شعر
میرزا عبدالوهاب نشاط اصفهانى.
اشاره: میرزا عبدالوهاب (نشاط) اصفهانى (متوفاى ۱۲۴۴ ه.  . ق) ملقب به معتمد الدوله از غزل سرایان موفق و مشهور نیمه اول سده سیزدهم هجرى است. وى به سال ۱۱۷۵ ه.  . ق در اصفهان به دنیا آمد و دوران کودکى و نوجوانى و جوانى را در زادگاه خود به سر برد و در همان جا علوم متداول زمانه خود را آموخت و در آستانه م…
نظام الدین نظامى گنجوى.
اشاره: حکیم نظامى گنجوى (متوفاى ۵۹۸ ه.  . ق) ملقّب به نظام الدین در شمار تواناترین و پرآوازه ترین شاعران پارسى گوست و خمسه او از گنجینه هاى گرانْ سنگ شعر فارسى به شمار مى رود. لطفعلى بیک آذر بیگدلى  مؤلّف تذکره آتشکده آذر و تنى چند از تذکره نویسان بر این باورند که قم زادگاه نظامى است ولى اغلب تاریخ نگ…
محمّدحسین نظیرى نیشابورى.
اشاره: مولانا نظیرى نیشابورى (متوفاى ۱۰۳۲ یا ۱۰۲۳ ه.  . ق)، نامش محمّدحسین و زادگاهش نیشابور بوده و از شعراى نام آور نیمه اول سده یازدهم هجرى به شمار مى رود. وى پس از درگذشت پدر، در اوان جوانى پس از سیر و سفر در نواحى عراق و خراسان به جانب هند رهسپار گردید و گویا اولین شاعر ایرانى بود که به دربار میرزا عبدال…
محمّدتقى حجت الاسلام نیّر تبریزى.
اشاره:  میرزا محمّدتقى حجت الاسلام (نیّر) تبریزى (متوفاى ۱۳۱۲ ه.  . ق) فرزند مولى محمّد مامقانى از علماى نامدار و سخنوران توانا و پرآوازه آذربایجان به شمار مى رفت۱. وى به سال ۱۲۴۸ ه.  . ق (۱۲۰۶ ه.  . ش) در شهر تبریز به دنیا آمد و پس از فراگیرى علوم مقدماتى در زادگاه خود، به نجف اشرف رفت و به تکمیل مع…
ملامحمّدرفیع واعظ قزوینى.
اشاره: ملامحمّدرفیع (واعظ) قزوینى (متوفاى ۱۰۸۹ ه.  . ق) ملقّب به رفیع الدین و مشهور به میرزارفیع و ملارفیعا، به سال ۱۰۲۷ ه.  . ق در صفى آباد از توابع قزوین به دنیا آمد، و پس از تحصیل علوم مقدماتى، از محضر دانشمندان بلند آوازه اى همچون ملاخلیل بن غازى قزوینى معروف به آخوند و آخوند ملاخلیلا مؤلف آثار …
وحشى بافقى.
اشاره: کمال الدین وحشى بافقى (متوفاى ۹۹۱ ه.  . ق) از غزل سرایان بنام سده دهم هجرى است که در زمانه شاه اسماعیل صفوى (۹۱۸ . ۹۳۰ه.  . ق) و شاه طهماسب صفوى (۹۳۰ . ۹۸۴ه.  . ق) مى زیسته ولى در هیچ منبع تاریخى، نشانه اى از حضور وى در دربار صفوى وجود ندارد، اگر چه در دیوان اشعار او دو قصیده و یک قطعه شعر را . که به منا…
وفائى شوشترى.
اشاره: حاج ملافتح اللّه (وفائى) شوشترى (متوفاى ۱۳۰۳ ه.  . ق) از علما و عرفاى بزرگ سده سیزدهم هجرى است که طبع خدا داده خود را به تمامى در مناقب و مراثى حضرات معصومین(علیهم السلام) به کار گرفته و دیوان اشعار او سرشار از شمیم ولایت آل اللّه(علیهم السلام) است و به جز دیوان اشعار وى که بارها به چاپ رسیده، …
هلالى جُغَتایى
بدرالدین (هلالى) جغتایى (مقتول به سال ۹۳۶ هـ  . ق) از غزل سرایان چیره دست و نامدار زبان فارسى است. هلالى در استرآباد از توابع خراسان به دنیا آمد ولى چون نیاکان وى از تُرکان جُغَتایى بودند به جُغَتایى مشهور شده است۱. وى در روزگار سلطان حسین بایقُرا (۹۱۱ ـ ۸۷۳هـ  . ق) و وزیر ادیب و دانشمند او امیرعلى شیرنوا…
یغماى جندقى
میرزا ابوالحسن (یغما) جندقى (متوفاى ۱۲۷۶ هـ  . ق) از بزرگ ترین شاعران دوره قاجاریه در سده سیزدهم هجرى است. وى به سال ۱۱۹۶ هـ  . ق در روستاى خور از توابع بیابانکِ جندق به دنیا آمد. پدرش حاجى ابراهیم خان از معتبرین آن سامان به شمار مى رفت و یغما در آغاز جوانى او را از دست داد و ناگزیر شد براى امرار معاش…
شمس الاُدَباى اوّل
میرزا سیدمحمّد اصفهانى (متوفاى ۱۳۰۲ هـ  . ق) فرزند استاد المتألّهین حاج سیدرضى لاریجانى از عرفاى گرانمایه و سخنوران بلند پایه نیمه دوم سده سیزدهم هجرى است. وى به سال ۱۲۵۲ هـ  . ق در اصفهان متولد شد و چهار ساله بود که میرزا محمّدجعفر حکیم الهى وى را به تهران برد و با همت و تشویق همو بود که مقدمات عل…
جویاى تبریزى
میرزا داراب بیگ (جویا) تبریزى (متوفاى ۱۱۱۸ هـ  . ق) فرزند ملاّسامرى از غزل سرایان بنام سبک اصفهانى (هندى) در سده یازدهم و اوایل سده دوازدهم هجرى است. جویا با دو برادر خود به نام هاى: میرزاکامران «گویا» و فتحلى «مسکین» در کشمیر متولد شدند ولى چون پدر و آبا و اجداد او تبریزى بودند، به تبریزى اشتهار یافتن…
نعت اهل بیت (ع)در چکامه جویای تبریزی
جویاى تبریزى میرزا داراب بیگ (جویا) تبریزى (متوفاى ۱۱۱۸ هـ  . ق) فرزند ملاّسامرى از غزل سرایان بنام سبک اصفهانى (هندى) در سده یازدهم و اوایل سده دوازدهم هجرى است. جویا با دو برادر خود به نام هاى: میرزاکامران «گویا» و فتحلى «مسکین» در کشمیر متولد شدند ولى چون پدر و آبا و اجداد او تبریزى بودند، به تب…
چکامه نبوی در اشعار داوری شیرازی
داورى شیرازى محمّد داورى شیرازى (متوفاى ۱۲۸۳ هـ  . ق) سومین فرزند سخنور توانا وصال شیرازى (متولد ۱۱۹۷ هـ  . ق) است که به انواع هنر آراسته بوده و از خوشنویسى و نقاشى نیز بهره وافرى داشته است. داورى برادرانى ادیب و هنرمندى داشته به نام هاى: وقار (احمد)، حکیم (محمود)، فرهنگ (ابوالقاسم)، توحید (اسماعیل)…
اشعار بلند ملا احمد نراقی در منقبت رسول الله*
 احمد نراقى حاج مولى احمد نراقى (متوفاى ۱۲۴۵ هـ  . ق) از اکابر فقهاى شیعى در سده سیزدهم هجرى است. وى در سال ۱۱۸۵ یا ۱۱۸۶ در نراق و در خانواده اى اصیل و روحانى به دنیا آمد. پدر بزرگوارش حاج مولى مهدى نراقى از اجلّه علماى امامیه به شمار مى رفت و در تهذیب نفس و وارستگى به مقامات شامخى نایل آمده بود. حاج …
ترکیب بند نبوی اسماعیل اصفهانی*
اسماعیل اصفهانى کمال الدین اسماعیل اصفهانى (متوفاى ۶۳۵ هـ  . ق) متخلّص به (کمال) و فرزند جمال الدین محمّد بن عبدالرزاق اصفهانى (متوفاى ۵۸۸ هـ  . ق) از پرآوازه ترین قصیده سرایان سده هفتم هجرى است، و برخى از سخن شناسان به خاطر مضامین رنگین و معانى دلنشین و ترکیبات متینى که در اشعار او وجود دارد، وى را به ل…
شاه طاهر دکنى
۵ ـ  طاهر انکوانى یا طاهر (انجدانى) معروف به شاه طاهر دکنى (متوفاى ۹۵۳ هـ  . ق) از عرفاى مشهور سده دهم هجرى است. وى در اوایل سلطنت شاه اسماعیل صفوى به هند رفته و در دکن مقیم شده و تا پایان عمر در آنجا مانده بود و به شاه طاهر دکنى شهرت یافت۱. وى از فرزند شاه رضى الدین حسینى از سادات خواندیّه قزوین بود و …