علم کلام
اوج کمال مکتب کلامى شیعه در عصر شیخ مفید
شیخ مفید، فقیه و متکلم شیعى بود که بیشتر در علم کلام تبحر داشت و مکتب کلامى شیعه در عصر او به اوج کمال رسید و مناظراتش با رهبران فرق معتزله و اشاعره نیز معروف بود. ۱۰۹۰ سال پیش در سال ۳۳۸ هجرى قمرى ، محمدبن محمدبن نعمان معروف به شیخ مفید، فقیه و متکلم بزرگ شیعى در حومه شهر بغداد دیده به جهان گشود. وى استا…
برجسته ترین متکلمین شیعه=
برخى از برجسته ترین متکلمین شیعه از صدر اسلام تا قرن چهارم هجرى آغاز علم کلام در اسلام علم کلام، نیز یک علم صد درصد اسلامى است. کلام مربوط است به تحقیق در اصول عقائد اسلامى و دفاع از آنها، اعم از آنکه امر مورد اعتقاد از عقلیات محض باشد مانند مسائل مربوط به توحید و صفات خداوند و یا از نقلیاتى باشد که اعتقاد …
پیشینه، قلمرو و تعریف علم کلام
  تعریف علم کلام علم کلام یا علم اصول دین، یا فقه اکبر، یا علم نظر و استدلال دینى و یا علم توحید و صفات، عبارت از علمى است که به وسیله آن به احوال مبدا و معاد بر طبق قانون اسلام آگاهى مى توان یافت در این تعریف، مقصود از مبدا و احوال آن خداى تعاى و صفات اوست، و علم به آن یعنى علم به وجود او و صفات او ا…
تاثیر ممنوعیت تعقل بر تدوین علم کلام در صدر اسلام
یکى از راههاى بحث و بررسى در پیشینه و زمینه هاى ظهور علم کلام در نزد مسلمین، تحقیق در تاریخ صدر اسلام و تأثیر حوادث تاریخى آن دوران و تأثیر آنها بر روند شکل گیرى این علم در دوران اولیۀ خود است. آنچه در ذیل مى آید نظر علامه طباطبایى (رحمه الله علیه) در این باب است. ۱. بحث و استدلال و پیشرفت فرهنگى بش…
زمینه‌هاى آغازین ظهور علم کلام
کلام یکى از علوم اسلامى است ک براى درک و فهم عقاید دین اسلام و دفاع از آن پدید آمده است و مشتغلان به آن را متکلم نامیده اند. در باره علل و زمان پیدایش، وجه تسمیه، تعریف، موضوع، غایت، مبادى، مسائل، روش، حرمت یا وجوب آن، از نظر شرعى، فوق آن با فقه و فلسفه الهى سخن بیار گفته شده، که به راستى شایسته نقل…
نقش حوزه نجف و بزرگان آن در رشد علوم و تمدن اسلامی
علوم اسلامی شامل معقول و منقول ها و علوم غریبه و... می باشد. از مصداق های علوم اسلامی می توان به علم قرائت، تفسیر، حدیث، کلام، فقه، اخلاق، ادبیات عرب، منطق، فلسفه، رجال و درایه، اصول فقه و... اشاره نمود.(۱) حوزه نجف در تمدن و علوم اسلامی تأثیر زیادی داشته است. این امر به خاطر قدمت دینی، نقش آن در ح…
ابوسهل اسماعيل بن على نوبختى
اسماعیل بن علی بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت (ابوسهل نوبختی) متکلم مشهور شیعه، در سال 237 هـ ق در بغداد به دنیا آمد. او از خاندان نوبختیان بود که در زمان منصور خلیفه عباسی چندین نفر از این خاندان، منجم و مترجم کتب پهلوی و ادیب آن زمان بودند. ابوسهل کلام و عقاید امامیه را نزد بزرگان شیعه آموخت، خودش …
هشام بن‏ حکم
هشام بن حکم از اصحاب امام صادق و امام کاظم علیه السلام قرن دوم هجری عصر شکوفایی نهضت فرهنگی شیعه در سال ۱۳۲ هجری، رژیم خودکامه و ستمگر بنی امیه، پس از ۹۱ سال حکومت، سرانجام در آستانه سقوط قرار گرفت و با کشته شدن مروان بن محمد (۱۲۶-۱۳۲) منقرض شد و حکمرانان عباسی حکومت استبدادی خویش را آغاز کردند.[۱] در چنی…
تقدم‌ شيعه‌ در علم‌ كلام‌
سردمدار کلام احمد بن‌ ابی‌ طاهر در كتاب‌ تاریخ‌ بغداد كتاب‌ او را ذكر كرده‌ است‌، و توصیف‌ آن‌ را نموده‌ است‌. و همان‌طور كه‌ در فهرست‌ كتاب‌ نجاشی‌ مذكور است‌، او خودش‌ كتاب‌ را دیده‌ است‌. از شدت‌ صوْلت‌ و علو منزلت‌ او، مردم‌ بر او رشگ‌ بردند و او را به‌ عقاید و مقالات‌ فاسده‌ رمْی‌ كردند، در صورتی‌ كه…
تاثير ممنوعيت تعقل بر تدوين علم کلام در صدر اسلام
در زمان خليفه اول و دوم که روز به روز آوازه اسلام در انتشار و جامعه اسلامى در توسعه بود - اثرى بارز از پيشرفت فرهنگ اسلامى از راه بحث و کنجکاوى پيدا نيست و با کمال تاسف بايد اعتراف نمود که جامعه اسلامى در اين قطعه از تاريخ، کوشش قابل توجهى در اين باب از خود بروز نداده، و صدى يک کوشش هايى که در «جهاد»…