قم
یک روایت از حضرت معصومه (س) ۳
اشاره: فاطمه مشهور به حضرت معصومه(س) دختر امام کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع) است. او که برای دیدار با امام رضا(ع) به ایران مسافرت کرد، در راه بیمار شد و در قم درگذشت و همان‌جا دفن شد. در منابع تاریخی اطلاعات زیادی درباره زندگی‌نامه حضرت معصومه(س) از جمله تاریخ تولد و وفات وی ثبت نشده است. شیعیان فاطمه معصومه(س) را بسیار بزرگ می‌د…
نگاهی گذرا بر زندگینامه حضرت معصومه(س)
اشاره: حضرت فاطمه معصومه (س) در روز اول ذیقعده سال ۱۷۳ هجری، در شهر مدینه چشم به جهان گشود. این بانوی بزرگوار، از همان آغاز، در محیطی پرورش یافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضایل اخلاقی آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسایی و تقوا، راستگویی و بردباری، استقامت در برابر ناملایمات، بخشندگی و پاکدامنی …
ماخذشناسی(مهدویت)
اشاره: شناخت منابع، گام نخست هر تحقیق است، امروزه کتابشناسی و ماخذشناسی به عنوان یک ضرورت مطرح شده و به صورت رشته آموزشی و تخصصی درآمده است . در راستای استفاده بهینه پژوهشگران بر آن شدیم تا منابع مربوط به بخشی از تحقیقات مرتبط با موضوعات مجله را که در قالب کتاب یا مقاله در نشریات و مطبوعات مختلف …
حسین طباطبایی قمی
اشاره: شخصیت والامقام حضرت آیه الله العظمى حاج آٌقا حسین طباطبائی قمى - قدس سره - از مراجع وارسته‎اى است که در مقاطع مختلف - بخصوص در دوران خفقان رضاخانى - بپاخاست و شجاعانه به ستیز با دشمن پرداخت و دخالت عملى در سیاست را با حضور در صحنه‎هاى مختلف سیاسى بخوبى نشان داد. بحق او را می‎توان «قامت قیام» نامید. ای…
غیبت صغری و وضعیت علمی و فرهنگی شیعه
اشاره در مقاله حاضر، سابقه بحث از غیبت در کلام معصومین (علیهم‌السلام) زمینه های اجتماعی و سیاسی غیبت امام عصر (عج)، تاریخ غیبت صغری و وضعیت سیاسی جامعه اسلامی در این عصر مورد بررسی قرار گرفت. در این قسمت، نویسنده جغرافیای انسانی شیعه و ترکیب جمعیتی مهمترین شهرهای اسلامی در عصر غیبت صغ…
پیدایش شیعه در ایران
  اشاره: کانون مذهب شیعه بر محور اهل بیت (علیهم‌السلام) در مدینه و کوفه بود و از آنجا تدریجا به اقصی نقاط دنیا منتشر شده است. یکی از این مناطق خراسان و ایران است که مذهب شیعه در میان مردم آن به تدریج گسترش پیدا کرده است. نفوذ شیعه در این مناطق دارای عوامل خاصی بوده است  که در این مقاله به این عوامل…
قیام ۱۵ خرداد.
اشاره: قیام ۱۵ خرداد (۱۳۴۲ش)، تجمع و راهپیمایی مردم برخی از شهرهای ایران در اعتراض به دستگیری امام خمینی از علما و استادان حوزه علمیه قم بود. تظاهرات در قم، تهران و ورامین به خشونت کشیده شد و تعدادی از مردم کشته و مجروح شدند.دستگیری آیت الله خمینی بخاطر سخنرانی او در مدرسه فیضیه علیه رفتارهای محمدرضا پهلو…
سالروز تاسیس مسجد جمکران۱۷ رمضان
۱۱۳ سال از آغاز دوران غیبت صغری و کبرای امام عصر(عج) سپری شده بود، یعنی در سال ۳۷۹ هجری قمری؛ سال‌هایی که بر مسلمانان بسختی گذشت و با رنج‌ها و خون‌‌دل خوردن‌ها همراه بود، دورانی که حضرت حجت(عج) به دومین نایب خود جناب محمدبن عثمان امر فرمودند به دعای فراوان برای تعجیل در فرج، اما غبار غفلت بر دل دوستا…
اعتبار و عدم اعتبار روایات کتاب «بصائر الدرجات»
شبهه: کتاب بصاء الدرجات کتابی است که روایات ضعیف در آن جمع آوری شده و شیعیان به آن بسیار اعتنا دارند. پاسخ: محمد بن حسن بن فروخ الصفار أشعری قمّی،[۱] از بزرگان حدیث شیعه در قرن سوم هجرى است.[۲] ایشان از اصحاب امام حسن عسکری(ع) بوده[۳] و در سال ۲۹۰ قمری در قم درگذشت.[۴] در مورد او گفته‌اند؛ ایشان شخ…
محمد بن خالد برقى
برقی راوی احادیث شیعی نامش در کتب اربعه حدیثی شیعه، در سلسله رواتِ بیش از پانصد حدیث، آمده است. کنیه برقی ابن ندیم  کنیه ابوالحسن را نیز برای او ذکر کرده است.تاریخچه هجرت خاندان برقی به قم بعد از اینکه محمدبن علی، جدّ اعلای برقی از مردم کوفه، به دلیل شرکت در قیام زیدبن علی بن الحسین به دستور یوسف بن عمر ث…
عباس بن معروف قمى
 یاران امام هادی علیه السلام، عباس بن معروف قمی ولادت تاریخ دقیق تولد ابوالفضل عباس بن معروف قمى، معلوم نیست؛ اما بنابر شواهد گوناگون به نظر مى رسد که ولادتش، در نیمه قرن دوم هجرى باشد به این دلیل که با سه تن از امامان شیعه (حضرت امام رضا و امام جواد و حضرت امام هادى علیهم‌السلام) معاصر بود. این که …
زکریا بن آدم اشعرى قمى
مرحوم شیخ طوسی او را از اصحاب امام صادق (علیه السلام) دانسته  و در جای دیگر، او را از ثقات اصحاب حضرت رضا (علیه السلام)  و در محل دیگر، او را از اصحاب حضرت جواد (علیه السلام) می داند.  طبق ظاهر گفته شیخ، زکریا بایستی محضر امام هفتم (علیه السلام) را درک نکرده باشد. او ثقه و جلیل القدر بوده. زکریا نزد حضرت…
احمد بن ابى عبد اللّه برقى
«ابوعبدالله احمد بن محمد بن خالد برقی» که او را «احمد بن ابی عبدالله برقی» هم خوانده اند، معروف به «ابوجعفر» و یکی از یاران حضرت امام رضا (ع) بود. برقی اصلش از کوفه بود و جدش «محمد بن علی» توسط یوسف بن عمر، حاکم عراق، به حبس انداخته شد و بعد هم او را کشت و این جریان بعد از شهادت زیدبن علی بن الحسین (ع…
احمد بن محمد بن عیسى اشعرى
ولادت‏ ابو جعفر، احمد بن محمد بن عیسى بن عبد الله اشعرى قمى از روات بزرگ شیعه در قرن سوم هجرى و از یاران ائمه علیهم السلام مى ‏باشد. احمد در شهر قم به دنیا آمد، شهر علم و فقاهت و شهر راویان بزرگ شیعه و پناهگاه فقها و دانشمندان بزرگ و علاقه‏مندان به محمد و آل محمد صلوات اللّه علیهم. او در خانواده‏…
محمّد بن ریّان اشعرى قمى‏
یکی از جلوه های دانش اندوزی مسلمانان، تلاش دانش پژوهان دینی بود که در مسیر گرد آوری اخبار و روایات رهبران معصوم شیعه، رنج ها بردند تا بدین وسیله فرهنگ معارف اسلامی اصیل اسلامی را حفظ نمایند. در این میان، شهر قم همواره شاهد تلاش جمعی از نخبگان علمی و محدّثان شیعی در این زمینه بوده است که نام آنان هم چنان…
عیسى بن سَرّى کرخى قمى
ابوالحسن ربّانى سبزوارى در این نوشتار، به یکى دیگر از این ستارگان حرم اهل بیت علیهم السلام پرداخته مى شود. سیماى راوى در اوائل سده دوم در خطّه دانش پرور قم، کودکى دیده به جهان گشود که نام عیسى برایش برگزیده شد. نام پدرش سَرِّى(۱) است. از زندگی نامه سرّى اطلاع چندانى در دست نیست. کنیه عیسى، ابوالیَسَ…