شعر
فخر الدین عراقی.
چکیده: شیخ فخرالّدین ابراهیم بن بزرگمهر بن عبدالغفار کمیجانی همدانی یا فخرالّدین عراقی و کمیجانی از شاعران و عارفان و نویسندگان صوفی ادب فارسی در سدهٔ هفتم هجری، مؤلف لَمَعات می‌باشد. وی در تاریخ ۲۰ خرداد ۵۹۲ هجری شمسی معادل با ۱۰ ژوئن ۱۲۱۳ میلادی کمیجان به دنیا آمد در مورد نام و نسب عراقی میان غالب تذ…
عبید زاکانی.
اشاره: عبید زاکانی ـ رح ـ (م۷۲۲ ه‍.ق.) شاعر و نویسنده‌ی طنزپرداز و شوخ طبع سده‌ی هشتم است. علت مشهور بودن او به زاکانی نسبت داشتن او به خاندان زاکان است که این خاندان تیره‌ای از «عرب بنی خفاجه» بودند که بعد از مهاجرت به ایران به نزدیکی قروه درجزیناز توابع همدان رفتند و در آن ناحیه باشیدند. وی در قزوین به دانش ا…
عبدالرحمن جامی*
عبدالرحمن جامی ـ رح ـ (۸۹۸- ۸۱۷ ه‍.ق.) ملقب به نورالدین، صاحب کتاب معروف «شرح جامی»، شاعرِ از بزرگ‌ترین شاعرانی به حساب می‌آید که در مدح پیامبر صلى الله علیه وسلم شعر سروده‌اند و شعر او ورد زبان ادبا و علما و اهل دل بوده و هست. در نعت رسول امت صلی الله علیه و. آله و سلم می‌سراید: ای نامزد به نام تو در نامه‌ی قبول /*/…
ولایت و جلوه ولایت علوى در شعر شاه نعمت ‏اللّه ولى
ناصر محسنى نیا در میان شاعران بزرگ پارسی گوی، کم تر شاعری را می توان یافت که از مسئله مهم و حساسی چون مسئله «ولایت» غافل مانده باشد و در باب آن اسب سخن نرانده باشد و درّ سخن نسفته باشد. چراکه مسئله «ولایت» مسئله یی مهم و اساسی و است و سراینده بزرگ، هرگز نمی توانسته و نمی تواند شعر خود را از بوی خوش و…
میرزامحمّد مخلص کاشانى
میرزامحمّد (مخلص) کاشانى (متوفاى ۱۱۵۰ هـ  . ق) معروف به «مخلصا» در زادگاه خود کاشان به تحصیل علوم پرداخت و در سال هاى پایانى عمر مورد عنایت دولتمردان پایتخت صفوى قرار گرفت و به دعوت محمّدمؤمن خان شاملو ملقّب به اعتمادالدوله از کاشان به اصفهان عزیمت کرد و تا پایان عمر در همان جا ماند، و پس از درگذشت …
شیخ محمّد فضولى بغدادى
شیخ محمّد فضولى بغدادى (متوفاى ۹۶۳ هـ  . ق) از شعراى پرآوازه سده دهم هجرى است که به سه زبان آذرى و فارسى و عربى شعر مى سروده و تخلص شعرى اش (فضولى) بوده است. مؤلف ریحانه الأدب درباره وى مى نگارد: محمّد بن سلیمان فضولى، زادگاهش شهر حلّه، نشو و نماى او در بغداد بوده و از اکابر شعراى قرن دهم هجریى به …
نظام الدین محمود قَمرى اصفهانى
نظام الدین محمود قَمرى اصفهانى (متوفاى ۵۹۹ یا ۶۱۴ هـ  . ق) از سخنوران توانا و گمنام زبان فارسى است که در شعر غالباً (نظام) و گاهى (محمود) تخلص مى کرده است. قَمرى اصفهانى در روزگار اتابکان فارس (۵۴۳ـ۶۶۳هـ  . ق) مى زیسته و بعضى از آنان را ستوده است. آثار وى بر شیوه سبک خراسانى استوار است و دیوان فعلى ا…
ملا محمّدمحسن فیض کاشانى
ملا محمّدمحسن فیض کاشانى (۱۰۰۷ ـ ۱۰۹۱هـ  . ق) فرزند رضىّ الدین شاه مرتضى داماد ملاصدرا شیرازى و متخلّص به «فیض» از علماى نامدار شیعى در سده یازدهم هجرى است که در سن ۸۴ سالگى در زادگاه خود شهر کاشان بدرود حیات مى گوید و هم اکنون مزار این عالم بزرگوار زیارتگاه بسیارى از شیفتگان فقه جعفرى و مشتاقان فرهن…
ابوطالب کلیم کاشانى
ابوطالب کلیم کاشانى (متوفاى ۱۰۳۱ هـ  . ق) از بزرگ ترین غزل سرایان زبان فارسى در عصر صفویه مى باشد که در رواج سبک شعرىِ اصفهانى (هندى) سهم به سزایى داشته است. وى همانند بسیارى از شعراى مطرح دوره صفوى به خاطر بى اعتنایى دربار و دولتمردان به اهل ادب و هنر، رهسپار دیار هند مى گردد و پس از دو سال اقامت د…
مهدى طبیب کیوان کاشانى*
حاج میرزامهدى طبیب (کیوان) کاشانى (زنده تا سال ۱۲۹۴ هـ  . ق) از شعراى آیینى و گمنام نیمه دوم سده سیزدهم هجرى است. کیوان، ایام کودکى و نوجوانى را در زادگاه خود کاشان سپرى کرد و به تحصیل علوم متداول زمان خصوصاً علم طب پرداخت و مدتى در کاشان به امر طبابت مشغول بود. سپس راهى پایتخت ـ تهران ـ شد و در آنجا…
میرعلاءالملک مرعشى شوشترى
میرعلاءالملک مرعشى شوشترى (زنده تا ۱۰۷۸ هـ  . ق) فرزند میرسیدنوراللّه مرعشى۱ و برادر میر ابوالمعالى، از علماى بزرگ سده یازدهم هجرى بوده که به تهذیب نفس و خُلق و خوى سلوکى شهرت داشته است۲. وى در هند از محضر پدر بزرگوار خود بهره ها برد، و پس از درگذشت او براى تکمیل معلومات خود به شیراز رفت و پس از مدتى اقامت…
مشتاق اصفهانى
میرسیدعلى مشتاق اصفهانى (۱۱۰۱ ـ ۱۱۶۹هـ  . ق) از سخنوران توانا و نام آور سده دوازدهم هجرى است که نهضت بازگشت ادبى بیشتر به همت و پایمردى او شکل گرفت و او در واقع قافله سالارى این کاروان ادبى را بر عهده داشت. در انجمنى که به نام وى در اصفهان دایر مى شد (انجمن ادبى مشتاق) شاعران بلند پایه اى همانند: صهباى قمى، …
ملک محمد قمى
مولانا ملک محمّد قمى (متوفاى ۱۰۲۴ هـ  . ق) متخلّص به (ملک) از شعراى پرآوازه نیمه اول سده یازدهم هجرى که به کاروان شعر فارسى در هند پیوسته است. در شرح حال ملک قمى نگاشته اند که وى در آستانه میان سالى از زادگاه خود (قم) به کاشان رفت و پس از مدتى از آنجا رهسپار شهر قزوین شد و مدت چهار سال در آنجا اقامت گزید …
جلال الدین محمد مولوى بلخى
جلال الدین محمّد مولوى بلخى (متوفاى ۶۷۲ هـ  . ق) معروف به مولانا و ملاّى رومى فرزند بهاءالدین محمّد از بزرگ ترین و پرآوازه ترین عرفا و شعراى پارسى گوست که به سال ۶۰۴ هـ  . ق در بلخ به دنیا آمد و در سن ۶۸ سالگى به سال ۶۷۲هـ  . ق در شهر قونیه خرقه هستى تهى کرد و در آرامگاه پدرش به خاک سپرده شد و مزارش…
ناصرخسرو قبادیانى
حکیم ناصر خسرو قبادیانى (متوفاى ۴۸۱هـ . ق) با کنیه ابومعین و لقب و تخلّص حجّت از پرآوازه ترین چکامه سرایان در قلمرو شعر فارسى است. وى به سال ۳۹۴ هـ  . ق در قبادیان از نواحى بلخ به دنیا آمد و سرانجام در سال ۴۸۱هـ  . ق و در سنّ ۸۷ سالگى در قلعه یمگان ـ از ولایت بدخشان ـ جان سپرد. ناصر خسرو در اوان جوانى به د…
محمّد شریف نجیب کاشانى
نورالدین محمّد شریف (نجیب) کاشانى (متوفاى ۱۱۲۳هـ  . ق) ملقب به «فصاحت خان» از شعراى نام آشنا و تواناى سده یازدهم و نیمه اول سده دوازدهم هجرى است. نجیب تا حدود بیست سالگى در زادگاه خود کاشان به سر برده و سپس به همراه افراد خانواده خود به پایتخت آن روز ایران، شهر اصفهان کوچ مى کند و در پیشه بزازى دستیار …