فضائل اخلاقی
نکویى فروتنى (تواضع) و نکوهش تکبر
اشاره: خداوند متعال در آیه سى و نهم سوره بنى اسرائیل (الاسراء) فرموده است «و بر زمین از روى ناز و تکبر راه مرو، همانا که تو زمین را رخنه نخواهى کرد و به بلندى کوهها نخواهى رسید.» و در آیه هشتاد و سوم سوره قصص فرموده است: «این است سراى آخرت که قرار مى‏دهیم آن را براى آنان که برترى و تباهى در زمین را نمى…
نمونه هایی از اخلاق پیامبر (صلی الله علیه و آله).
چکیده: در سیره عملی پیامبر (صلی الله علیه و آله) صدها نمونه از اخلاق نیک و زیبا وجوددارد که هر کدام نشانگر قطره ای از اقیانوس عظیم حسن خلق آن حضرت است، همان گونه که خداوند با تعبیر «و انک لعلی خلق عظیم; و همانا تو اخلاق عظیم و برجسته ای داری » به این مطلب اشاره فرموده است که در این نوشتار با توجه به آیا…
سیره اخلاقی رسول گرامی اسلام
 چکیده: قـرآن کـریـم ، هـدف بـعـثـت را، تـزکـیـه و تـهـذیـب روح ، و تـرویـج و نـهـادیـنه سازی فضائل انسانی در جان آدمی معرفی کرده است و در آیات متعددی تزکیه و پرورش را بر تـعـلیـم و آمـوزش ‍ مـقـدم شـمـرده اسـت . از سوی دیگر خداوند پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) را در میان انـبـیـای الهـی بـه صـفـ…
شخصیت پیامبر اعظم (ص) از منظر نهج البلاغه
چکیده: هیچ کس مثل امام علی علیه السلام رسول گرامی اسلامی  صلی الله علیه و آله و سلم را نمی شناست زیرا امام افزون بر علم بیکرانی که در همه امور داشته است همیشه با رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بوده اخلاق ورفتار ایشان را ملاحظه می نموده است از اینرو در این نوشتار برخی از سخنان امام علیه السلام را که …
پیامبر اسلام (ص) از دیدگاه امام صادق(ع)
چکیده: در طول تاریخ بشریت کم تر انسانى وجود دارد که مانند پیامبر اسلام تمام خصوصیات زندگى اش به طور واضح و روشن بیان و ثبت شده باشد. خداوند متعال در قرآن کریم ـ کتابى که خود حافظ اوست(۱) و بدون هیچ تغییرى تا قیامت باقى است ـ با زیباترین عبارات و کامل ترین بیانات, آن حضرت را معرفى نموده و با عالى ترین…
اصول مسائل اخلاقى در فلسفه یونان
با یک نگاه اجمالى به اصول مسائل اخلاقى در مکتبهاى غیر اسلامی می پردازیم. گروهى از فلاسفه قدیم که از بنیانگذاران علم اخلاق محسوب مى شوند، براى اخلاق اصول چهارگانه قائل بودند؛ و به تعبیر دیگر، فضائل اخلاقى را در چهار اصل خلاصه کرده اند: حکمت عفّت شجاعت عدالت و گاه خداپرستى را هم به آن …
حسن خلق و بردبارى و فرو خوردن خشم‏
خداوند متعال در آیه یک صد و پنجاه و چهارم سوره آل عمران فرموده است «پس به رحمتى از خدا نرمى مى کنى بر ایشان و اگر بدخوى و سخت دل مى بودى از گرد تو پراکنده مى شدند.» و در آیه چهارم سوره قلم فرموده است «و بدرستى که همانا تو بر خلق عظیمى.» پیامبر (صلّى الله علیه و آله) فرموده اند: خوش خلقى نیمى از دین است …
اخلاق و نسبیّت
افعال اخلاقی آیا اخلاق خوب و بد و رذائل و فضائل جنبه مطلق دارد؛ یعنى، مثلًا شجاعت و فداکارى و تسلّط بر نفس در هر زمان و هر مکان بدون استثنا خوب است، یا خوبى و بدى این صفات نسبى است، در پاره اى از جوامع و بعضى از زمانها و مکانها خوب در حالى که در جامعه یا زمان و مکان دیگر، بد است؟ آنها که اخلاق را نسبى …
سخا و بخشش و نکوهش بخل (زفتى)
خداوند متعال در آیه دویست و هفتاد و پنجم سوره دوم (بقره) فرموده است «کسانى که اموال خود را شب و روز و پوشیده و آشکار انفاق مى‏کنند، پاداش آنان براى ایشان نزد پروردگارشان است و بیمى بر ایشان نیست و آنان اندوهگین نمى‏شوند.» این آیه، در شأن على بن ابى طالب (علیه السّلام) نازل شده است، که چهار درهم داشت، در…
تعریف فضائل اخلاقي و چگونگی گسترش آنها در جامعه
 اخلاق در لغت به معني صفت نفساني يا هيأت راسخهاي است كه انسان در اثر آن حالتِ نفساني، بدون فكر، اعمال، رفتار و گفتارهايي را انجام ميدهد. اين معناي لغوي، اخلاق را به فاضله و رذيله تقسيم ميكند. گزارههاي اخلاقي از حُسن و قبح، بايد و نبايد و صفات خوب و بد اعمال و رفتار آدمي، سخن ميگويند. بنابراين اخلاق عبارت …
راه های بدست آوردن اخلاق پسندیده
اخلاق نيك كمندي است كه ديگران را در دام محبت اسير مي كند و كيست كه از برخورد شايسته، خوشش نيايد و جذب چنين انساني نشود. از امام صادق ـ عليه السلام ـ پرسيدند: حد و مرز اخلاق نيك چيست؟ فرمود: آن است كه اخلاقت را نرم كني، كلامت را پاكيزه سازي و با چهره اي باز و گشاده با برادران ديني ات رو به رو شوي.(1) اخل…
حرص و قناعت‏
اشاره‏ فراموش نكرده‏ايم كه در حديثى از امام علىّ بن الحسين عليه السلام، نخستين سرچشمه گناه و معصيت پروردگار تكبّر ذكر شده بود كه گناه بزرگ ابليس بود و به خاطر آن به فرمان خدا پشت كرد و از كافران شد؛ سپس حرص به عنوان دوّمين سرچشمه گناه و ترك اولى از ناحيه آدم و حوّا معرّفى شده بود و بعد از اين دو، …
تواضع و فروتنى‏
اشاره‏ ناگفته پیداست که تواضع و فروتنى نقطه مقابل تکبّر و فخرفروشى است و جدا سازى بحثهاى کامل این دو از یکدیگر مشکل یا غیر ممکن است و لذا هم در آیات و روایات اسلامى و هم در کلمات بزرگان اخلاق این دو به یکدیگر آمیخته شده است، نکوهش از یکى ملازم تمجید و ستایش از دیگرى است و ستایش از یکى همراه با نکو…
سیره اخلاقی امام [جواد](ع)
سیره اخلاقی امام(ع) انسان به طور فطری دوستدار کمال و فضیلت های انسانی است. او به افراد کمال یافته و آراسته به فضائل و زیبایی های معنوی و حقیقی، عشق می ورزد و بی اختیار آنان را تحسین می کند. رمز توفیق امامان شیعه را در صید دلهای پاک و مستعد می توان در همین نکته جستجو کرد. چرا که امامان معصوم علیهم السلام ج…