شعر
جلال الدین محمد مولوى بلخى.
اشاره: جلال الدین محمّد مولوى بلخى (متوفاى ۶۷۲ ه.  . ق) معروف به مولانا و ملاّى رومى فرزند بهاءالدین محمّد از بزرگ ترین و پرآوازه ترین عرفا و شعراى پارسى گوست که به سال ۶۰۴ ه.  . ق در بلخ به دنیا آمد و در سن ۶۸ سالگى به سال ۶۷۲ه.  . ق در شهر قونیه خرقه هستى تهى کرد و در آرامگاه پدرش به خاک سپرده شد و مز…
ناصرخسرو قبادیانى.
اشاره: حکیم ناصر خسرو قبادیانى (متوفاى ۴۸۱ه. . ق) با کنیه ابومعین و لقب و تخلّص حجّت از پرآوازه ترین چکامه سرایان در قلمرو شعر فارسى است. وى به سال ۳۹۴ ه.  . ق در قبادیان از نواحى بلخ به دنیا آمد و سرانجام در سال ۴۸۱ه.  . ق و در سنّ ۸۷ سالگى در قلعه یمگان . از ولایت بدخشان . جان سپرد. ناصر خسرو در اوان…
محمّد شریف نجیب کاشانى.
اشاره: نورالدین محمّد شریف (نجیب) کاشانى (متوفاى ۱۱۲۳ه.  . ق) ملقب به «فصاحت خان» از شعراى نام آشنا و تواناى سده یازدهم و نیمه اول سده دوازدهم هجرى است. نجیب تا حدود بیست سالگى در زادگاه خود کاشان به سر برده و سپس به همراه افراد خانواده خود به پایتخت آن روز ایران، شهر اصفهان کوچ مى کند و در پیشه بزازى …
فرخ حسین ناظم هروى.
اشاره: ملاّ فرخ حسین (ناظم) هروى (متوفاى ۱۰۸۱ ه.  . ق) فرزند شاه رضاى سبزوارى از سخنوران ممتاز و نکته پرداز خطّه خراسان در سده یازدهم هجرى است.شاه حسین بن محمودى بهارى سیستانى که تذکره خیرالبیان را به سال ۱۰۱۶ ه.  . ق تألیف کرده و در سال هاى ۱۰۳۵ و ۱۰۳۶ ه.  . ق آن را تکمیل کرده درباره ناظم هروى مى نگ…
شیخ بهایى.
اشاره: ظاهراً تاریخ عالم آراى عباسى قدیم ترین منبع تاریخى است که به شرح احوال شیخ بهایى پرداخته است، و مؤلّف آن اسکندر بیک منشى با این نادره علوم معاصر بوده، و در دربار شاه عباس کبیر به شغل منشى گرى اشتغال داشته است و پس از این مأخذ، کتاب سلافه العصر فى محاسن الشعراء بکلّ مصر تألیف سیدصدرالدین على خان م…
شیخ حسن کاشى.
اشاره: مولانا شیخ حسن کاشى (زنده تا ۷۰۸ ه.  . ق) زادگاهش آمل نشو و نماى او در مازندران که به خاطر کاشى بودن جدّ و پدر به کاشانى مشهور است. از چهره هاى شاخص روحانیت شیعى در سده هفتم و هشتم هجرى است، وى را مى توان از زنجیره منقبت خوانان آل الله(علیهم السلام) دانست که در زمانه او مقوله منقبت سرایى از تشخ…
اهل بیت در سروده های سیّد حسن غزنوى.
اشاره: سید حسن غزنوى (متوفاى ۵۵۶ ه.  . ق) ملقب به اشرف الدین، مکنّى به ابومحمّد و معروف به اشرف فرزند محمّد حسینى قزوینى، از شعراى پر آوازه سده ششم هجرى است که در شعر گاهى (حسن) و گاهى (سید) تخلص مى کرده و در دربار غزنویان و سلجوقیان از جاه و جلال خاصى برخوردار بوده، خصوصاً یمین الدوله بهرام شاه (۵۱۱.۵۴…
عصمت بخارایى.
اشاره: خواجه عصمت بخارایى (متوفاى ۸۴۰ ه.  . ق) از شاعران چیره دست سده نهم هجرى است. وى نامش عصمت الله، تخلّص شعرى اش (عصمت)، پدرش خواجه مسعود و زادگاهش بخارا بوده است و بنا به نوشته امیر شیرعلى خان لودى مؤلّف مرآت الخیال نسَب وى به امام جعفر صادق(علیه السلام)مى رسیده۱، و برخى از مورخان نسب او را به جعفر …
فریدالدین عطّار نیشابورى.
اشاره: شیخ فریدالدین عطار نیشابورى (متوفاى ۶۲۷ه.  . ق) با کنیه ابو حامد و تخلّص (عطار) و (فرید) از شاعران بنام و عرفاى پرآوازه سده ششم و نیمه اول سده هفتم هجرى است. وى حدود سال ۵۳۰ ه.  . ق در روستاى کدکن از توابع نیشابور به دنیا آمد و چون پدرش به شغل داروفروشى اشتغال داشت، او نیز همین پیشه را در پیش گ…
محمّدعلى سروش اصفهانى.
اشاره: میرزا محمّدعلى (سروش) اصفهانى (متوفاى ۱۲۲۸ ه.  . ق) ملقّب به شمس الشُّعرا، در شمار بزرگ ترین چکامه سرایان سده سیزدهم هجرى است. وى به سال ۱۲۲۸ ه.  . ق در سِده از توابع اصفهان به دنیا آمد. وى پس از مرگ پدر بانامهربانى برادران خود روبه رو شد و به ناگزیر زادگاه خود را به مقصد اصفهان ترک گفت، و در آنجا…
شمس الاُدَباى اوّل.
اشاره: میرزا سیدمحمّد اصفهانى (متوفاى ۱۳۰۲ ه.  . ق) فرزند استاد المتألّهین حاج سیدرضى لاریجانى از عرفاى گرانمایه و سخنوران بلند پایه نیمه دوم سده سیزدهم هجرى است.وى به سال ۱۲۵۲ ه.  . ق در اصفهان متولد شد و چهار ساله بود که میرزا محمّدجعفر حکیم الهى وى را به تهران برد و با همت و تشویق همو بود که مقدمات…
سلمان ساوجى.
اشاره: خواجه جمال الدین سلمان ساوجى (متوفاى ۷۷۸ ه.  . ق) از سخنوران نامى و چیره دست سده هشتم هجرى است. پدرش خواجه علاءالدین ساوجى از دانشمندان زمانه خود بود و در امور دیوانى و محاسبات دستى به تمام داشت، و فرزند او . سلمان . نیز در این دو رشته کاملا بصیر بود ولى طبع خدا داده خود را با انجام این امور سازگار ن…
علاءالدوله سمنانى.
اشاره: شیخ علاءالدوله سمنانى (متوفاى ۷۳۶ ه.  . ق) به سال ۶۵۹ ه.  . ق در بیابانک از توابع سمنان به دنیا آمد و در خانواده اى بزرگ و صاحب نام پرورش یافت۱. پدرش ملک شرف الدین محمّد در روزگار ارغون خان . از ایلخانان مغول . از سال ۶۸۷ تا ۶۹۵ ه.  . ق امارت بغداد را بر عهده داشت و در آخرین سال حکومت خود به سرنوشت بر…
میرزا صادق روشن اردستانى.
اشاره: میرزا صادق (روشن) اردستانى (متوفاى ۱۳۰۵ ه.  . ق) فرزند محمّدطاهر اردستانى از شعراى بنام عصر ناصرى است. وى ایام جوانى را در اصفهان سپرى کرده، و در آستانه سال خوردگى رهسپار تهران مى گردد و مورد عنایت رضاقلى خان هدایت واقع مى شود و با عنوان کارمند تلگرافخانه سرگرم کار مى شود. وى در هنر صحافى و تجلی…
محمّد بن حُسام خوسْفى.
اشاره: محمّد بن حُسام خوسْفى (متوفاى ۸۷۵ ه.  . ق) از سخنوران توانا و پرآوازه آیینى در سده نهم هجرى است. وى احتمالا به سال ۷۳۸ ه.  . ق در شهرک خوسف . واقع در ۳۵ کیلومترى جنوب غربى شهر بیرجند . در خانواده اى متدین، ادب دوست و دانشمند، به دنیا آمد. از این شهرک تاریخى در متون جغرافیایى با اسامى مختلف یاد شد…
محمّدرضا نوعى خبوشانى.
اشاره: مولانا نوعى خبوشانى (متوفاى ۱۰۱۸ ه.  . ق)، نامش محمّدرضا و زادگاهش خبوشان از توابع نسا و باوردِ خراسان است۱. وى از شعرایى است که در عصر صفویه به خاطر شرایط ناگوار فرهنگى و ادبى، به همراه پدرش به هند عزیمت کرده است. او پس از دیدار با خواجه ابوالقاسم سیرى که از خویشان وى بوده، با کمک مالى او به …