شعر
میرزا محمّدعلى صائب تبریزى
مولانا میرزا محمّدعلى صائب تبریزى (متوفاى ۱۰۸۷ هـ  . ق)، چهره ممتاز و شاخص سبک اصفهانى (هندى) در شعر فارسى است. زادگاه وى تبریز بوده ولى پدرش میرزا عبدالرحیم که از بازرگانان معروف تبریز بوده، على رغم خواست خود به فرمان شاه عباس صفوى (۹۹۵ ـ ۱۰۳۸هـ  . ق) به همراهى چند تن از تجار همشهرى خود به اصفهان کوچ داده مى …
عنقاى اصفهانى
ملک الشّعراء میرزا محمّدحسین (عنقا) اصفهانى (متوفاى ۱۳۰۸ هـ  . ق) فرزند ارشد هماى شیرازى است و برادرانش طرب اصفهانى و سهاى اصفهانى بودند۱ که جملگى از شعراى بنام عهد ناصرى به شمار مى رفتند. عنقا در محضر پدر بزرگوار و دانشمند خود هماى شیرازى و سایر بزرگان به درجات والاى علمى اعمّ از منقول و معقول نایل آمد و…
غالب دهلوى
میرزا اسدللّه خان غالب دهلوى (متوفاى ۱۲۸۵ هـ  . ق) در سال ۱۲۱۲ هـ  . ق در شهر آگره کشور هند به دنیا آمد. پدر وى عبداللّه بیگ خان و مادرش عزّت النساء بیگم به خانواده هاى مشهور آگره تعلق داشتند. غالب دهلوى، خود را ترک نژاد مى دانسته و نسب خویش را به افراسیاب و پشنگ مى رسانیده، و نیاکان خود را با سلاجقه…
فدایى مازندرانى
میرزا محمّد (فدایى) مازندرانى (درگذشته نیمه دوم سده سیزدهم هجرى) از شعراى توانا و عاشورایى سرایانِ درد آشناى سده سیزدهم هجرى است. آقاى فریدون اکبرى شلدره اى، پژوهشگر فرهیخته که بر دیوان فدایى مازندرانى مقدمه جامعى نگاشته، و این مقتل منظوم حاوى «چهار نظام» را پس از تصحیح و تعلیق به دست چاپ سپرده اند…
فدوى خویى
ملاّ مهرعلى (فدوى) خویى (متوفاى ۱۲۶۲ هـ  . ق) از شعرا و فضلاى نیمه اول سده سیزدهم هجرى است. وى در زمانه محمّد شاه قاجار مى زیسته و طبق نوشته میرزا حسن زُنوزى بحرالعلوم، مردى بود عالم، عارف، جامع، حکیم، کثیرالکنایه، سریع القلم و در اکثر علوم متداول زمان خبیر و آگاه بوده است۱. ملاّ مهرعلى به سه زبان …
فردوسى طوسى
حکیم ابوالقاسم فردوسى (متوفاى ۴۱۶ هـ . ق) بزرگ ترین شاعر حماسه سراى ایران، بلکه جهان است و شاهنامه این سخنور توانا یکى از متون متین و منابع وزین و گران سنگ ادب پارسى است و اهل لغت در معانى واژه ها به ابیاتى از این اثر ماندگار استناد مى کنند. فردوسى براى آفرینش شاهنامه به مدت سى سال زحمت کشید، و تنها آرز…
فیضى دکنى
شیخ ابوالفیض فیضى دکنى (متوفاى ۱۳۰۰ هـ . ق) به سال ۹۵۴ هـ  . ق در تاگور از شهرهاى معروف هند به دنیا آمد و پس از آموختن علوم مقدماتى به تحصیل علوم ادبى و حدیث و تفسیر پرداخت و در نوجوانى به شهرت زودیابى نایل آمد. فیض دکنى، ملک الشعراى دربار اکبر شاه هندى بوده و از این روى بخشى از خمسه اى را که در اقتفاى …
شکوه حماسه عاشورا در شعر شاعران شیعه
 چند و چون هر انسانی به چند و چون دل اوست.۱ مؤمن به عزای حبیب خدا چون ننشیند که خداوند او را (أشدُّ حُباً) نسبت به خود خوانده است.۲ مسلمان بر حبیب خدا چون نگرید که اسلام فطری است۳ و خود چیزی به جز محبوبهای خداوند نیست.۴ یعنی که حبّ حبیبان خدا فطری است پس گریه بر سوگ آنان نیز فطری ا…
علاقه دختر امام حسین (علیه‌السّلام) به شعر و موسیقی
شبهه: آیا سکینه دختر امام حسین (علیه‌السّلام) به شعر و موسیقی پرداخته است آیا جایز است دختر امام چنان کند؟ پاسخ : شعر و موسیقی از نظر شرع مقدس بطور مطلق مذموم نیست و هیچگاه دین اسلام با این دو ابزار و وسیله هنری بطور همه جانبه مبارزه نکرده و آنها را مردود نمی‌داند بلکه درباره شعر از پیامبر چنین حدیثی آمده …
انوری ابیوردی
اوحدالدّین علی بن محمّد انوری معروف به انوری ابیوردی و «حجّه الحق» از دانشمندان و شاعران ایرانی سده ۶ قمری در دوران سلجوقیان است. انوری، در فلسفه، ریاضیات، نجوم و موسیقی دانشمند بود. او «عیون الحکمه» بوعلی را بازنویسی کرده و در البشارات فی شرح الاشارات ، اشارات او را شرح کرده است. انوری ابیوردی، در قصیده،…
سید محمدکاظم بلبل کابلی
سید محمد کاظم بلبل کابلی (۱۲۶۰- ۱۳۲۳ش) که گاه علامه بلبل یا علامه بلبل کابلی هم خوانده می‌شود، عالم و خطیب افغانستانی است که اشعار آیینی او به‌ویژه درباره واقعه عاشورا، به ۲۰ هزار بیت می‌رسد. او نزدیک به ۲۰ سال در حوزه‌های علمیه مشهد و نجف تحصیل کرد و سپس به افغانستان بازگشت. سید محمدکاظم در سال ۱۲۶۰ش د…
سید اسماعیل بلخی
سید اسماعیل بلخی (۱۲۹۹-۱۳۴۷ش) مشهور به شهید بلخی و علامه بلخی، در حوزه علمیه مشهد به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و نقشی جدی در قیام مسجد گوهرشاد داشت. او سپس به زادگاه خود بازگشت و با تشکیل گروه‌هایی از جمله حزب ارشاد، برای اصلاح قانون اساسی و انتخابات مجلس شورای ملی افغانستان تلاش کرد. بلخی را پیشگام …
فرزدق
فرزدق همام بن غالب معروف به فرزدق از شعرای مشهور عرب در قرن اول و دوم هجری. قصیده‌ای که به صورت فی‌البداهه در ستایش امام زین العابدین(ع) و در برابر هشام بن عبدالملک سرود، معروف است. فرزدق به خاندان اهل بیت ارادت داشت ولی در عین حال در مدح خلفای اموی نیز شعر می‌سرود و نمی‌توان وی را در ردیف کمیت و دعبل که…
سید مرتضی
اشاره: علی بن حسین بن موسی (۳۵۵-۴۳۶ق)، معروف به سیدِ مرتضی، شریف مرتضی و علم الهدی، فقیه و متکلم امامی و از شخصیت‌های پرنفوذ اجتماعی شیعی. سید مرتضی مانند پدر و همچنین برادرش سید رضی، مدتی نقیب طالبیان بود و در بغداد زندگی می‌کرد و خلفای عباسی و حاکمان آل بویه به وی احترام می‌گذاشتند. وی همچنین مدت…
قاآنى شيرازى
حكيم ميرزا حبيب اللّه (قاآنى) شيرازى (متوفاى 1270 هـ  . ق) از چكامه سرايان بلند آوازه عصر قاجاريه است. وى فرزند ميرزا محمّدعلى (گلشن) شيرازى (متوفاى 1234 هـ  . ق) است هنگامى كه در سن يازده سالگى، پدر را از دست داد و ضمن آن كه با فقر و تنگدستى دست و پنجه نرم مى كرد، به تحصيل علوم متداول زمانه خود پرداخ…
اشعار نبوی امیر خسرو دهلوی
امیر خسرو دهلوى امیر خسرو دهلوى (متوفاى ۷۲۵هـ  . ق) به سال ۶۵۱ هـ. ق در شهر پیتالى از توابع دهلى در خانوده اى اشرافى به دنیا آمد و به سال ۷۲۵ هـ  . ق در سن ۷۴ سالگى در شهر دهلى بدرود حیات گفت و در کنار مراد روحانى خود نظام الدین اولیا به خاک سپرده شد. او چونان شیخ مصلح الدین شیرازى (متوفاى ۶۹۱ هـ  . ق…