شبهای قدر

نوشته‌ها

تعریف زیارت

 

 اشاره:

مسئله زیارت در ادیان ابراهیمی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. البته با توجه به معنای لغوی زیارت، این کلمه در امور مختلف کابرد دارد. در مقاله پیش رو به معنا، تعریف و موارد به کارگیری آن مطالبی ارائه شده است.

 

 

زیارت در لغت به معنای میل و قصد (آهنگ) چیزی یا کسی را کردن است و در عرف، زیارتِ کسی، عبارت است از آمدن نزد او به قصد تکریم و تعظیم و انس گرفتن با وی. [۱][۲]

زیارت اهل قبور، اعم از معصومین (علیهم‌السلام) و غیر آنان با حضور در محل دفن آنان به قصد گرامیداشت ایشان و سلام دادن بر آنان تحقق می یابد. [۳][۴][۵]

علاوه بر آن به زیارت معصومان (علیهم‌السلام) از راه دور و نیز زیارت امام زمان (عجل اللّه  تعالی فرجه) با توجه کردن و سلام دادن به ایشان زیارت اطلاق شده است. به زیارت کننده «زائر»، به زیارت شونده «مَزور» و به زیارت و نیز مکان و محل دفن مزور «مزار» گویند؛ چنان که به کلماتی که معصومان (علیهم‌السلام) بدانها زیارت می شوند، همچون زیارت جامعه کبیره و عاشورا، «زیارت» اطلاق می شود.

کاربرد زیارت در فقه

از احکام و آداب زیارت در بابهای طهارت و حج و به مناسبت در باب نذر سخن گفته اند. برخی نیز برای آن با عنوان مزار پس از حج و عمره بابی مستقل منعقد کرده و از احکام و آداب آن به تفصیل در این باب سخن گفته اند؛ [۶][۷][۸]

چنان که برخی با عنوان یاد شده کتابی مستقل نوشته اند، مانند مزار ابن قولویه، معروف به کامل الزیارات؛ مزار مفید؛ مزار ابن مشهدی و مزار شهید.

زیارت معصومان (علیهم‌السلام)

زیارت رسول اکرم

زیارت رسول اکرم (صلی‌الله علیه و آله)، بویژه برای حج گزار مستحب مؤکد است و چنانچه زیارت آن حضرت از سوی همگان ترک شود، بر حاکم اسلامی واجب است مردم را به زیارت وادارد؛ [۹][۱۰]

از این رو، برخی، زیارت آن حضرت را در هر سال واجب کفایی دانسته اند. [۱۱]

زیارت دیگر انبیای الهی و معصومین

زیارت دیگر انبیای الهی، همچون حضرت هود و صالح و نیز آدم و نوح، دفن شده در جوار مرقد امیر مؤمنان علی (علیه‌السلام)، [۱۲][۱۳][۱۴]

همچنین زیارت ائمه (علیهم‌السلام) بویژه پس از گزاردن حج [۱۵]

و نیز حضرت زهرا (سلام اللّه  علیها) در روضه [۱۶]

(محدوده بین قبر شریف رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله) و منبر آن حضرت) مستحب مؤکد و در روایات بر آن تأکید شده است. در این میان زیارت سالار شهیدان، حضرت ابا عبداللّه ، حسین بن علی (علیه‌السلام) از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار و بر آن تأکید مضاعف شده است؛ به گونه ای که زیارت آن حضرت در بسیاری از اوقات، اعم از شب و روز، همچون شب و روز عرفه، شبهای قدر، شب عید فطر و قربان، روز اول و نیمه رجب، نیمه شعبان و شب و روز جمعه مستحب مؤکد است؛ چنان که زیارت آن گرامی در شب و روز عاشورا و نیز روز اربعین استحباب دارد. [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]

زیارت امام زمان (علیه‌السلام) در هر زمان و مکان بویژه در سامرا و سرداب مقدس، مستحب است. [۲۱]

برخی زیارت ائمّه معصوم (علیهم‌السلام) را واجب کفایی دانسته اند. [۲۲]

آداب زیارت

آداب زیارت معصومان (علیهم‌السلام) که رعایت آنها در همه مشاهد مشرفه مستحب است عبارتند از: غسل زیارت قبل از تشرف به حرم؛ خواندن دعای مأثور هنگام غسل؛ طهارت از حدث اکبر (جنابت، حیض و نفاس) و اصغر؛ پوشیدن لباس پاک و پاکیزه و سفید و نو؛ کوتاه برداشتن گامها هنگام حرکت به سمت روضه مقدس و با آرامی و وقار حرکت کردن؛ پا برهنه بودن هنگام تشرف به روضه منوّر؛ خوش بو کردن خود در غیر زیارت امام حسین (علیه‌السلام)؛ توجه و حضور قلب داشتن در وقت رفتن به حرم مطهّر؛ توقف در آستانه حرم شریف و اذن دخول خواستن( اذن دخول)با کلمات مأثور یا با سلام کردن؛ بوسیدن آستانه مبارک؛ سجده کردن برای خدا به شکرانه توفیق زیارت؛ بوسه زدن بر زمین رو به روی امام (علیه‌السلام)؛ داخل شدن به حرم با پای راست و خارج شدن از آن با پای چپ؛ نزدیک شدن به ضریح از پیش روی ـ جز در حرم عسکریین (علیهم‌السلام) ـ به گونه ای که بتواند خود را به آن بچسباند؛ بوسیدن قبر مطهّر و گذاشتن و مالیدن طرف راست صورت بر آن؛ پشت به قبله و رو به قبر ایستادن هنگام زیارت؛ ایستاده بودن هنگام زیارت، مگر آنکه عذری داشته باشد؛ به زیر افکندن سر و به بالا و چپ و راست التفات نکردن هنگام تشرف به حرم و زیارت کردن؛ گفتن تکبیر به تعدادی که وارد شده پیش از خواندن زیارت؛ خواندن زیارت مأثور و وارد شده؛ رفتن نزد سر مبارک و رو به قبله ایستادن و دعا کردن؛ خواندن نماز زیارت پس از اتمام زیارت نزد سر امام (علیه‌السلام) و در زیارت پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) در روضه مطهّر؛ دعا کردن پس از نماز زیارت و افضل دعای مأثور است؛ خواستن حاجت برای خود و برادران دینی؛ زیارت کردن به نیابت از خویشان و دوستان؛ تلاوت قرآن کنار قبر مطهّر و هدیه کردن ثواب آن به امام (علیه‌السلام)؛ اجتناب از سخنان ناشایسته و بیهوده و لغو؛ بلند نکردن صدا در محضر پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) و امام (علیه‌السلام)؛ شتاب کردن در خروج پس از اتمام زیارت و بیهوده ننشستن در حرم؛ به عقب گام نهادن هنگام خروج از روضه مقدس؛ تصمیم بر بازگشت برای زیارت؛ وداع کردن با قبر مطهر با کلمات مأثور. [۲۳][۲۴][۲۵]

زیارت از راه دور

زیارت پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) و امامان (علیهم‌السلام) و نیز حضرت زهرا (سلام اللّه  علیها) از راه دور نیز مستحب است، چنان که پس از زیارت امام حسین (علیه‌السلام)، زیارت جناب علی اکبر و حضرت عباس (علیهما السّلام) و دیگر شهدای کربلا نیز از راه دور استحباب دارد. در زیارت از راه دور نیز غسل زیارت کردن و پوشیدن لباس پاک و پاکیزه و نیز زیارت کردن در زیر آسمان، مانند پشت بام یا بیابان، به زیارت مأثور و خواندن نماز زیارت قبل از آن استحباب دارد، هرچند خواندن نماز پس از زیارت نیز جایز است. [۲۶]

نذر زیارت

از موارد انعقاد نذر، نذر زیارت معصومان (علیهم‌السلام) و صالحان و بزرگان دین است. چنانچه نذر، مطلق زیارت ـ بدون تقیید به دور و نزدیک ـ باشد، بنابر تصریح برخی منصرف به زیارت از نزدیک خواهد بود، و اگر اطلاق، نسبت به زمان باشد وقت آن موسّع است و هر زمان بخواهد می تواند زیارت کند و در صورت مقید بودن به زمانی خاص واجب است در همان زمان صورت گیرد و اخلال عمدی به آن موجب ثبوت کفاره است؛ لیکن در اینکه قضا نیز واجب است یا نه، اختلاف می باشد. در صورت اخلال غیر عمدی تنها قضای زیارت واجب است.

اگر نذر مقید به زیارت امامی خاص باشد، زیارت امامی دیگر مجزی نخواهد بود.

ملاک تحقق نذر زیارت

در تحقق نذر زیارت، صرف حضور نذر کننده نزد مزور کفایت می کند؛ هرچند به تصریح برخی، سلام دادن نیز واجب است، لیکن دعا و نماز زیارت واجب نیست. [۲۷][۲۸][۲۹]

زیارت قبور بزرگان دین، شهدا و امام زادگان

زیارت قبور یاران برگزیده پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) و امامان (علیهم‌السلام) همچون جناب سلمان در مدائن، ابوذر در ربذه؛ شهدا همچون عمار در صفین، جعفر بن ابی طالب و دیگر شهدای مدفون در موته؛ [۳۰]

بویژه حمزه بن عبد المطلب در احد، [۳۱]

نیز جد، عمو و همسر رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله)؛ جناب عبد المطلب، ابوطالب و حضرت خدیجه در ق برستان حجون [۳۲]؛ امام زادگان عظیم الشّأن، مانند حضرت معصومه در قم، حضرت عبدالعظیم حسنی در ری، [۳۳][۳۴]

همچنین نایبان خاص امام زمان (علیه‌السلام) در عصر غیبت صغری در بغداد [۳۵]

و دیگر بزرگان و عالمان دینی، مستحب مؤکد است.

زیارت قبور مؤمنان

زیارت قبر مؤمن، بویژه در روزهای جمعه قبل از طلوع خورشید، صبح شنبه، دوشنبه و عصر پنج شنبه و طلب مغفرت برای وی و خواندن هفت بار سوره قدر، مستحب است [۳۶][۳۷][۳۸][۳۹]

( اهل قبور).

زیارت مؤمنان

زیارت مؤمنان مستحب مؤکد و دارای فضیلت بسیار است. در روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) آمده است: «کسی که برادر دینی خود را زیارت کند، خداوند به او می فرماید من را زیارت کردی و پاداش تو بر من است و من برای تو به کمتر از بهشت رضایت نمی دهم». [۴۰]

در حدیثی دیگر از امام کاظم (علیه‌السلام) آمده است: «کسی که توفیق زیارت ما را نمی یابد اگر صالحان از برادران ایمانی را زیارت کند، ثواب زیارت ما برای او نوشته می شود». [۴۱]

استقبال مزور از زائر، مصافحه و معانقه و بوسیدن پیشانی یکدیگر، و به زحمت و تکلّف نینداختن مزور از آداب زیارت مؤمن است. [۴۲]

از موارد استثنای کراهت سفر در ماه رمضان، مسافرت کردن جهت زیارت مؤمن است. [۴۳]

پی نوشت:

۱.المصباح المنیر، واژه «زور»

۲.مجمع البحرین ج۲، ص۳۰۵   

۳.الدروس الشرعیه ج۲، ص۲۳   

۴.الدروس الشرعیه ج۲، ص۱۵۳   

۵.جواهر الکلام ج۳۵، ص۴۳۰   

۶.تحریر الأحکام ج۲، ص۱۰۹   

۷.تحریر الأحکام ج۲، ص۱۱۷   

۸.الدروس الشرعیه ج۲، ص۵   

۹.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۲۰   

۱۰.جواهر الکلام ج۲۰، ص۵۱ ۵۲   

۱۱.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۳۲   

۱۲.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۸۴   

۱۳.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۹۷   

۱۴.جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۰۳   

۱۵.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۲۰   

۱۶.جواهر الکلام ج۲۰، ص۸۵   

۱۷.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۴۰۹   

۱۸.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۴۵۹ ۴۷۹   

۱۹.منتهی المطلب ج۱۳، ص۲۹۲ ـ ۲۹۵

۲۰.جواهر الکلام ج۲۰، ص۹۵ ۹۷   

۲۱.الدروس الشرعیه ج۲، ص۱۶   

۲۲.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۴۴۳   

۲۳.الدروس الشرعیه ج۲، ص۲۳ ۲۵   

۲۴.بحار الأنوار ج۱۰۰، ص۱۳۴ ـ ۱۳۷

۲۵.جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۰۱ ۱۰۲   

۲۶.جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۰۰   

۲۷.الدروس الشرعیه ج۲، ص۱۵۳   

۲۸.جواهرالکلام ج۳۵، ص۴۲۹ ۴۳۰   

۲۹.وسیله النجاه، ص۵۸۲

۳۰.جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۰۳   

۳۱.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۳۵۲   

۳۲.مستند الشیعه ج۱۳، ص۹۶ ۹۷   

۳۳.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۵۷۵ ۵۷۶   

۳۴.جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۰۳   

۳۵.بحار الأنوار ج۱۰۲ ، ص۲۹۲

۳۶.وسائل الشیعه ج۷، ص۴۱۵   

۳۷.وسائل الشیعه ج۳، ص۲۲۳   

۳۸.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۵۹۱   

۳۹.الحدائق الناضره ج۴، ص۱۶۹ ۱۷۰   

۴۰.الکافی (کلینی) ج۲، ص۱۷۶   

۴۱.وسائل الشیعه ج۱۴، ص۵۸۵   

۴۲.الدروس الشرعیه ج۲، ص۱۸   

۴۳.کشف الغطاء ج۴، ص۶۲

منبع: فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج‌۴، ص‌۳۲۶ – ۳۳۱

شبهای قدر

شب قدر ؛ جایگاه و اهمیت

۱- نزول قرآن

نزول جامع‏ترین، کامل‏ترین و ماندگارترین کتاب الهی بر عظمت و منزلت شب قدر افزوده است. قرآن خود می‏گوید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی اُنْزِلَ فیهِ الْقُرْانَ»(۱)؛ «ماه [مبارک] رمضان ماهی است که در آن قرآن نازل شده است.» اما در چه شبی از شب‌های آن ماه، قرآن نازل شده است؟ آیه دیگر بیان می‏کند که «اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ» (۲)؛ «به راستی، آن [قرآن] را در شبی پر برکت نازل کردیم.» و این شب مبارک را در سوره قدر مشخص فرموده که «اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ» (۳)؛ «به حقیقت ما آن [قرآن] را در شب قدر فرود آوردیم.» پس باید گفت نزول قرآن در چنین شبی بر عظمت آن می‏افزاید. این نکته را هم اضافه کنیم که این نزول، نزول دفعی است بر قلب رسول گرامی اسلام، نه نزول تدریجی که آغاز آن با آغاز بعثت یعنی بیست و هفتم رجب همراه است.

۲- تقدیر امور

در نام‏گذاری شب قدر بیان‌های مختلفی وارد شده است: برخی آن را به معنای شبی با عظمت و بزرگ «لَیْلَهُ الْعَظَمَه» (۴) گرفته‌‏اند؛ چرا که قدر در قرآن به معنای منزلت و بزرگی خداوند آمده، در آیه‏ای می‏خوانیم: «ما قَدَرُوا اللهَ حَقَّ قَدْرِهِ»(۵) ؛ «قدر ندانستند (و نشناختند) خدا را آنگونه که حقّ عظمت او بود.» «قدر» به معنای تقدیر و اندازه‌‏گیری و تنظیم است. این معنی را هم لغت تأیید می‏کند و هم قرآن و روایات. راغب اصفهانی می‏گوید: «لَیْلَهُ الْقَدْرِ اَیْ لَیْلَهٌ قَیَّضَها لِأُمُورٍ مَخْصُوصَه » (۶)؛ شب قدر یعنی شبی که (خداوند) برای [تنظیم و تعیین] امور مخصوصی آن را آماده [و مقرّر] نموده است.» و قرآن کریم می‏فرماید: در آن شب «یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکیمٍ» (۷) «هر کاری بر طبق حکمت [خداوند] جدا (و تعیین و تنظیم) می‏گردد.»  و امام صادق علیه‏ السلام فرمود: «التَّقْدیرُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ تِسْعَهُ عَشْرٍ، وَالاِْبْرامُ فی لَیْلَهِ اِحْدی وَ عِشْرینَ وَالْاِمْضاءُ فی لَیْلَهِ ثَلاثَ وَ عِشْرینَ (۸)؛ « تقدیر امور و سرنوشت‌ها در شب قدر، یعنی شب نوزدهم، تحکیم آن در شب بیست و یکم، و امضا ‏آن در شب بیست و سوم صورت می‏گیرد.» و امام رضا علیه ‏السلام فرمود: «… یُقَدَّرُ فیها ما یَکُونُ فی السَّنَهِ مِنْ خَیْرٍ اَوْ شَرٍّ اَوْ مَضَرَّهٍ اَوْ مَنْفَعَهٍ اَوْ رِزْقٍ اَوْ اَجَلٍ وَ لِذلِکَ سُمِّیَتْ لَیْلَهُ الْقَدْر (۹)؛ در آن شب (قدر) آنچه که در سال واقع می‏شود، تقدیر و اندازه‌‏گیری می‏شود، از نیکی و بدی و سود و زیان و روزی و مرگ. به همین جهت نیز شب قدر شب اندازه‌گیری نامیده شده است.» و طبق روایات فراوانی (۱۰) سرنوشت افراد برای سال بعد، مانند: رزق و روزی، مرگ و میرها، خوشی و ناخوشی‌ها، حج رفتن و حوادث دیگر زندگی، بر اساس استعدادها و لیاقت‌ها، رقم می‏خورد، و این تقدیر حکیمانه هم، در انسان هیچ گونه «اجبار» و «سلب اختیاری» به وجود نمی‌‏آورد. می‏توان بین تمام اقوال این گونه جمع کرد که در این شب با عظمت و بزرگ، با فرود ملائکه آسمانی، تقدیرات یک سال مشخص و بر قلب حجّت زمان علیه‏السلام عرضه می‏شود.

۳- سند امامت

شب قدر بزرگ‏ترین سند امامت و تداوم آن در طول زمان است. در روایات فراوانی، وجود شب قدر را در هر زمان دلیل لزوم امامت و بقای آن دانسته ‏اند، لذا سوره قدر به منزله شناسنامه اهل‌بیت علیهم‏السلام شمرده شده است که به برخی روایات اشاره می‏شود: فرمود:  پیامبر اکرم صلی ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله برای آن دو نوشت «تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَالرُّوحُ فیها بِاِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ اَمْرٍ» ؛ «ملائکه و روح در آن شب با اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می‏شوند.» آن‏گاه می‏فرمود: آیا بعد از «کُلُّ اَمْرٍ؛ تمام امرها» که خداوند می‏فرماید، چیزی باقی خواهد ماند؟ می‏گفتند: نه. سپس حضرت می‏فرمود: آیا می‏دانید آن کسی که هر امری بر او نازل می‏شود کیست؟ می‏گفتند: تو هستی ای رسول خدا! آن‏گاه می‏فرمود: بله ولی آیا شب قدر بعد از من هم ادامه دارد؟ می‏گفتند: بله. می‏فرمود: آیا [در شب‌های قدر] بعد از من هم آن امر نازل می‏شود؟ می‏گفتند: بله. سپس می‏فرمود: بر چه کسی؟ می‏گفتند: نمی‏دانیم. سپس آن حضرت از سر من (علی) می‏گرفت (و دست را روی سر من قرار می‏داد) و می‏فرمود: اگر نمی‏دانید بدانید، آن شخص پس از من این مرد است. فرمود: پس آن گاه آن دو نفر همیشه این‏گونه بودند که شب قدر را بعد از پیامبر اکرم صلی ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله به سبب هراسی که بر دل آن دو می‏افتاد، می‏شناختند.» (۱۱) و در جای دیگر علی علیه ‏السلام فرمود: «به حقیقت شب قدر در هر سال وجود دارد و امر سال در آن شب نازل می‏شود و به راستی برای آن امر صاحبان امری است. عرضه شد آنان چه کسانی هستند؟ فرمود: «اَنَا وَ اَحَدَ عَشَرَ مِنْ صُلْبی اَئِمَّهً مُحَدَّثُونَ» (۱۲)؛ من و یازده امام از نسل من که همه امامانی محدَّث می‏باشند ( ملائکه را نمی‏بینند ولی صدای آنها را می‏شنوند). » و در برخی روایات آمده که خود ولایت علی علیه ‏السلام و ائمه علیهم‏السلام جزء تقدیرات آن شب است (۱۳) و دستور داده‌‏اند که با مخالفان برای اثبات امامت و بقای آن و زنده بودن مهدی علیه‏ السلام به شب قدر استدلال کنید.(۱۴) آری، بقای شب قدر دلیل محکمی است بر بقای امامت و بقای امامت اقتضا می‏کند حیات و زنده بودن مهدی علیه ‏السلام را و حیات مهدی علیه ‏السلام نشانه حیات مذهب پیشتاز و همیشه در صحنه تشیّع است. لذا اسلام اصیل و قرآن تا ابد زنده است. از امام صادق علیه ‏السلام نقل شده است که فرمود: علی علیه‏السلام زیاد می‏فرمود: هیچ‏ گاه تیمی و عدوی (ابوبکر و عمر) خدمت پیامبر جمع نشدند مگر آن که آن حضرت سوره «اِنّا اَنْزَلْناهُ …» را با خشوع و گریه می‏خواند، سپس آن دو عرض می‏کردند چقدر رقّت شما نسبت به این سوره شدید است. پیامبر اکرم صلی ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله می‏فرمود: به جهت آنچه چشمم دیده و دلم فهمیده است و به جهت آنچه دل این شخص (یعنی علی علیه‏السلام ) پس از من خواهد دید. آن دو می‏گفتند: مگر شما چه دیده‌‏ای و او چه می‏بیند؟ از اینجا روشن شد که شب قدر، یعنی شب ولایت و امامت (۱۵) و معنای روایاتی که شب قدر را به فاطمه زهرا علیها‏ السلام تفسیر نموده (۱۶) است، روشن شد که حقیقت شب قدر امامت و ولایت است و حقیقت ولایت و امامت زهرای مرضیه علیها‏السلام است . امام صادق علیه‏ السلام فرمود: «التَّقْدیرُ فی لَیْلَهِ الْقَدْرِ تِسْعَهُ عَشْرٍ، وَالاِْبْرامُ فی لَیْلَهِ اِحْدی وَ عِشْرینَ وَالْاِمْضاءُ فی لَیْلَهِ ثَلاثَ وَ عِشْرینَ ؛ « تقدیر امور و سرنوشت‌ها در شب قدر، یعنی شب نوزدهم، تحکیم آن در شب بیست و یکم، و امضا ‏آن در شب بیست و سوم صورت می‏گیرد.»

۴- بخشش گناهان

یکی دیگر از ویژگی‌های شب قدر بخشش گناهان و عفو عاصیان و مجرمان است، لذا باید تلاش نمود تا این فیض عظمای الهی شامل حال انسان شود. وای به حال انسانی که در شب قدر مورد غفران الهی قرار نگیرد؛ چنان که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‏فرمود: «کسی که شب قدر را درک کند، پس بخشیده نشود پس خدا او را (از رحمت خویش) دور می‏سازد.» (۱۷) و در جای دیگر فرمود: «هر کس که از فیض شب قدر محروم گردد، از تمام خیرات محروم شده است و محروم نمی‌‌ماند از خیرات شب قدر، مگر کسی که (با اعمال خویش) خود را محروم نموده باشد.» (۱۸) لذا باید تلاش مضاعف نمود تا غفران الهی در این شبِ بخششِ گناهان شامل حال انسان گردد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‏فرمود: «کسی که در شب قدر به پاخیزد (و آن شب را)  از روی ایمان و محاسبه (و اخلاص ‏بیدار باشد) گناهان گذشته‌‏اش بخشوده می‏شود.» (۱۹) در بحارالانوار در ذیل این روایت اضافه شده: «هر کس در شب‏ قدر، از روی ایمان و محاسبه (و اخلاص) نماز گزارد، خداوند گناهان گذشته او را می‏بخشد.» (۲۰)

پی نوشت‌ها:
۱- بقره/ ۱۸۵ .
۲- دخان/ ۳ .
۳- قدر/ ۱٫
۴- تفسیر نوین، محمدتقی شریعتی، ص۲۷۵/ مجمع البیان، ابوعلی طبرسی، ج۱، ص ۵۱۸ .
۵- حج/ ۷۴ .
۶- المفردات فی غریب القرآن، دفتر نشر الکتاب، ص ۳۹۵ .
۷- دخان/ ۴ .
۸- وسائل الشیعه، حرّ عاملی، دار الاحیاء التراث، ج ۷، ص۲۵۹/ تفسیر نور الثقلین، ج ۵، ص۶۲۷/ البرهان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص۴۸۷ .
۹- عیون اخبارالرضا، ج۲، ص ۱۱۶ .
۱۰- تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص۶۳۱ / البرهان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۴۸۶/ بحار الانوار، ج۹۴، صص ۱۴۱ – ۱۸ .
۱۱- اصول کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ترجمه سید جواد مصطفوی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ج۱، ص ۳۶۳ – ۳۶۴ .
۱۲- اثباه الهداه، شیخ حرّ عاملی، قم مطبعه العلمیه، ج۲، ص ۲۵۶/ بحارالانوار (همان)، ج ۹۴، ص۱۵، ح۲۶ .
۱۳- همان، ص۱۸ .
۱۴- اصول کافی، ج۱، ص ۳۵۳ – ۳۶۲ – ۳۶۴، روایت ۶ .
۱۵- مبلغان عزیز توجه داشته باشند که یکی از شب‌های قدر را حتما به صحبت و سخنرانی در مورد امام زمان علیه ‏السلام اختصاص دهند که هم تناسب دارد و هم لازم است و هم عنایاتی را به دنبال دارد.
۱۶- تفسیر فرات کوفی، مؤسسه نشر، ص۵۸۱ .
۱۷- بحار الانوار، ج۹۴، ص۸۰، ح۴۷ .
۱۸- کنز العمّال، علی متقی هندی، بیروت، مؤسسه الرساله، ج۸، ص۵۳۴، ح۲۸ . ۲۴ .
۱۹- وسائل الشیعه، ج۱۰، ص ۳۵۸، ح۱۳۶۰۱٫
۲۰- بحار الانوار، ج۹۳، ص ۳۶۶، ح ۴۲ .

ولادت باسعادت امام مجتبى(علیه السلام) (۱۵رمضان)

روز نیمه ماه رمضان

روز پانزدهم ماه رمضان سال سوم هجرى، روز ولادت باسعادت امام مجتبى(علیه السلام) مى باشد،(۱) و بنابر بعضى از اقوال، تولّد امام محمّد تقى(علیه السلام) در سال ۱۹۵ در این روز واقع شده، البتّه این قول غیرمشهور است.(۲)
به هر حال این روز، روز بسیار بافضیلتى است و دادن صدقه و خیرات و کمک به مستمندان در این روز پاداش زیادى دارد.

پی نوشت :
۱، منتهى الآمال، تاریخ زندگانى امام حسن مجتبى(علیه السلام) (البتّه برخى معتقدند ولادت آن حضرت سال دوم واقع شده است).
۲، همان مدرک، تاریخ زندگانى امام محمّد تقى(علیه السلام).