شعر
ولایت و جلوه ولایت علوى در شعر شاه نعمت ‏اللّه ولى
ناصر محسنى نیا در میان شاعران بزرگ پارسی گوی، کم تر شاعری را می توان یافت که از مسئله مهم و حساسی چون مسئله «ولایت» غافل مانده باشد و در باب آن اسب سخن نرانده باشد و درّ سخن نسفته باشد. چراکه مسئله «ولایت» مسئله یی مهم و اساسی و است و سراینده بزرگ، هرگز نمی توانسته و نمی تواند شعر خود را از بوی خوش و…
میرزامحمّد مخلص کاشانى
میرزامحمّد (مخلص) کاشانى (متوفاى ۱۱۵۰ هـ  . ق) معروف به «مخلصا» در زادگاه خود کاشان به تحصیل علوم پرداخت و در سال هاى پایانى عمر مورد عنایت دولتمردان پایتخت صفوى قرار گرفت و به دعوت محمّدمؤمن خان شاملو ملقّب به اعتمادالدوله از کاشان به اصفهان عزیمت کرد و تا پایان عمر در همان جا ماند، و پس از درگذشت …
شیخ محمّد فضولى بغدادى
شیخ محمّد فضولى بغدادى (متوفاى ۹۶۳ هـ  . ق) از شعراى پرآوازه سده دهم هجرى است که به سه زبان آذرى و فارسى و عربى شعر مى سروده و تخلص شعرى اش (فضولى) بوده است. مؤلف ریحانه الأدب درباره وى مى نگارد: محمّد بن سلیمان فضولى، زادگاهش شهر حلّه، نشو و نماى او در بغداد بوده و از اکابر شعراى قرن دهم هجریى به …
نظام الدین محمود قَمرى اصفهانى
نظام الدین محمود قَمرى اصفهانى (متوفاى ۵۹۹ یا ۶۱۴ هـ  . ق) از سخنوران توانا و گمنام زبان فارسى است که در شعر غالباً (نظام) و گاهى (محمود) تخلص مى کرده است. قَمرى اصفهانى در روزگار اتابکان فارس (۵۴۳ـ۶۶۳هـ  . ق) مى زیسته و بعضى از آنان را ستوده است. آثار وى بر شیوه سبک خراسانى استوار است و دیوان فعلى ا…
ملا محمّدمحسن فیض کاشانى
ملا محمّدمحسن فیض کاشانى (۱۰۰۷ ـ ۱۰۹۱هـ  . ق) فرزند رضىّ الدین شاه مرتضى داماد ملاصدرا شیرازى و متخلّص به «فیض» از علماى نامدار شیعى در سده یازدهم هجرى است که در سن ۸۴ سالگى در زادگاه خود شهر کاشان بدرود حیات مى گوید و هم اکنون مزار این عالم بزرگوار زیارتگاه بسیارى از شیفتگان فقه جعفرى و مشتاقان فرهن…
ابوطالب کلیم کاشانى
ابوطالب کلیم کاشانى (متوفاى ۱۰۳۱ هـ  . ق) از بزرگ ترین غزل سرایان زبان فارسى در عصر صفویه مى باشد که در رواج سبک شعرىِ اصفهانى (هندى) سهم به سزایى داشته است. وى همانند بسیارى از شعراى مطرح دوره صفوى به خاطر بى اعتنایى دربار و دولتمردان به اهل ادب و هنر، رهسپار دیار هند مى گردد و پس از دو سال اقامت د…
مهدى طبیب کیوان کاشانى
حاج میرزامهدى طبیب (کیوان) کاشانى (زنده تا سال ۱۲۹۴ هـ  . ق) از شعراى آیینى و گمنام نیمه دوم سده سیزدهم هجرى است. کیوان، ایام کودکى و نوجوانى را در زادگاه خود کاشان سپرى کرد و به تحصیل علوم متداول زمان خصوصاً علم طب پرداخت و مدتى در کاشان به امر طبابت مشغول بود. سپس راهى پایتخت ـ تهران ـ شد و در آنجا…
میرعلاءالملک مرعشى شوشترى
میرعلاءالملک مرعشى شوشترى (زنده تا ۱۰۷۸ هـ  . ق) فرزند میرسیدنوراللّه مرعشى۱ و برادر میر ابوالمعالى، از علماى بزرگ سده یازدهم هجرى بوده که به تهذیب نفس و خُلق و خوى سلوکى شهرت داشته است۲. وى در هند از محضر پدر بزرگوار خود بهره ها برد، و پس از درگذشت او براى تکمیل معلومات خود به شیراز رفت و پس از مدتى اقامت…
مشتاق اصفهانى
میرسیدعلى مشتاق اصفهانى (۱۱۰۱ ـ ۱۱۶۹هـ  . ق) از سخنوران توانا و نام آور سده دوازدهم هجرى است که نهضت بازگشت ادبى بیشتر به همت و پایمردى او شکل گرفت و او در واقع قافله سالارى این کاروان ادبى را بر عهده داشت. در انجمنى که به نام وى در اصفهان دایر مى شد (انجمن ادبى مشتاق) شاعران بلند پایه اى همانند: صهباى قمى، …
ملک محمد قمى
مولانا ملک محمّد قمى (متوفاى ۱۰۲۴ هـ  . ق) متخلّص به (ملک) از شعراى پرآوازه نیمه اول سده یازدهم هجرى که به کاروان شعر فارسى در هند پیوسته است. در شرح حال ملک قمى نگاشته اند که وى در آستانه میان سالى از زادگاه خود (قم) به کاشان رفت و پس از مدتى از آنجا رهسپار شهر قزوین شد و مدت چهار سال در آنجا اقامت گزید …
جلال الدین محمد مولوى بلخى
جلال الدین محمّد مولوى بلخى (متوفاى ۶۷۲ هـ  . ق) معروف به مولانا و ملاّى رومى فرزند بهاءالدین محمّد از بزرگ ترین و پرآوازه ترین عرفا و شعراى پارسى گوست که به سال ۶۰۴ هـ  . ق در بلخ به دنیا آمد و در سن ۶۸ سالگى به سال ۶۷۲هـ  . ق در شهر قونیه خرقه هستى تهى کرد و در آرامگاه پدرش به خاک سپرده شد و مزارش…
ناصرخسرو قبادیانى
حکیم ناصر خسرو قبادیانى (متوفاى ۴۸۱هـ . ق) با کنیه ابومعین و لقب و تخلّص حجّت از پرآوازه ترین چکامه سرایان در قلمرو شعر فارسى است. وى به سال ۳۹۴ هـ  . ق در قبادیان از نواحى بلخ به دنیا آمد و سرانجام در سال ۴۸۱هـ  . ق و در سنّ ۸۷ سالگى در قلعه یمگان ـ از ولایت بدخشان ـ جان سپرد. ناصر خسرو در اوان جوانى به د…
محمّد شریف نجیب کاشانى
نورالدین محمّد شریف (نجیب) کاشانى (متوفاى ۱۱۲۳هـ  . ق) ملقب به «فصاحت خان» از شعراى نام آشنا و تواناى سده یازدهم و نیمه اول سده دوازدهم هجرى است. نجیب تا حدود بیست سالگى در زادگاه خود کاشان به سر برده و سپس به همراه افراد خانواده خود به پایتخت آن روز ایران، شهر اصفهان کوچ مى کند و در پیشه بزازى دستیار …
فرخ حسین ناظم هروى
ملاّ فرخ حسین (ناظم) هروى (متوفاى ۱۰۸۱ هـ  . ق) فرزند شاه رضاى سبزوارى از سخنوران ممتاز و نکته پرداز خطّه خراسان در سده یازدهم هجرى است. شاه حسین بن محمودى بهارى سیستانى که تذکره خیرالبیان را به سال ۱۰۱۶ هـ  . ق تألیف کرده و در سال هاى ۱۰۳۵ و ۱۰۳۶ هـ  . ق آن را تکمیل کرده درباره ناظم هروى مى نگارد: مولدش…
شیخ بهایى
ظاهراً تاریخ عالم آراى عباسى قدیم ترین منبع تاریخى است که به شرح احوال شیخ بهایى پرداخته است، و مؤلّف آن اسکندر بیک منشى با این نادره علوم معاصر بوده، و در دربار شاه عباس کبیر به شغل منشى گرى اشتغال داشته است و پس از این مأخذ، کتاب سلافه العصر فى محاسن الشعراء بکلّ مصر تألیف سیدصدرالدین على خان معروف به ابن…
شیخ حسن کاشى
مولانا شیخ حسن کاشى (زنده تا ۷۰۸ هـ  . ق) زادگاهش آمل نشو و نماى او در مازندران که به خاطر کاشى بودن جدّ و پدر به کاشانى مشهور است. از چهره هاى شاخص روحانیت شیعى در سده هفتم و هشتم هجرى است، وى را مى توان از زنجیره منقبت خوانان آل الله(علیهم السلام) دانست که در زمانه او مقوله منقبت سرایى از تشخّص چشم گیرى …