نوشته‌ها

علت جزء اصول دين بودن صفت عدل خدا

بايد به چند امر توجّه كرد: 1- عدالت از ميان صفات خدا چنان اهميّتى دارد كه بسيارى از صفات ديگر به آن بازگشت مى كند، زيرا «عدالت» به معنى وسيع كلمه قرار دادن هر چيز در جاى خويش است، در اين صورت حكيم و رزّاق و رحمان و رحيم و مانند آنها همه بر آن منطبق مى گردد. 2- مسئله معاد نيز متّكى به مسئله «عدل …

بحثی در باره وحی و نبوت از شهید مطهری

 نبوت به یک اعتبار دومین اصل و به اعتبار دیگر سومین اصل از اصول دین است . اصول دین به یک اعتبار عبارت است از توحید ، نبوت و معاد ، ولى از دیده شیعیان چون دو چیز دیگر هم جزء اصول دین است ، گفته مى شود که اصول دین پنج است : توحید ، عدل ، نبوت ، امامت و معاد . به هر حال نبوت یکى از ارکان اصول دین است. راج…

نظرات مختلف درباره رابطه عدل الهى با جبر و اختیار

نظرات مختلف درباره رابطه عدل الهى با جبر و اختیار بحث جبر و اختیار، خود به خود بحث عدل را به میان آورد زیرا رابطه مستقیمى است میان اختیار و عدل از یک طرف، و جبر و نفى عدل از طرف دیگر، یعنى تنها در صورت اختیار است که تکلیف و پاداش و کیفر عادلانه، مفهوم و معنى پیدا مى کند. اگر انسان، آزادى و اختیار نداش…

اختیار انسان از نگاه احادیث

اثبات اختیار براى انسان در احادیث مساله جبر و اختیار از قدیمى ترین مسائلى است که در میان دانشمندان مطرح بوده گروهى طرفدار آزادى اراده انسان، و گروهى طرفدار جبر بوده اند و هر کدام دلائلى براى اثبات مقصد خود ذکر کرده اند. ولى جالب این است که هم جبریین و هم طرفداران اختیار در عمل اصل اختیار و آزادى اراده را…

اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى

اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى در فلسفه مجازات از دیدگاه اسلام رسیدن به اهداف خاص ى مورد نظر قانون گذار م باشد از جمله این اهداف عبارت است از: الف) تأمین عدالت خداوند مى فرماید: «انا من المجرمین منتقمون، سجده ، آیه ۲۲»:مسلماً ما از مجرمان انتقام خواهیم گرفت، و از طرف دیگر، در اکثر جرایم علاوه بر ای…

رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند

رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند خلود در اصل لغت به معنى بقاى طولانى و هم به معنى ابدیت آمده است، بنا بر این کلمه خلود به تنهائى دلیل بر ابدیت نیست، زیرا هر نوع بقاء طولانى را شامل مى شود. ولى در بسیارى از آیات قرآن با قیودى ذکر شده است که از آن به وضوح مفهوم ابدیت فهمیده مى شود، مثلا در آیات ۱۰۰ توبه، ۱۱ طل…

عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند

عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند عدالت به معناى انسانى در مورد بشر کمال است و ظلم نقص؛ و از این رو عدل و ظلم به مفهوم رایج خود، مفاهیمى اخلاقى و مخصوص اجتماع بشرى و به اصطلاح از مفاهیم قراردادى بوده و از شئون حکمت عملى شمرده مى شوند نه حکمت نظرى، بنابراین از حدود حیات بشرى و حوزه اعمال اخ…

عقل و اراده انسان در برابر قضا و قدر

در اخبار و روایاتى که از رسول اکرم(ص) یا ائمه اطهار (علیه السلام) رسیده است، مطلبى به این مضمون به چشم می خورد: اگر قضا و قدر بیاید، اسباب و علل مخصوصا عقل و قوه تدبیر انسان از کار می افتد این مطلب در ادبیات فارسى و عربى به همین مضمون منعکس است. در جامع الصغیر چندین حدیث در این معنى از رسول اکرم نقل می …

تاریخچه عدل در فرهنگ اسلامى

تاریخچه عدل در فرهنگ اسلامى در شیعه اصل عدل یکى از اصول دین است. در مقدمه کتاب عدل الهى گفته ایم که اصل عدل در فرهنگ اسلامى تقسیم مى شود به عدل الهى و عدل انسانى. عدل الهى تقسیم مى شود به عدل تکوینى و عدل تشریعى. عدل انسانى نیز به نوبه خود تقسیم مى شود به عدل فردى و عدل اجتماعى. عدلى که از اختصاصات مذه…

صلح در خانواده از دیدگاه قرآن

صلح یا اصلاح، یکی از مفاهیم ارزشی حوزه خانواده است که ریشه این واژه در دیگر حوزه های اخلاقی قرآن بسیار کاربرد دارد. این دو، از ریشه صلاح اشتقاق یافته‌اند و در لغت به معنای سلم و سلامتی و ضد فساد آمده اند(ابن منظور، ۱۴۰۵، ج۲: ۵۱۶-۵۱۷) و در مواردی کاربرد دارند که موجودی به کمال متناسب با وجود خود دست پیدا کند…

عدل از اصول دين

خدای عادل اگر نظریه اول را بپذیریم که حقى و عدالتی‏بوده و حسن و قبح واقعى بوده و شارع اسلام همیشه آن واقعیات را منظور می‏داشته، قهرا در مواردى که برمی‏خوریم‏به حکم صریح عقل و علم که مقتضاى حق چیست صلاح کدام است و فساد کدام، ناچاریم اینجا توقف‏کنیم و عقل را به عنوان یک راهنما در مواردى که می‏تواند ص…