می کند. حیاه الامام العسکرى(ع)، محمد جواد طبسى، چاپ دوم، قم، مرکز انتشارات دفترتبلیغات اسلامى، ۱۳۷۴ . شخصیت برجسته حضرت امام حسن…
ابن بابویه (- ۳۲۹ ق)
فقیه ومفسرومحدث ۱قرن های ۳ و ۴ ق . ابوالحسن علی بن حسین بن موسی بن بابویه ، معروف به ابن بایویه ، اهل قم . ازآخرین عالمان ومشایخ آن عصربود که امکان ارتباط با امام حسن عسکری (ع) را یافته بودند . ابن بابویه ازخاندانی سرشناس واهل علم درقم بود . دورۀ آموزش علوم اولیه را دربین اعضای خاندان بابویه گذراند وسپس …
شیخ عباس قمی
محل زندگی قم، مشهد، نجف اشرف استادان  سید محمد کاظم طباطبائی یزدی، میرزا حسین نوری، میرزا محمد تقی شیرازی، سید حسن صدر کاظمی، سید ابوالحسن نقوی لکنهوئی شاگردان آقا بزرگ طهرانی، احمد موسوی مستنبط، آقا تستری جزائری، شیخ حسین مقدس مشهدی، شیخ میرزا حیدر قلی خان سردار کابلی، سید شهاب الدین مرعشی نجفی، …