عقل
راز  کثرت پیامبران
پس از پذیرش اصل لزوم نبوت پرسش دیگر آنست که چرا یک برنامه براى تمام انسانها نیامد به عبارت دیگر راز تعدد انبیا و تجدید نبوت چپست؟ مى دانیم که: اولاً عمر هر انسانى ـ و از جمله پیامبران ـ محدود است و مقتضاى حکمت آفرینش، این نبوده که نخستین پیامبر تا پایان جهان، زنده بماند و همه انسانها را شخصاً راهنمای…
اخلاق عملی و نظری و منشأ اخلاق
اخلاق در لغت اخلاق بر وزن افعال، کلمه ای عربی و جمع خُلْق و خُلُق می باشد. خلق (به ضم ل(۱)ام و سکون آن) به معنی طبع و سجیه است. اخلاق در اصطلاح برای(۲) اخلاق، تعاریف اصطلاحی متعددی مطرح شده است که همه آنها در دو گروه قرار می گیرند: تعریف اخلاق به حالتی در نفس، مثل تعریف ابوعلی مسکویه رازی که می گ…
تقیه درمذهب شیعه
 شبهه برخی به ویژه وهابیت تقیه در مذهب شیعه را مساوی با منافقت دانسته و شیعیان را متهم می کنند که آنان دین را زیر چتر تقیه قرار داده اند از این رو آیه : «و اذا لقوالذین آمنوا قالوا امنّا و اذا خلوا الی شیاطینهم قالوا انا معکم انما نحن مستهزئون[۱]شامل حال شیعیان می شود. پاسخ شبهه برای پاسخ این …
جایگاه عقل در فلسفه سیاسی تشیع و نقش آن در نظام سیاسی
 چکیده این مقاله در صدد پاسخ به این پرسش است که جایگاه عقل در فلسفۀ سیاسی شیعه چیست و چه نقشی در نظام سیاسی شیعه دارد؟ نویسنده با تبیین ویژگی‌های مهم و کلان عقل در فلسفۀ اسلامی (با رویکرد شیعی)، تأثیر آن را در تدوین نظام سیاسی شیعه نشان داده است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که با توجه به اینکه در فلسف…
تأثیرات عقل فلسفی بر کلام شیعه
 تاریخ شکل گیری و تحول کلام فلسفی شیعه چالش های جدید چکیده این مقاله در آغاز یک چشم انداز کلّی از زمینه های تاریخی شکل گیری کلام ارائه می دهد، سپس پرسش های بنیادین و پاسخ های درخور و متناسب را مطرح می سازد تا وجوه اشتراک و افتراق و ریشه های تقابل و چالش های کلام دینی و فلسفی را از دیدگاه شیعه بررسی نماید…
پویایی فقه شیعه
 چکیده فقه امامیه از ویژگی‌هایی برخوردار است که نظیر آن را در کمتر دانشی می‌توان یافت. در میان این شاخصه‌ها سه ویژگی که تا حدودی از گوشه‌ای از سیمای این دانش، پرده برمی‌گیرد؛ یعنی جاودانه‌بودن فقه، فراگیربودن فقه و انعطاف‌پذیری فقه، دارای اهمیت بیشتری می‌باشند.بیان ویژگی‌های مزبور، هر انسان آزاداندیشی را به طرح این پرس…
تفاوت قياس مطرح در فقه اهل سنت با عقل مطرح در فقه شیعه
 قياس در لغت به معناي تقدير و اندازه گرفتن آمده است، چنان كه كلمه مقياس به معناي مقدار است، و نيز به معناي شباهت آمده است مانند: هذا قياس ذاك، يعني اين شبيه آن است.(1) تعريف قياس در اصطلاح علماي علم اصول فقه كه در استنباط مسائل فقهي به عنوان اصل عقلي به كار مي رود، شباهتي به معناي آن در لغت دارد، شيخ احمد…
منابع اجتهاد در فقه شیعه
منابع و مآخذی که صاحب‌ نظران مسائل اسلامی و کارشناسان علوم دینی یعنی فقها و مجتهدین جامع الشرایط، احکام و قوانین الهی را از آن استنباط و استخراج می‌نمایند، عبارتند از: الف) کتاب؛ ب)‌ سنت؛ ج) اجماع؛ د) عقل. اول: کتاب اولین و مهمترین وسیله فهم و استنباط احکام الهی، کتاب خدا «قرآن» است: «ونزلنا علیک الک…
عقل ستیزی تثلیث در مسیحیت
 تثلیث اساسی ترین اصل از اصول آیین مسیحیت است. تثلیث در اصطلاح علم ادیان به معنای سه‌گانه‌پرستی است و در دین مسیحیت به این معنا است که در الوهیت سه شخص وجود دارند؛ پدر، پسر و روح ­القدس که همه آنها در الوهیت مساوی و دارای شأنی همسان بوده و هیچکدام بر دیگری برتری ندارد.[1]  به عبارت دیگر تثلیث مرکب از خد…
انبیا و کشف حقایق از لوح محفوظ از دیدگاه امام خمینی
امام  خمینی دربارۀ علم انبیا می‌فرماید: «علم انبیا به احکام، از سنخ اجتهاد نیست، تا احیاناً مخالف واقع باشد. تحقیقاً آنان(ع) حقایق را از اطلاع به آنچه در علم حق یا لوح محفوظ است به حسب مراتب شان کشف می‌کنند، و نسخ، از قبیل کشف خطای نبی سابق نیست؛ بلکه نسخ عبارت است از طلب کشف حد حکم سابق نه رفع مطلق…
اخلاق در حوزه دین
ابتدا معناي حسن و قبح يا همان «خوب و بد» را ذكر ميكنيم، سپس ملاك و معيار خوبي و بدي اعمال را مطرح ميكنيم و در انتها ثابت ميكنيم كه عقل انسان توانايي درك خوبي و بدي همه  كارها و تكاليف آدمي را ندارد. معناي حسن و قبح (خوب و بد) در كتابهاي كلامي و اصولي(1) براي حسن و قبح معاني مختلفي ذكر شده است اما آنچه كه در…
حضرت مسیح تجسد کلمه خدا
 یکی از عقاید مهم مسیحیت تجسّم یا تجسّد  است که به معنای جسم شدن پیام ازلی و غیر مخلوق خدا به شکل عیسای انسان و به عبارت دیگر وحی شدن کلمه خدا در عیسای انسان است.[1] این آموزه در انجیل یوحنا آمده است.[2] در انجیل یوحنا از حضرت مسیح علیه السلام  این‌گونه تعبیر شده‌است: «در ابتداء کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و…
فلسفه خاتمیت پیامبر
مقدمه اساساً مسأله خاتمیت خود یک مسأله‌اى است که با زمان ارتباط دارد. نسخ شدن یک شریعت و آمدن شریعت دیگر به جاى آن فقط و فقط به زمان بستگى دارد. همه علما این را قبول دارند که رمز یک شریعت تا زمان معینى هست و سپس از طرف خدا نسخ می‌شود، تغییر پیداکردن اوضاع زمان و باصطلاح امروز مقتضیات زمان است. حال این س…
نگاهى برون ‏دینى به معاد و عوالم پس از مرگ
احمد بهشتى آیا انسان به جز زندگى مادى دنیوى، زندگى دیگرى دارد؟ آیاغیر از عالم دنیا، عالم یا عوالم دیگرى به نام جهان یا جهانهاى پس از مرگ وجود دارد؟ آیا انسان موجودى تک ساحتى و یک بعدى است که بر این کره خاکى همچون گیاهى مى روید و مى خشکد و مى پوسد وچیزى جز همین بدن مادى نیست؟ آیا باید براى عالم یا عوا…
امکان رجعت از دیدگاه عقل
پیش از آنکه به دلائل قرآنى و حدیثى رجعت بپردازیم، قبلاً امکان چنین پدیده اى را از نظر فلسفى و علمى بررسى مى کنیم و آنگاه به سراغ قرآن مى رویم. نخست باید دانست که مسأله رجعت به جهان مادى با مسأله حیات مجدد در روز رستاخیز کاملاً مشابهت دارد و رجعت و معاد دو پدیده همگون هستند، با این تفاوت که رجعت مح…
بحثی در باره وحی و نبوت از شهید مطهری
 نبوت به یک اعتبار دومین اصل و به اعتبار دیگر سومین اصل از اصول دین است . اصول دین به یک اعتبار عبارت است از توحید ، نبوت و معاد ، ولى از دیده شیعیان چون دو چیز دیگر هم جزء اصول دین است ، گفته مى شود که اصول دین پنج است : توحید ، عدل ، نبوت ، امامت و معاد . به هر حال نبوت یکى از ارکان اصول دین است. راج…