شعر
صابر ترمذى
ادیب صابر ترمذى (متوفاى ۵۳۸ هـ  . ق) ملقّب به شهاب الدین از شعراى چیره دست سده ششم به شمار مى رود که بیشتر عمر خود را در مرو و بلخ و خوارزم سپرى کرده است. وى از شعراى دربار سلطان سنجر سلجوقى (۵۱۱ ـ۵۵۲هـ . ق) به شمار مى رفته و با انورى ابیوردى، مسعود سعد سلمان، عبدالواسع جبلّى، حکیم سنایى غزنوى، امیر معز…
لطفى خوانسارى
مولانا لطفى خوانسارى (زنده تا ۹۹۷ هـ  . ق) برادر مولانا وصلى است و به ملاّ لطفى منجم نیز معروف بوده است. به روایت تقى الدین کاشى اصل وى از ولایت خوانسار مى باشد و در شمار شاعران سخن سنج و شیرین گفتار زمانه شاه طهماسب صفوى به شمار مى آمده و از ملازمان امیر محمّد یوسف استرآبادى قاضى هرات بوده ولى بیشتر ای…
رکن الدین مسعود کاشانى
حکیم رکن الدین مسعود کاشانى (متوفاى ۱۰۶۶ هـ  . ق) و معروف به حکیم رکنا و متخلّص به «مسیح» و «رکنى» از سخنوران بنام سده یازدهم هجرى است. نصیرا و حکیم قطبا برادران وى اند. نصیرا خواهر طالب آملى (ستى خانم) را به همسرى داشت و چون این دو فرزندى نداشتند، پس از مرگ طالب آملى دو دختر او را به فرزندى پذیرفتند و…
فضائل پیامبر خاتم (ص)در اشعار انوار تبریزی*
انوار تبریزى  امیر سیّد قاسم انوار تبریزى (متوفاى ۸۳۷ هـ  . ق) از عرفاى بزرگ و شعراى مطرح نیمه اول سده نهم هجرى است که در شعرگاهى (قاسم) و گاهى (قاسمى) تخلّص مى کرده، و کلیات اشعار او به سال ۱۳۳۷ هـ  . ق با تصحیح شادروان سعید نفیسى توسط کتابخانه سنایى چاپ و منتشر شده است. کهن ترین منبعى که شرح حالى از او به…
فضائل اهل بیت(ع) در سروده های امری اصفهانی
امرى اصفهانى ۱۲ـ  ابوالقاسم امرى (مقتول به سال ۹۹۹ هـ  . ق)، زادگاهش: قهپایه اصفهان، تخلص شعرى اش (امرى)، از شعراى عصر شاه طهماسب صفوى بوده و علاوه بر علوم رسمى زمانه خود، در علوم غریبه، جفر، اکسیر و تکسیر دستى به تمام داشته است، به دستور شاه طهماسب میل در چشم او کشیده و زندانى اش مى کنند، و او از سرِ درد …
مناقب رسول الله (ص) در اشعار اهلی شیراز*
اهلى شیرازى مولانا محمّد اهلى شیرازى (متوفاى ۹۴۲ هـ  . ق) از شعراى بزرگ و تواناى سده دهم هجرى است. وى به سال ۸۵۸ هـ  . ق در شیراز به دنیا آمد و به سال ۹۴۲ در سن ۸۴ سالگى در همان جا بدرود حیات گفت و پیکر او در قسمت شرقى مزار لسان الغیب حافظ به خاک سپرده شد. وى با سخنورانى چون: عبدالرحمن جامى، هلالى جغت…
فخرالدین عراقى همدانى
 شیخ فخرالدین عراقى همدانى (متوفاى ۶۸۸ هـ  . ق) به سال ۶۱۰ هـ  . ق در روستاى کمجان از توابع همدان در خانواده اى با فرهنگ و دانش به دنیا آمد. وى از کودکى به مکتب رفت و به فراگیرى علوم دینى و سایر دانش هاى رایج در روزگار خود پرداخت و به خاطر استعداد شگرفى که داشت، در هفده سالگى در زمره عالمان بنام زما…
 فتحعلى خان صباى کاشانى
 فتحعلى خان (صبا) کاشانى (متوفاى ۱۲۳۸ هـ  . ق) از قصیده سرایان طراز اول عهد قاجاریه به شمار مى رفته و در زمانه فتحعلى شاه قاجار (۱۲۱۲ ـ ۱۲۵۰ هـ  . ق) مى زیسته و در سال ۱۲۱۲ هـ  . ق (در ۳۲ سالگى) که پس از جلوس فتحعلى شاه به تخت سلطنت، قصیده اى را که به این مناسبت ساخته بود از نظر وى مى گذراند و به منصب «م…
عبدالرزاق لاهیجى
 ملاعبدالرزاق لاهیجى (متوفاى ۱۰۷۲ هـ  . ق) متخلّص به (فیاض)، داماد فیلسوف شهیر اسلامى ملاصدراى شیرازى (متوفاى ۱۰۵۰ هـ  . ق) از حکماى پرآوازه شیعى و از متکلّمان بنام اسلامى، در سده یازدهم هجرى است که در علوم عقلى تبحّر و احاطه خاصى داشته است. زادگاه ملاعبدالرزاق اگر چه لاهیجان بوده ولى نشو و نماى او در قم بوده…
عبدالرحمن جامى
عبدالرحمن جامى (متوفاى ۸۹۸ هـ  . ق) ملقّب به نورالدین و فرزند نظام الدین احمد جامى از شعراى توانا و بنام سده نهم هجرى است. وى به سال ۸۱۷ هـ  . ق در خرجرد جام از توابع خراسان به دنیا آمد و به سال ۸۹۸هـ  . ق در سن ۸۱ سالگى در شهر هرات بدورد حیات گفت و در همان جا به خاک سپرده شد. جامى پس از فراگیرى علوم مقدما…
جمال الدین محمّد بن عبدالرزاق اصفهانى
جمال الدین محمّد بن عبدالرزاق اصفهانى (متوفاى ۵۸۸ هـ  . ق) و فرزندش کمال الدین اسماعیل اصفهانى (متوفاى ۶۳۵ هـ  . ق) از جایگاه والایى در شعر پارسى برخوردارند. جمال الدین محمّد اصفهانى از سبک عنصرى (متوفاى ۴۳۱ هـ . ق) و انورى ابیوردى (متوفاى ۵۸۵ هـ . ق) و مسعود سعد سلمان (متوفاى ۵۱۵ هـ . ق) پیروى مى کرده …
 آقامحمّد عاشق اصفهانى
 آقامحمّد (عاشق) اصفهانى (متوفاى ۱۱۸۱هـ  . ق) از پرآوازه ترین غزل سرایان سده دوازدهم هجرى است که در دوره افشاریه و زندیه مى زیسته و از طریق حرفه خیاطى امرار معاش مى کرده است. عاشق اصفهانى را مى توان از سلسله جنبانان نهضت بازگشت ادبى دانست که با همکارى سخنوران توانایى همچون مشتاق اصفهانى، لطفعلى بیگ (آذر) …
میرزاحسن صفى اصفهانى
حاج میرزاحسن (صفى) اصفهانى (متوفاى ۱۳۱۶ هـ  . ق) از عرفاى پرآوازه سده سیزدهم و اوایل سده چهاردهم هجرى است. وى در ۱۲۵۱ هـ  . ق در اصفهان به دنیا آمد و در سال ۱۳۱۶ هـ  . ق در تهران به دیدار حق شتافت. وى از اوان جوانى به تحصیل کمالات معنوى پرداخت و ملقب به لقب فقرى (صفى علىّ) گردید. وى پس از تحصیل کمالات …
میرزا محمّدعلى صائب تبریزى
مولانا میرزا محمّدعلى صائب تبریزى (متوفاى ۱۰۸۷ هـ  . ق)، چهره ممتاز و شاخص سبک اصفهانى (هندى) در شعر فارسى است. زادگاه وى تبریز بوده ولى پدرش میرزا عبدالرحیم که از بازرگانان معروف تبریز بوده، على رغم خواست خود به فرمان شاه عباس صفوى (۹۹۵ ـ ۱۰۳۸هـ  . ق) به همراهى چند تن از تجار همشهرى خود به اصفهان کوچ داده مى …
عنقاى اصفهانى
ملک الشّعراء میرزا محمّدحسین (عنقا) اصفهانى (متوفاى ۱۳۰۸ هـ  . ق) فرزند ارشد هماى شیرازى است و برادرانش طرب اصفهانى و سهاى اصفهانى بودند۱ که جملگى از شعراى بنام عهد ناصرى به شمار مى رفتند. عنقا در محضر پدر بزرگوار و دانشمند خود هماى شیرازى و سایر بزرگان به درجات والاى علمى اعمّ از منقول و معقول نایل آمد و…
غالب دهلوى
میرزا اسدللّه خان غالب دهلوى (متوفاى ۱۲۸۵ هـ  . ق) در سال ۱۲۱۲ هـ  . ق در شهر آگره کشور هند به دنیا آمد. پدر وى عبداللّه بیگ خان و مادرش عزّت النساء بیگم به خانواده هاى مشهور آگره تعلق داشتند. غالب دهلوى، خود را ترک نژاد مى دانسته و نسب خویش را به افراسیاب و پشنگ مى رسانیده، و نیاکان خود را با سلاجقه…