سلامت خانواده

نوشته‌ها

یک خانواده سالم چه ویژگی‌هایی دارد؟

خانواده‌ سالم، اغلب انتخاب‌های مثبتی در همه‌ جوانب زندگی دارد. اما یک خانواده‌ی ناسالم، بیشتر اوقات، انتخاب‌های نادرستی دارد. نتیجه‌ی آن، مشکلاتی در خانواده و یا از هم پاشیدن زندگی است.

خانواده سالم در مقابل خانواده ناسالم

هر گروه از افراد حتی یک خانواده، نیاز به رهبر دارند. در خانواده، رهبر، والدین هستند. خانواده‌های سالم، زمانی را با کودکان خود در داخل یا خارج خانه سپری کرده و آن‌ها را تشویق می‌کنند تا در فعالیت‌های فوق‌برنامه نیز شرکت داشته باشند مانند ورزش یا فعالیت‌های اجتماعی. آن‌ها کودکان خود را تشویق می‌کنند تا درباره‌ی احساسات خود صحبت کنند. در خانواده‌های ناسالم، اغلب والدین درگیر رفتارهای انتقادی هستند. آن‌ها به یکدیگر و کودکان، بی‌احترامی کرده و در شرایط سخت از هم حمایت نمی‌کنند.

فعالیت‌های سالم

یک راه که والدین می‌توانند با کودکان خود وقت بگذرانند، شرکت کردن در فعالیت‌های سالم با آن‌هاست. خانواده‌هایی که فعالیت‌های سالم دارند این فعالیت‌ها تأثیر عمیقی روی سلامت خانواده برجا می‌گذارد. دوچرخه‌سواری، ورزش بیرون از خانه و یا شنا نه‌ تنها از نظر فیزیکی خانواده را سالم نگه می‌دارند بلکه ازنظر روحی نیز تأثیر مثبت دارند. یک خانواده‌ی ناسالم با مشغول بودن به بازی‌های کامپیوتری، دیدن تلویزیون و یا گشتن در اینترنت به‌ تدریج از هم دور می‌شوند.

عملکرد خانواده

زمانی که اعضای خانواده در کنار هم کار می‌کنند، کارهای خانه منظم‌تر و مؤثرتر انجام خواهند شد. مثلاً همه در کارهای خانه، آماده کردن غذا و گرفتن تصمیمات شرکت داشته باشند. کار کردن به شکل گروهی، با مکالمات مثبت و مؤثر نیز همراه است. اگر خانواده در کنار انجام کار با هم مکالمه نیز داشته باشند، بهتر می‌توانند شرایط سخت زندگی را مدیریت کنند، مانند مشکلات مالی و اختلافات بهتر حل می‌شوند. در مقابل در خانواده‌هایی که با هم صحبت نمی‌کنند فرد ممکن است در نهایت دچار مشکلاتی مانند مصرف مواد یا افسردگی و انزوا شود.

پیشگیری‌های سالم

یک زنجیر، قدرتش به‌اندازه‌ی قدرت ضعیف‌ترین اتصال در آن است. خانواده نیز همان‌طور است. یک خانواده باید مطمئن باشد تمامی اعضا از خود مراقبت می‌کنند. خوب خوردن، چک آپ‌های منظم و ورزش می‌توانند حالات روحی اعضا را بهتر کرده و به هر عضو کمک می‌کند با قدرت کامل در کنار دیگر اعضای خانواده باشد. اعضای خانواده که ورزش روزانه‌ی خود را انجام می‌دهند، درباره‌ی خودشان حس بهتری خواهند داشت که این باعث یک خانواده‌ی شادتر خواهد شد. برنامه‌ریزی داشتن روی زمان، به آن‌ها اجازه می‌دهد تا فرصتی برای با هم بودن داشته باشند و این‌همه را شاد و قوی می‌کند. کمک خواستن برای مشکلات درسی یا مشکلات روحی، باعث می‌شود ارتباط اعضای خانواده قوی‌تر شود.

پتانسیل سالم

نگه‌داشتن اعضا در کنار یکدیگر، هدف بیشتر خانواده‌هاست. اگر خانواده‌ی ناسالمی دارید و یا همه‌چیز به دعوا ختم شده و یا اعضا نمی‌خواهند کارها را در کنار هم انجام دهند شما می‌توانید روابط را بهتر کرده و برای تقویت روابط به هر کس فرصتی برابر بدهید تا نظرات و افکار خود را بیان کند. یک خانواده‌ی سالم خود را درگیر زندگی دیگر اعضا نیز می‌کند و حمایتی بی‌انتها از آن‌ها خواهد داشت. اهمیت دادن به نیازهای احساسی، اجتماعی و روحی افراد دیگر برای موفقیت طولانی‌مدت لازم است.

منبع: نی‌نی‌بان

سیزده روش برای نشاط و سلامت خانواده

اگر احساس می‌کنید خانواده‌تان به اندازه کافی شاد نیست و رابطه عاطفی در خانواده‌تان کمرنگ شده است به شما پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید تا شیوه‌های شاد زیستن در کنار خانواده را بیاموزید. چند اصل وجود دارد که برای داشتن یک زندگی شاد در کنار اعضای خانواده را تضمین می‌کند. شیوه شاد زیستن در خانواده عبارتست از:

۱- زمان‌های بیشتری را برای بودن با یکدیگر بگذرانید. نه به این معنا که بیشتر در خانه باشید و اوقاتتان را پای تلویزیون و اینترنت تلف کنید! بلکه منظور، صحبت کردن، بازی کردن، نوازش کردن و برگزاری جلسات خانوادگی در جهت برنامه ریزی جمعی برای آینده است. این نوع تماس، به فرزندان احساس امنیت در محیط خانه و خانواده می‌دهد و برای والدین سرشار از حس‌های مثبت و شادی آور خواهد بود.

۲– با هم آواز بخوانید. آواز خواندن افراد خانواده در کنار یکدیگر به مثابه یک سرمایه‌گذاری پُر سود در بورس است. می‌توانید کلمات خود را بسازید و در کلمات ترانه‌هایی که با هم می‌خوانید، جایگزین کنید. همچنین با کمک یک موسیقی آرامبخش، می‌توانید در امور خانه بازدهی جمع را افزایش دهید.

۳- به دکوراسیون خانه توجه کنید. اتاق‌ها را طوری دکور و رنگ آمیزی کنید که حس شادی و انرژی را در افراد خانه ایجاد کنند. طراحی و رنگ‌ها باید طوری باشند که تنش و اضطراب ایجاد نکنند. در چنین فضایی انجام اموری مانند بازی، جلسات خانوادگی یا حتی آشپزی لذتبخش خواهد بود.خانواده

۴- ورزش جمعی را فراموش نکنید. با فرزندان خود به دوچرخه سواری بروید. اوقاتی را برای پیاده‌روی و نرمش در نزدیکترین پارک بگذرانید.

۵- عادات سالم ایجاد کنید. سعی کنید عاداتی مانند اضافه کردن نمک و شکر اضافی به غذاها را با مصرف غذاهای سالم و پر از میوه و سبزیجات، جایگزین کنید.

۶- همه را در آشپزی مشارکت دهید. یکی از راه‌هایی که می‌توانید بچه‌ها را به مصرف غذاهای سالم عادت دهید، شریک کردن آنها در تهیه غذاست. با همکاری اعضای خانواده در آماده کردن غذا، آنها را برای فعالیت مثبت و کار تیمی تشویق می‌کنید.

۷- برای رفتارهای خوب پاداش در نظر بگیرید. پاداش دادن به بچه‌ها می‌تواند انجام رفتارهای خوب را در آنها تقویت کند. گردش‌های خارج از شهر، بازدید از باغ وحش، رفتن به سینما و موارد مشابه، پاداش‌هایی خوب به حساب می‌آیند.

۸- مطالعه کتاب و شنیدن کتاب‌های صوتی را در امور هفتگی جای دهید. خواندن کتاب با صدای بلند برای بچه‌ها اثرگذار است. همچنین ترغیب آنها به نوشتن خاطرات روزانه یا داستان‌های کوتاه نیز توصیه می‌شود.

۹- با بچه‌ها پیوند یک به یک داشته باشید. والدینی که بیش از یک فرزند دارند توجه کنند که باید برای همه بچه‌ها یک زمان مساوی در روز اختصاص دهند. حتی اگر مشغله دارید، حداقل روزی ۱۰ دقیقه را با بچه‌ها بگذرانید.

۱۰- بعضی موارد مثبت روزانه را به اعمال روتین تبدیل کنید. با روی روال افتادن بعضی امور، بچه‌ها به صورت خودکار اعمالی که باید انجام دهند را می‌دانند. این مساله از بروز سوء رفتارها پیشگیری می‌کند. برای مثال سعی کنید برای بچه‌ها جا بیاندازید که زمان خواب، باید دندان‌ها را مسواک کرده و در صورت لزوم پس از شنیدن داستانی که هر شب در رختخواب برایشان می‌خوانید، به خواب روند؛ یا اموری که صبح‌ها باید انجام دهند را برایشان روتین کنید تا صبح‌ها سر وقت بیدار شوند و کارها با سرعت بیشتر و سر و صدای کمتری انجام شوند.

۱۱- قدردانی از یکدیگر را فراموش نکنید. راه‌های مختلف را برای نشان دادن ارزش و احترامی که برای یکدیگر قائلید، امتحان کنید. شادی و رفتارهای مثبت و متقابل فرزندان و والدین در این مساله بسیار موثرند.

۱۲- ابراز تاسف و ناراحتی کافی نیست. وقتی دو نفر از اعضای خانه (برای مثال خواهر و برادر) به یکدیگر یا وسایلشان صدمه می‌زنند، باید بدانند که عذرخواهی پایان قضیه نیست. برای مثال بچه‌ها باید بدانند اگر به اسباب‌بازی خواهر یا برادرشان آسیبی وارد کردند، باید به نحوی این خسارت را جبران کنند. مثلاً باید توجیه شوند که در این صورت باید اسباب بازیشان را در اختیار برادر یا خواهرشان بگذارند.

۱۳- رابطه زن و شوهری عمیق خود را به بچه‌ها نشان دهید. به آنها بفهمانید که ازدواجتان مهمترین و بهترین اتفاق زندگی بوده است. عشق و علاقه شما به همسرتان علاوه بر ایجاد خاطرات مثبت در ذهن بچه‌ها، یک الگو و مدل عالی برای زندگی آینده آنها است.

داشتن زندگی سراسر شاد و سالم، نیازمند بودن در کنار خانواده‌ای شاد است. پس حتما زمانی برای ایجاد این فضا در خانواده را به انجام روشهای یاد شده قرار دهید تا از زندگی خود، لذت ببرید.

منبع: نمناک؛ برگرفته از birtak.com

تعیین وضعیت شاخص روابط خانواده به عنوان یکی از شاخص‌های سلامت خانواده و تأثیر آن بر کیفیّت عملکرد کارکنان نیروی انتظامی استان یزد

جهت مطالعه این مقاله، به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

تنظیم خانواده به هر کسى کمک مى‌کند

ارایه‌دهندگان خدمات، مى‌توانند با توجه به کارى که انجام مى‌دهند مغرور شوند و افتخار نمایند زیرا تنظیم خانواده، به همه افراد کمک مى‌کند. در اینجا به برخى از آنها اشاره مى‌شود:

زنان

تنظیم خانواده به زنان کمک مى‌کند تا خودشان را از حاملگى ناخواسته محافظت کنند. در نتیجه زندگى بسیارى از زنان، از حاملگى پرخطر و سقط‌هاى غیر سالم در امان مى‌ماند. اگر همه خانم‌ها مى‌توانستند از حاملگى پر خطر در امان باشند، میزان مرگ و میر مادران، به یک چهارم می‌رسید. همچنین، بسیارى از روش‌هاى پیشگیرى از باردارى مزایاى دیگرى نیز دارد؛ به عنوان مثال بعضى روش‌هاى هورمونى پیشگیرى از باردارى، از برخى سرطان‌ها جلوگیرى مى‌کند و یا کاندوم، به پیشگیرى از انتقال بیماری‌هاى مقاربتى از جمله ایدز کمک مى‌کند.

کودکان

تنظیم خانواده با فاصله‌گذارى مناسب بین تولد فرزندان، باعث نجات جان فرزندان مى‌شود. سالانه بین ۱۵-۱۳ میلیون کودک زیر ۵ سال از بین مى‌روند. اگر فاصله تولد فرزندان، حداقل ۲ سال باشد، از ۴-۳ میلیون مرگ کودکان پیشگیرى مى‌شود.

مردان

تنظیم خانواده به مردان و زنان کمک مى‌کند که مراقب خانواده خود باشند. مردان در سراسر جهان مى‌گویند که با تنظیم خانواده، امکان فراهم کردن زندگى بهترى براى خانواده به وجود مى‌آید.

خانواده‌ها

تنظیم خانواده به سلامت خانواده کمک مى‌کند. زوج‌هایى که فرزند کمترى دارند، توانایى تامین غذا، لباس، مسکن و آموزش بهترى براى فرزندانشان دارند.

ملت‌ها

تنظیم خانواده به توسعه ملت‌ها کمک مى‌کند. در کشور‌هایى که زنان داراى فرزند بسیار کمترى نسبت به مادران خود هستند، وضعیت اقتصادى مردم آن کشور با سرعت بیشترى بهبود مى‌یابد.

کره زمین

اگر خانواده، فرزندان کمترى در آینده داشته باشد، از دو برابر شدن جمعیت ۶ میلیاردى کره زمین در کمتر از ۵۰ سال آینده جلوگیرى مى‌شود. در آینده، منابع طبیعى مورد نیاز شامل آب و خاک حاصلخیز کاهش خواهد یافت. بنابراین با کاهش رشد جمعیت، هر فردى فرصت بهترى براى یک زندگى خوب خواهد داشت.

مشاوره

مشاوره، حیاتى است. در نتیجه مشاوره، ارایه‌دهندگان خدمات تنظیم خانواده، به مراجعین کمک مى‌کنند که آنها در چهار چوب مسایل بهداشت بارورى، روش تنظیم خانواده مناسب را انتخاب کرده و از آن استفاده کنند. مشاوره خوب، رضایت بیشتر مراجعین را به همراه دارد. همچنین مشاوره خوب به مراجعین کمک می‌کند که از روش‌هاى تنظیم خانواده به مدت بیشترى و با موفقیت بیشترى استفاده کنند.

انتخاب آگاهانه در تنظیم خانواده به چه معنا است؟

زمانى که فرد بر اساس آگاهى، تفکر و اطلاعات صحیح و سودمند انتخابى انجام می‌دهد، انتخاب آگاهانه صورت گرفته است. یکى از اهداف مهم مشاوره تنظیم خانواده، کمک کردن به مراجعه‌کننده براى انتخاب آگاهانه در زمینه بهداشت بارورى و تنظیم خانواده است. آگاهانه به این معناست که:

مراجعین، اطلاعات صحیح، واضح و اختصاصى که براى تصمیم‌گیرى درباره انتخاب روش جلوگیرى از بارداى نیاز دارند دریافت کنند. برنامه تنظیم خانواده با کیفیت خوب هر روش را بر حسب نیاز معرفى مى‌کند و از سر ریز شدن اطلاعات و ارایه اطلاعات اضافى جلوگیرى کرده و به مراجعین کمک می‌کند که از روش به طور اثربخش و بى‌خطرى استفاده کند.

مراجعین، نیازهاى خود را درک کنند زیرا درباره وضعیت خود فکر کرده‌اند. یک برنامه مناسب تنظیم خانواده از طریق بحث‌هاى چهره به چهره و انفرادى مشاوره و پیام‌هاى وسایل ارتباط جمعى، می‌تواند یه مراجعین کمک کند که روش‌هایى را انتخاب کنند که با نیازهاى آنها هماهنگ باشد.

انتخاب به این معناست که:

چند روش به مراجعین معرفى شده باشد تا از میان آنها بتوانند انتخاب کنند. برنامه‌هاى تنظیم خانواده‌اى که کیفیت خوبى دارد، روش‌هاى مختلفى که با نیازهاى افراد گوناگون هماهنگ است را معرفى کرده و از معرفى تنها یک یا دو روش، خوددارى می‌کند. همچنین اگر او توانایى در اختیار قرار دادن یک روش یا خدمات مربوط به آن روش را نداشته باشد، مراجعین را به یک مرکز دیگر ارجاع مى‌دهد.

مراجعین خودشان تصمیم بگیرند. ارایه‌دهندگان خدمات به مراجعین کمک کنند تا درباره تصمیماتشان فکر کنند، ولى هرگز نباید آنها را مجبور به انتخاب یک روش معین کنند.

منبع: sums.ac.ir

وقتی خانواده جهانی می‌شود

خانواده، از نقاط هدف‌گیری جهانی شدن است و در عین حال، می‌تواند، نقطه اتکای توسعه ملی باشد. مبانی فرهنگی و فلسفی جهانی شدن که ریشه در غرب و لیبرالیسم دارد با نهاد خانواده سرسازگاری نداشته و سعی در بی اهمیت نشان دادن و گاه نادیده گرفتن آن دارد. در حالی که در راهبرد توسعه ملی ایران، این نهاد مقدس، می‌تواند، بسیاری از چالش‌ها و تهدیدهای فرایند جهانی شدن را برای ایرانیان کم رنگ کرده و حتی به فرصت تبدیل سازد.
خانواده ایرانی، نهادی است که با روابط انسانی، عواطف و محبت، احترام متقابل و مشورت و تبادل نظر و کار دسته جمعی، هویت می‌یابد و در بردارنده این عناصر هویت ساز به فرد است.

امروزه، بسیاری از نقاط ضعف برخی از ایرانیان، که در قالب ناهنجاری‌های اجتماعی بروز و ظهور دارد ناشی از حضور و ارتباط نداشتن فرد با خانواده است. تعلیم و ترویج فرهنگ زیست خانوادگی و تبیین وظایف خطیر اولیا در برابر فرزندان از مجرای سنت‌های دینی، علوم روانشناسی و ابزار هنر و رسانه، اهم راهکارهایی است که به قوام و دوام این نهاد مقدس کمک کرده و دومین خواستگاه و ساحت توسعه ملی را پایدار و قابل اتکا می‌سازد.

امروز، جهانی شدن با زیاده روی و افراط در آزادی و انتخاب فرد و صلاحیت‌های او در تصمیم‌گیری فردی و اجتماعی، غیر مستقیم از نهاد خانواده، تقدس زدایی می‌کند؛ به عبارت دیگر، خانواده را در زنجیر تکامل انسانی دور می‌زند.

نکته مهم دیگر آن که بنا بر فرض، نهاد خانواده در غرب در فرایند توسعه، کارایی نداشته باشد، اما در ایران اسلامی، ماجرا این گونه نیست و هر آموزه ای از جهانی شدن که این نهاد را خدشه دار کند، مردود است و باید این نهاد را در بزرگراه جهانی شدن حفظ کنیم.

اصول و راه‌کارهای تقویت نهاد خانواده در فرآیند جهانی شدن

برای حفظ نهاد خانواده، از طریق تقویت روابط اعضای خانواده و ترویج ارزش‌های خانوادگی و استمرار مطلوب کارکردهای مهم خانواده، اصول و راه‌کارهای زیر پیشنهاد می‌شود:

۱- تأکید بر استمرار و حفظ خانواده طبیعی: در طول تاریخ تا عصر حاضر، خانواده‌ها با عقد قراردادی بین زن و مرد تشکیل می‌شوند. در این خانواده‌ها، زن پس از ازدواج یا تا دوره‌ای معین، قرارداد ازدواج فقط با یک مرد داشت. ادیان الهی از جمله اسلام، مسیحیت و یهود تنها این نوع خانواده را به رسمیت می‌شناسند.

ازدواج موقت و چندزنی نیز صورتی ازهمین خانواده طبیعی است که به علت شرایط ویژه زنان و برخی ضرورت‌های فردی و اجتماعی در اسلام و برخی ادیان دیگر قانونی شمرده شده است. قرآن حصول پیوند عاطفی عمیق میان زن و مرد و آرامش آنان را حاصل چنین قراردادی اعلام می‌کند. بدین ترتیب هرگونه پیوند و قراردادی که در این چارچوب نباشد را نباید خانواده محسوب کرد. بنابراین خانواده‌های تک‌والدی یا همجنس‌گرا یا هم‌زیستی آزادانه زن و مرد را نباید خانواده بدانیم. برای ترویج این اصل باید پیروان ادیان الهی، به ترویج خانواده طبیعی با بیان کارکردهای مؤثر اجتماعی و آثار مفید روان‌شناختی آن بپردازند. در مقابل نیز پیامدهای ناگوار گونه‌های نامناسب خانواده را تشریح نمایند.

۲- همه نهادها و گروه‌های بشری دارای مراتبی هستند. خانواده نیز از این امر مستثنی نبوده است. برای تحکیم ساختار خانواده، لازم است جایگاه سنتی والدین را در خانواده استمرار بخشیم. والدین در تربیت و اجتماعی کردن فرزندان، نقش بسیار مهمی دارند و بی‌شک، بیشترین سرمایه‌گذاری مادی و عاطفی در خانواده، از سوی والدین صورت می‌گیرد. بی‌تردید ایفای این مسؤلیت‌ها تنها در صورت برخورداری آنان از جایگاه بالاتر در خانواده میسر است.

تقسیم قدرت بین زن و مرد نیز باید به شیوه‌های معقول و مناسب صورت گیرد. از آن‌جا که معمولاً مسئولیت اداره اقتصادی با مرد است، برخورداری او از جایگاه بالاتری در تصمیم‌گیری‌ها در استحکام خانواده تأثیر بسیاری دارد. زن نیز در محدوده‌هایی، تصمیم‌گیری را به عهده می‌گیرد و مرد هماهنگ با او عمل می‌کند. آموزه‌های اسلامی به خوبی این نحوه تقسیم کار و تصمیم‌گیری‌های خانوادگی بین زن و مرد را نشان می‌دهد.

۳- تحکیم باورهای دینی در خانواده تأثیر مهمی در تقویت خانواده و ایفای کارکردهای آن دارد. یکی از مشکلات مهم فرآیند جهانی شدن، بروز بحران هویت در افراد و خانواده‌هاست. گم کردن جهت و معنای زندگی، افراد را دچار آشفتگی کرده و در مشکلات زندگی فردی و خانوادگی آنان را به استیصال می‌کشد.

مهمترین باورهای دینی، خداپرستی و توحید، اعتقاد به زندگی پس از مرگ و باور به رسالت انبیا و جانشینان آن‌ها است. باور و پای‌بندی به این امور، زندگی را از فضای مادی و دنیوی بیرون آورده و جهت اخروی و معنوی می‌دهد. ترویج چنین معنویتی در اعضای خانواده به ویژه والدین می‌تواند خانواده‌ها را از بسیاری بحران‌ها نجات دهد.
کنترل استفاده از رسانه‌ها در خانواده، تنها راه حفظ انسجام خانواده و جلوگیری از فروپاشی آن به سبب ارتباطات مجازی است.

۴- استمرار و تحکیم روابط خویشاوندی، در حفظ و تقویت خانواده در فرآیند جهانی شدن بسیار مؤثر است. اکنون در بیشتر جوامع خانواده هسته‌ای، بیشتر خانواده‌ها را تشکیل می‌دهد. کم شدن رابطه بین خانواده هسته‌ای با سایر خویشاوندان به خصوص خانواده‌های اصلی زن و شوهر، موجب شد که آن‌ها در مشکلات مختلف زندگی خانوادگی، از حمایت‌های ویژه عاطفی و مادی خویشاوندان محروم باشند. این در حالی است که خویشاوندان با توجه به ارتباط خونی و عاطفی نزدیک و عمیق با خانواده هسته‌ای، می‌توانند بهترین حمایت‌ها را در اختیار آنان بگذارند، به همین جهت با توجه به مبانی اسلام، می‌توان برای خانواده مراتبی در نظر گرفت. خانواده مرتبه اول همان زن و شوهر و فرزندان آن‌ها هستند. خانواده مرتبه دوم فرد، همسر و فرزندان او همراه با والدین او یا والدین همسرش می‌باشند. خانواده مرتبه سوم فرد نیز، خواهر و برادران او یا همسرش را نیز در برمی‌گیرد. با ترویج چنین تلقی از خانواده، نه تنها روابط اعضای خانواده بهبود می‌یابد و با مشکلات زندگی بهتر مواجه می‌شوند، بلکه روابط خویشاوندی را می‌توان با دید کارآمدتری نگریست.

۵- رعایت مرزهای رفتاری و عاطفی درون خانواده و بیرون آن، اصلی است که برخی درمان‌گران خانواده برای سلامت و کارایی خانواده، لازم شمرده‌اند. زن و شوهر، در درون خانه باید از فضای فیزیکی و روانی مجزا از سایرین بهره‌مند باشند و در ساعت‌های معینی از شبانه‌روز جدا از سایرین امکان تعامل عاطفی و روانی داشته باشند. برای فرزندان بخصوص دختران در دوره کودکی دوم تا جوانی باید فضای اختصاصی در نظر گرفته شود و سایرین بدون اجازه آن‌ها وارد این فضا نشوند. متون اسلامی محدوده این فضاها را تعیین نموده است. بسیاری از انحرافات جنسی در اثر عدم رعایت چنین مرزهایی است. همچنین باید بین اعضای خانواده و سایرین، مرزهایی باشد. هرگونه روابط جنسی و عاطفی ارضاکننده باید به همسر قانونی اختصاص یابد. حدود و شرایط نگاه کردن به سایرین و پوشش شرعی که در متون اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است، در واقع اشاره به همین مرزها و حدود است. مهمترین کارکرد این مرزها تحکیم روابط عاطفی بین اعضای خانواده، بخصوص زن و شوهر است.

۶- کنترل استفاده از رسانه‌ها در خانواده، تنها راه حفظ انسجام خانواده و جلوگیری از فروپاشی آن به سبب ارتباطات مجازی است. از آن‌جا که شیوه کنترل از بالا (filtering)، معمولاً به آسانی خنثی می‌شود، بهترین راه تربیت خانواده، ترویج فرهنگ استفاده مناسب و معقول از رسانه‌هاست. هر چند هر روزه اخباری درباره آثار نامطلوب تلویزیون، رایانه و اینترنت به سلامت روانی و جسمانی افراد منتشر می‌شود، راه‌کار مناسبی برای ترویج استفاده مناسب از رسانه‌ها ارایه نشده است. در هر حال، استفاده از رسانه‌ها در بعد کمی و کیفی باید تعدیل و مهار شود. برنامه‌ریزی زمانی معینی برای استفاده اعضای خانواده از رسانه باید با توافق اعضای آن تدوین شود. از لحاظ کیفی نیز لازم است بر اساس ارزش‌های دینی، اخلاقی و بومی ملاک‌ها و مرزهایی برای استفاده از برنامه‌ها تعیین شود متناسب با مراحل تحول، برنامه‌هایی در اختیار فرد قرار گیرد. در سنین نوجوانی و جوانی که معمولاً افراد به درک عقلانی و انتزاعی می‌رسند، تبیین و توجیه ملاک‌های مطلوب و نامطلوب بودن برنامه‌ها، برای آن‌ها ضروری است.

در مجموع برای استمرار ارزش‌های دینی و اخلاقی در بین انسان‌ها، راهی به جز تحکیم خانواده نداریم. خانواده در معرض حملات و یورش‌های بسیاری قرار دارد. با این وجود باید مشکلات را اداره کرد، خانواده باید خود اختیار خویش را در دست گیرد و این امر ممکن است بی‌تردید خانواده مصرف کننده و منفعل مسیر نابودی را طی می‌کند. باید بین خانواده و توسعه، تعامل برقرار کرد و ارزش‌های دینی، اخلاقی و انسانی حاکم بر خانواده‌ها را حفظ و تقویت نمود.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه

زندگى مشترک همراه با سلامتى

وقتی از خانه پدری به خانه خودمان می‌رویم و به یک زندگی جدید روی می‌آوریم، مسلما می‌خواهیم که یک زندگی ایده‌آل برای خود و همسرمان بسازیم و اشتباهاتی که دیگران در زندگی مشترکشان دارند، در زندگی خود تکرار نکنیم. یکی از مسائلی که در زندگی مشترک اهمیت دارد، سلامتی است. سلامتی در دو نوع روحی و جسمی تعریف می‌شود که امروز ما به سلامتی جسمی در زندگی مشترک می‌پردازیم. زندگی مشترک می‌تواند فرصتی باشد برای این که ما به سلامتی خود و همسرمان بهتر و بیشتر برسیم، چون خورد و خوراک و خواب و فعالیت‌هایمان دست خودمان است و می‌توانیم برای هریک از اینها برنامه‌ریزی کنیم.

عادت‌های غلط را با خود نیاورید

زندگی مشترک موقعیتی است که شما می‌توانید در آن به خود یک فرصت دوباره بدهید و تمام عادت‌های غلط خود را مثل سیگار کشیدن ترک کنید؛ عادت‌هایی که به سلامتی شما ضربه می‌زند و برای داشتن یک جسم سالم مضرند. اگر همسرتان نیز عادت غلطی دارد که برای سلامتی او مضر است، به او کمک کنید که آن را ترک کند. عادت به خوردن غذاهای بیرون یا کلا غذاهای چرب و بی‌فایده، ورزش نکردن و عادت به کارهایی که در آن فعالیت بدنی وجود ندارد،رسیدگی نکردن به بهداشت فردی مثل مسواک نزدن و بی‌اهمیت بودن نسبت به دردهای بدنی مزمن می‌تواند از عادت‌هایی باشد که سلامتی را مورد هدف قرار می‌دهد.

برای این که بتوانید این عادت‌ها را ترک کنید با همسرتان یک فهرست از عادت‌های غلط خود و همسرتان تهیه و برای ترک هر کدام از آنها برنامه‌ریزی کنید و به هم در این راه کمک کنید. اگر عادت‌هایی مثل سیگار کشیدن را در خودتان غیرقابل ترک کردن می‌بینید، به روان‌شناسان و مشاوران مراجعه کنید تا ببینید غیرممکن ممکن می‌شود. هیچ عادت غلطی را نادیده نگیرید و سعی کنید تمامشان را ترک کنید. این کار شما می‌تواند نسل بعد از شما را سالم نگه دارد، چون عادت‌های غلط از خانواده‌ها به فرزندان منتقل می‌شود پس تصحیح این رفتارهای غلط می‌تواند روی نسل بعد از شما تاثیر مثبت بگذارد.

سبد غذایی خانواده در دستان زن

در بیشتر خانواده‌ها معمولا زن‌ها به آشپزی برای اعضای خانواده می‌پردازند، پس می‌توانند در سلامت خانواده نقش زیادی داشته باشند، چون تغذیه یکی از عوامل مهم در سلامتی است. برای این که بتوانید غذاها را خوشمزه و سالم تهیه کنید، تنها به کمی تجربه و مطالعه نیاز دارید. خیلی‌ها فکر می‌کنند غذای سالم یعنی یک غذای بی‌مزه و کم که نه لذت‌بخش است و نه با آن سیر می‌شویم. در حالی که تنها با تصحیح روش‌های پخت و پز و استفاده از ادویه و سس‌های سالم و بدون چربی و استفاده از مواد غذایی سالم، می‌توان هم غذایی سالم خورد و هم خوشمزه. مثلا شاید خیلی‌ها ندانند که اگر ماهی را همراه پیاز و فلفل و آبلیمو و نمک در فر قرار دهند، طعم بسیار خوبی می‌گیرد و در مقابل برای پخت ماهی از روغن فراوان و نمک بسیار استفاده می‌کنند. وجود مخلفاتی مثل کلم و هویج و نخود فرنگی و دیگر سبزیجات آب‌پز، همراه کمی آبلیمو و روغن زیتون می‌تواند هم زحمت سرخ کردن را از شما بگیرد و هم از خوردن بیشتر برنج جلوگیری کند. با این راهکارها که تعدادشان هم کم نیست و با کمی حوصله، خودتان می‌توانید آنها را پیدا کنید، خواهید توانست غذایی سالم را سر سفره خانواده‌تان قرار دهید تا هم خودتان و هم همسرتان از مزایای خوردن یک غذای سالم بهره‌مند شوید.

می‌توانید با همسرتان قرار بگذارید تا غذای سالم بخورید و از او بخواهید که از شما تقاضای غذاهای ناسالم مثل غذاهای چرب و… را نکند و با شما همکاری کند. باید بدانید دوست داشتن غذاهای چرب و متداولی که از لحاظ سلامتی مشکل دارند، تنها به دلیل عادت است و اگر مدتی تحمل کرده و با غذاهای سالم تغذیه کنید، ذائقه‌تان عوض می‌شود. مثلا اگر چند بار قورمه‌سبزی را بدون چربی بخورید به طعم آن عادت می‌کنید و دیگر نمی‌توانید آن را چرب بخورید.

تصمیم بگیرید که سالم بمانید

با همسرتان تصمیم بگیرید که به سلامتی خود اهمیت بدهید. این شامل تمام نکات بهداشتی و تغذیه‌ای و… می‌شود. به همدیگر در این راه کمک کنید و به حرف هم گوش دهید و مشوق یکدیگر باشید. بارها همسرانی را دیده‌اید که به همسر خود اصرار می‌کنند که مثلا میوه بخورد یا سیگار نکشد و… تا خودمان به فکر سلامتی خود نباشیم، دیگران نمی‌توانند برای ما کاری بکنند.

اگر بخواهید غذایی برای خانواده‌تان بپزید، به طعم آن بیشتر فکر می‌کنید یا سلامت آن؟ در جواب این سوال باید گفت که هر دوی اینها مهم‌اند و به هر دوی آنها باید اهمیت داد. مسلما انسان از مزه خوب لذت می‌برد و اگر غذایی فقط سالم باشد و طعم خوبی نداشته باشد، نمی‌توان آن را خورد. پس به هر دوی این موارد باید در آشپزی اهمیت دهیم. در میان زن و شوهرها، گاه پیدا می‌شوند افرادی که بسیار بدغذا هستند و همسرشان را از خوردن یا پختن بعضی غذا‌ها منع می‌کنند. اینها باید کم‌کم حساسیت‌زدایی شوند و کم‌کم آن غذا را در فهرست غذایی قرار داد تا به آن عادت کنند و بخورند، چون تمام تمایلات غذایی صرفا عاداتی هستند که می‌توان تمام آنها را تغییر داد. گاهی پیش می‌آید فردی به غذایی حساسیت دارد؛ مثل بادمجان که بعضی‌ها با خوردن آن به خارش و التهاب دچار می‌شوند. در این موارد نباید آن ماده غذایی را مصرف کنند.

به هر حال تا هر دوی شما تصمیم به سالم زیستن نگیرید، نمی‌توانید به این مهم دست یابید اما اگر یکی از شما نتوانست یا نخواست در این مسیر با شما باشد و به عادات غلط خود ادامه داد، شما نباید سلامتی خود را فراموش کنید و مانند همسرتان شوید. می‌توانید به سلامت خود فکر کنید و در کنار آن به همسرتان نیز کمک کنید تا با شما همراه شود. در واقع او را مثل خود کنید نه این‌که شما هم مثل او شوید.

افراط و تفریط نکنید

گاهی سالم زیستن در بعضی خانه‌ها آن قدر افراطی است که دیگر لذتی از زندگی باقی نمی‌ماند و تمام دغدغه افراد خانواده این است که چه بخورند، چگونه بخورند و چه کارهایی بکنند که سالم بمانند و بعضی‌ها آنقدر به همسران خود سخت می‌گیرند که او را خسته می‌کنند و برایش از سلامتی زندانی می‌سازند که دائم می‌خواهد از آن فرار کند. در مقابل، افرادی نیز هستند که به هیچ‌وجه به سلامتی خود و خانواده خود اهمیت نمی‌دهند و برایشان مهم نیست که چه می‌خورند و چگونه زندگی می‌کنند و فقط به لذت بردن فکر می‌کنند. این‌گونه افراط و تفریط هیچ کدام درست نیست و باید به اندازه و اصولی به سلامتی فکر کرد و اهمیت داد. گاهی نیز پیش می‌آید که افرادی به صورت مقطعی به سلامتی خود اهمیت می‌دهند؛ مثلا یک هفته مراقب سلامتی خود از خورد و خوراک تا فعالیت‌ هستند و هفته دیگر همه چیز را فراموش می‌کنند و به عادت‌های غلط رو می‌آورند. اینها نیز نتیجه مثبتی نمی‌بینند. راه درست این است که ما روش‌های سالم زیستن را یاد بگیریم و آنها را به شکلی که برایمان جذاب و راحت باشد در بیاوریم و به صورت عادت رفتاری در خود و خانواده‌مان قرار دهیم. سالم زیستن، روشی است برای زندگی که با تغییرات کلی و جزیی آغاز می‌شود. شاید کمی سخت باشد، ولی با کمی مقاومت به صورت عادت درمی‌آید و راحت می‌شود.

سلامتی در مقابل بیماری‌ها

مساله دیگری که در خانواده مهم است، مقابله با بیماری‌هاست. افرادی پیدا می‌شوند که برای هر درد کوچکی به دکتر مراجعه می‌کنند و در مقابل، افرادی که با بدترین دردها نیز دکتر نمی‌روند و به آن اهمیت نمی‌دهند. وسواس زیاد از حد درست نیست، اما از آن بدتر اهمیت ندادن به دردها و ناراحتی‌های جسمانی است. شما باید در صورت دیدن علائم به دکتر مراجعه کنید این علائم بیماری طیف وسیعی از درد‌های گوناگون و نشانه‌های مختلف هستند که نباید بی‌اهمیت از آنها گذشت، چرا که ممکن است در صورت عدم رسیدگی، به مشکلی بزرگ‌تر تبدیل شود. پس در صورت بروز هر درد یا نشانه مشکوک، به دکتر مراجعه کنید و در عین حال از وسواس زیاد از حد نیز بپرهیزید.

آگاهی و مطالعه راجع به بیماری‌ها و پیشگیری از آنها، چکاپ‌های سالانه و همچنین یادگیری روش‌های معاینه‌ای که در آن خود فرد می‌تواند بدنش را مورد معاینه قرار دهد، همه می‌تواند به سلامتی شما کمک کند. مراقبت در حین بیماری و دوران نقاهت نیز نباید فراموش شود. گاهی بعضی خرافات راجع به بیماری‌ها یا موارد مربوط به سلامت نیز وجود دارد که باید کنار گذاشته شوند و راجع به هر سوالی باید مطالعه و کرد تا جواب درست پیدا شود.

با توجه به تمام این نکات، داشتن یک پزشک خانواده برای هر خانواده‌ای ضروری است؛ کسی که همیشه بتوانید با او در ارتباط باشید و از راهنمایی‌ها و کمک‌هایش بهره‌مند شوید.

نویسنده: حدیث‌السادات میرزایی
منبع: جام جم آنلاین

سلامت خانواده

معیارگرایى

چنین نیست که هر کس ازدواج کرد، سعادتـمند شد. چـنین هم نیست که هر کس همسرى بـرگزید، مى‌تـواند او را بـه سعادت و خوشبـختـى برساند. دلیل آن هم وجود آتش‌هاى اختلاف و زبانه‌هاى کینه و کدورت در خانواده‌هاى بسیارى است که گاهى هم پایشان به شکایت و دادگاه و پرونده و… کشیده مى‌شود.

مهمتر از (تشکیل خانواده)، داشتن خانواده‌اى سالم، استوار، پاک و عاطفى و داشتن همسرى همدل و همزبان و همراه و همدرد است. خانواده‌هایى که پـس از تـشکیل، خیلى زود از هم مى‌پـاشد و طوفان اختلاف، ریشه آن را لرزانده و سقف آن را فرو مى‌ریزد، یا از همان آغاز، میان زن و شوهر و اقوام و بـسـتـگان دو طرف، (مسـإله) بوده است، یا در اثر لجاجتها، خودخواهیها، نبـودن روحیه گذشت و ایثار و نادیده گرفتـن خطاهاى کوچک و ضعف‌هاى ناچیز، (مسایلى) بروز مى‌کند و رفته رفته بـزرگ مى‌شود و (مشکلات)، عرصه را بـر (زندگى) تـنگ مى‌سازد. اگر از آغاز، بـناى ازدواج، سالم نهاده شده بـاشد، این گونه بـحـرانها یا هرگز یا دیر بـه سـراغ خـانه مى‌آید.

هستـه اولیه یک خـانواده سالم و مطلوب، از همان آغاز ازدواج، از هنگام خواستگارى و وصلت بـا خانواده دیگر شکل مى‌گیرد و ریشه آن، شناختن و داشتن (معیارهاى مکتـبـى) در انتـخاب همسر است.

همسر ایده آل کیست؟ خصوصیات یک زن یا شوهر خوب کدام است و بـا کدام (معیار)، بـاید سـراغ انتـخـاب شریک زندگى رفت، یا بـه درخواسـت یک خـواسـتـگار بـراى ازدواج، (آرى) گفت؟ و این آرى گفتن، که گاهى بلکه اغلب، یک زندگى مادام ا لعمر را بر دوش انسان مى‌گذارد، باید با در نظر گرفته چه ویژگیهایى باشد؟

نجابت و دیانت

وصلت با خانواده‌هایى که نجیب و شریف‌اند، پسندیده‌تر است. تدین و تقوا، ملاک دیگرى در همسرگزینى است. ارزش و اعتبـار یک مسلمان در دیدگاه مکتب، بـه (دین) او است. پس ملاک قرار دادن دیندارى در ازدواج، نشانه اصول‌گرایى و مکتبى اندیشیدن و مکتبى عمل کردن است.

اگر کسى مسلمان و مومن است و در ازدواج، دنبـال همتا، هم شإن و (کفو) مى‌گردد، لابد مى‌داند که مسلمانى و ایمان، رمز و نشانه آن همتایى اسـت و مومن، کفو مومن اسـت و زنان پـاک و عفیف، لایق مردان باتقوا و پاکند(و الطیبـات للطیبـین)(۱) و در آیات قرآن، ازدواج بـا مشرک و کافر نهى شده است، چرا که همتـاى مومن نیست. (۲

امام صادق(علیه السلام) فرمود: (الکفو ان یکون عفیفا و عنده یسار)؛ (۳)

کفو و همتا در همسرى، آن است که پـاکدامن و تـوانگر بـاشد(تـا بتواند خرج زندگى را تإمین کند).

پـس معیار در (آرى) گفتن بـه همسر آینده یا خواستگارى کردن از یک دخـتـر، آن اسـت که هم (عفاف) داشتـه بـاشد، هم (قدرت مالى). در برخى احادیث، دین و امانت مطرح شده است، در روایتى (دین و اخـلاق) معیار قرار گرفتـه اسـت و بـى اعتـنایى بـه این معیارها فسادآفرین دانسته شده است.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

(اذا جإکم من ترضون خلقه و دینه فزوجوه و ان لا تفعلوه تـکن فتنه فى الارض و فساد کبیر)؛ (۴)

هر گاه کسـى سـراغ شـما آمد کـه (اخـلاق) و (دیانت) او را مى‌پسندید، پس بـا او ازدواج کنید و گرنه در زمین فتنه خواهد شد و فساد بزرگ پدید خواهد آمد.

گرچه (زیبایى و جمال) را بـه عنوان یک معیار و ارزش مى‌توان حساب کرد، اما در صورتى که با تقوا، عفاف و پاکى در تعارض قرار نگیرد. کسى که در ازدواج، تنها به (زیبایى)، یا (ثروت) یا (شهرت) توجه کند و از اصالت خانوادگى و تربـیت و اخلاق پـدر و مادر و عفاف دختر غافل شود، چه تـضمینى وجود دارد که خانواده‌اى محکم، استوار و پـابـرجا پـدید آید و این کانون، پـایگاه صفا و محبت شود؟!

سنت‌هاى دینى و ملى را نبـاید نادیده گرفت. فرهنگ خودى ما بـه اصول خوبـى آمیخته و بـر آنها استوار است، اگر آن را در مقابـل فـرهنگ بـیگانه، بـه دیده حـقارت ننگریم و کنار نگذاریم. در یک خانواده، هر چه نجابت و اصالت و حیا و عفت بیشتر بـاشد و هر چه معیارهاى مکتبى بـیشتـر حاکم و سرنوشت ساز و تـإثیرگذار بـاشد، نظام و انسجام و قوام آن خانواده نیز، مستـحکم‌تـر و بـادوام‌تـر خواهد بود.

سستى بنیان خانواده‌ها را بـیشتر در میان کسانى مى‌توان دید که به اصول مکتبى و ارزش‌هاى فرهنگ خودى بى اعتنا و از آنها بـیگانه یا گریزانند.

همسر نمونه

بـراى خـیلى‌ها این سـوال که (همسـر نمونه کیسـت؟ زن یا شوهر ایده آل و مطلوب، چـه ویژگی‌هایى بـاید داشتـه بـاشد؟) از سوالات اساسى در گزینش همسر است. نه تنها در گام نخست و آغاز کار، حتى در مورد کسـانى هم که ازدواج کرده اند و مدتـى از پـى نهادن این بـنا و بـر پـا ساختن این خیمه گذشته و صاحب فرزند نیز شده اند، آشنایى بـا این (شاخص)‌ها و (معیار) ها، مناسب و مفید است، زیرا بـا عینیت بـخشیدن بـه آنها در زندگى مشترک، مى‌توانند بـه سلامت و استحکام بنیان خانواده خویش، کمک کنند.

پـیش از آن که بـه خصوصیات مثبـت و ارزشى همسر اشاره شود، بـد نیست که بـا چـهره منفى و نکوهیده همسر ناشایست هم آشنا شویم و خـانواده‌هاى (مسـإله دار) را بـشناسـیم. در این زمینه روایات بسـیار اسـت و در این احـادیث، از ازدواج بـا فاسـق، بـداخـلاق، شراب خوار، عقیم، احمق و سفیه، مجنون، و دخترى که در خانواده بد رشد و نمو یافته است، نهى شده است. از جمله این حدیث مشهور است که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: از ازدواج بـا (خضرإ دمن) بـپـرهیزید. پرسیدند: یا رسـول الله! مقصود از خـضرإ دمن(سـبـزه روییده در مزبله)چـیسـت؟ فرمود: (المرإه الحـسـنإ فى منبـت السـوء). (۵)یعنى زن زیبـارویى که در خانواده‌اى پست و فرومایه، بـه بـار آمده باشد.

همچنین از زنان نازا، آلوده، لجبـاز، نافرمان، حقیر و پست در نظر فامیل خـود، سرکش در بـرابـر شوهر، رام و تـسلیم در مقابـل دیگران، ناموافق با شوهر، کینه توز، فخرفروش، بى پروا از کار زشت و… در روایات نکوهش شده و از این گونه زنان به عنوان (شرار النساء) یاد شده است.

در مقابل، بـه ازدواج بـا دوشیزگان، زیبـارویان، فرزندآوران، عفیفان و نجیبان، صاحبان اخلاق نیکو، دیندار و امین، فرمانبرداران از شوهر و حافظان مال و آبروى همسر و… تشویق و ستایش شده است.

از پـیامبـر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) روایت است: از جمله عواملى که موجب صلاح و اصلاح مرد مسلمان مى‌شوند آن است که همسرى داشته بـاشد که هر گاه به او بنگرد، خوشحال و مسرور شود و اگر از زنش غایب باشد، حافظ و نگهبان آبرو و حرمت شوهر باشد و اگر به او دستورى داد، اطاعت کند.(۶)

و در روایت دیگر چـنین اسـت: هیچ مرد مسـلمانى پـس از اسـلام، بهره‌اى بیشتر از این نبرده است که همسرى مسلمان داشته بـاشد که اگر به او بـنگرد، شادمان شود و اگر فرمانش دهد اطاعت کند و هر گاه از همسرش غایب باشد، وى نسبت به خودش و مال شوهرش، نگهبـان و امین باشد.(۷

و رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: (من سعاده المرء الزوجه الصالحه)؛ (۸) همسر صالح و شایسـتـه، از جـمله عوامل خـوشبـخـتـى مرد اسـت.

رهنمود این احادیث، عبـارت از این اسـت که از معیارهاى همسـر خوب، (حفظ عفاف)، (مراعات حـقوق همسر) و (صیانت از مال و آبـرو) اسـت. همین عوامل و مراعات این نکات، از سـوى دیگر بـه قوام و استحکام بنیاد خانواده کمک مى‌کند. روابط مناسب عاطفى زن و شوهر با یکدیگر و آن دو با فرزندان و بستگان و حفظ حقوق آنان و مراعات وظایف متـقابـل، عامل دیگرى بـراى سلامت خـانواده است.

آتش اختلاف

به کار بستن معیارهاى مکتب، بـه انس و الفت خانواده مى‌انجامد و بى توجهى به آنها عامل بروز تشنج و اختلاف در خانواده است سعدى گفته است: (قدر عافیت کسى داند که به مصیبـتـى گرفتـار آید.) (۹)و چه مصیبتى سخت‌تـر و تـلخ‌تـر از بـروز اختـلاف در یک خانه و خانواده؟

صفاى زندگى، نعمت بزرگى است که برخورداران از آن باید پیوسته شکرگزار آن باشند و قدر و قیمت خانه بى اختلاف و نزاع را بدانند. چنین محیط‌هاى گرمى، بهشتى دنیوى براى فرزندان نیز خواهد بـود و طعم شیرین زندگى را به آنان خواهد چشاند.

البـته گاهى بـرخى بـگو مگوها در حد بـیان دیدگاهها و انتقال سـلیقه‌ها بـه طرف مقابـل لازم اسـت، تـا دو همسـر که شریک زندگى یکدیگرند، از نظرات، خـواسـتـه ها، تـوقعات و کاسـتـیها و حـتـى انتـقـادها و عـیوب خـویش آگاه شـوند و عـقـده‌اى در دل نماند و (انتقاد حضورى) به (غیبـت و بـدگویى پشت سر) نیانجامد. اما تـا حـدى که صمیمیت زندگى مشتـرک و آرامش کانون خانه را بـر هم نزند و بـراى خود زوجین، کینه نیافریند و کودکان را هم که شاهد این گونه مشاجرات یا بحثهاى (درون خانگى) مى‌شوند، بـه نگرانى و اضطراب و آشفتگى فکرى و روحى نکشاند.

اگر زوجین، اهل منطق باشند و حرفهاى خود را مستدل و در فضایى دور از تعصب و لجاجت و پرخاش براى هم بـگویند و موضوعاتى را که سبب بروز ناسازگارى شده و بحران آفریده است، ریز و مشخص کنند و بـراى حل آن همفکرى جدى داشته بـاشند، مطمئنا هیچ خطرى خانواده را تهدید نمى‌کند.

بـسیارى از اختلاف‌ها، ریشه در (سوء تفاهم) و (بـدفهمى) از حرف و عمل طرف مقابـل دارد. گفتـگوى منصفانه مى‌تـواند آشتـى‌آور باشد. نحوه بـرخورد بـا یک مشاجره خانوادگى، هم مى- تواند آمیخته به صحبتى منطقى و معقول بـاشد و آن مسایل را روشن سازد و گره‌ها را بگشاید، هم مى‌تواند آن را به یک بحران و مشکله لاینحل تبـدیل سازد. این که گفته‌اند: (گرهى را که با دست باز مى‌شود، با دندان باز نمى‌کنند) اشاره به همین گونه راه حل‌هاى صحیح و منطقى بـراى معضلات خانوادگى و رفتارى و ارتباطى هم مى‌تواند باشد.

گفتـگوها و نزاع‌هاى لفظى، آسمان خـانه و خـانواده را ابـرى و بـغض‌آلود مى‌کند. نبـاید گذاشـت این وضـعیت ادامه یابـد و ریشـه بـدواند. حرف‌هاى پـشت سر و پـیش این و آن، اوضاع را بـحرانى تـر مى‌سازد و (پرنده آشتى) را از بـام و در آن خانه دورتر مى‌کند. تا مى‌توان در خانه به درمان پرداخت، چرا باید بـه بـیرون کشیده شود؟ و تا مى‌توان خود به خاموش کردن شعله اقدام کرد، چرا بـاید دامنه شعله را گسترده‌تر ساخت؟

صحبـت رویاروى و بـى‌واسطه، خیلى کارسازتـر از آن است که پـاى بـیگانگان و حتـى اقوام نزدیک که اغلب، کارى هم از آنان در رفع اخـتـلاف ساخـتـه نیست، بـه میان کشیده شود. زیرا خـطر رسوایى و بى‌آبرویى و عمیق‌تر شدن اختلاف، بیشتر مى‌شود.

اگر قرآن کریم، فرمان مى‌دهد که خود و خانواده خود را از آتـش حفظ کنید: (قو انفسکم و اهلیکم نارا) (۱۰)، هم حفاظت از آتـش دوزخ به وسیله پرهیز از مفاسد و گناهان است، هم اگر بروز اختلاف در یک خانواده را شعله‌اى هستى سوز بـدانیم ـ که هست ـ بـاید بـا رفتـار سنجیده و صحیح، خود و خانواده را از سوختـن در این آتـش نیز نگه داشت.

نعمت (خانواده بـى اختلاف) را قدر بـدانیم و اگر این شعله در بـساط و کانون زندگى ما در افتاده است، هر چه سریعتر آن را بـا تدبیر و حکمت، با تصحیح رفتار، با گفتگوى منطقى، با ریشه یابى و درمان فـورى، خـاموش کـنیم، پـیش از آنکـه ما و فـرزندانمان را خاکسترنشین کند.

راستـى که همسر صالح، نجـیب، بـا تـقوا و عفاف، هدیه‌اى از سوى خداوند است و خوشا آنان که از این موهبت برخوردارند.

پى‌نوشت‌ها

۱ـ نور، آیه ۲۶٫

۲ـ ر.ک: بقره، آیه ۲۲۱٫

۳ـ بحارالانوار، ج۱۰۰، ص۳۷۲٫

۴ـ همان، ص۳۷۳٫

۵ـ همان، ص۲۳۲٫

۶ـ وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۲۲٫

۷ـ همان، ص۲۳٫

۸ـ همان.

۹ـ گلستان سعدى، باب هشتم.

۱۰ـ تحریم، آیه ۶٫

منبع: ماهنامه پیام زن؛ جواد محدثى