سادات
خاندان ابوسعد ورامینی و تلاش برای آبادانی حرمین شریفین
  اشاره: یکی از شهرهای شیعه نشین که از قدیم الأیام، مرکزیتی برای شیعیان داشته، شهر ورامین است. این شهر به مناسبت نزدیکی به قم، ری و طبرستان، و نیز سکونت برخی از سادات در آن به تشیع گرایش یافته و به همین عنوان نیز شناخته می شده است. منتجب الدین در «فهرست» نام جمعی از علمای شیعه را یاد …
تاریخ تشیّع در نیشابور
اشاره بدون تردید، هر فرایند فرهنگی همچون فرایندهای اجتماعی و سیاسی، در سیر تحول خود، با عوامل شتاب دهنده یا کاهنده روبه رو می شود که تأثیر محسوس و گاه شگرفی در پیش رفت یا پس رفت فرایند مورد اشاره به همراه دارد. در موضوع این پژوهش نیز به نظر می رسد، یکی از عوامل شتاب زا در سیر تحول مذهب تشیّع در نیشاب…
نقش علمای مهاجر ایرانی در ترویج تشیع در لکهنوی هند
اشاره: چندی پس از انقراض حکومت های شیعه قطب شاهیان و عادل شاهیان در سال ۱۰۹۸ق توسط امپراتور گورکانی اورنگ زیب (۱۰۶۸.۱۱۱۸ق) حکومت شیعه دیگری در شمال هند به نام پادشاهی اَوَده به قدرت رسید که پایتخت آن، نخست شهر فیض آباد و سپس لکهنو بود. به علت ضعف مغولان متأخر (گورکانیان)، سادات بارهه که ایرانی بودند، قدرت را د…
هجرت علویان و سادات از عوامل گسترش مذهب شیعه در ایران
اشاره: همانگونه که اسلام و هر دینی دیگری با هجرت پیروان آها گسترش پیدا نموده، مذهب شیعه نیز از کانون اصلی خود عربستان و عراق به سایر نقاط دنیا به وسیله هجرت پیروان این مذهب گسترش پیدا کرده است. البته مبلغین و پیام رسانان یک دین و مذهب نیز در گسترش آن نقش به سزایی دارد. یکی از عوامل گسترش مذهب شیعه د…
تبویب بندی روایات خمس و مصارف پیرامون آن
چکیده شیعه و سنی در چند بخش از مسئله خمس با هم اختلافاتی دارند که از آن جمله معناى غنیمت، تعداد سهم‏ هاى خمس و توزیع آن در میان مستحقانش است. برای درک بهتر مفهوم آیه خمس، باید فعل و قول رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت بعد از نزول آیه بررسی شود. خمس به عنوان یکی از تکالیف شرعی مسلمانان است که وج…
اختصاص نصف خمس به سادات اجحاف در حق غیر سادات
شبهه به چه دلیل نصف خمس را به سادات می دهند، در حالی که نسبت جمعیت ایشان به مراتب کمتر از سایر افراد است، آیا این کار نوعی امتیاز اضافی برای خانواده پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حساب نمی آید پاسخ: خمس یکی از مالیات های شرعی اسلامی است که به منظور ایجاد تعادل اقتصادی بین آحاد جامعه اسلامی وضع گردیده…
امام حسن(ع) و مهربانى با یتیمان
محبت و عطابخشى اهل بیت(ع)به ویژه امام حسن مجتبی(ع)زبانزد عام و خاص گردیده بود. او که داراى قلبی پاک و رؤوف و پرمهر نسبت به دردمندان و تیره بختان جامعه داشت، همانند پدرش على بن ابى طالب(ع)با خرابه نشینان دردمند و اقشار مستضعف و کم درآمد همراه و همنشین می شد، درد دل آنان را با جان و دل مى شنید و به آن، ترتی…
گسترش تشیع در ایران
هر فرایند فرهنگی همچون فرایندهای اجتماعی و سیاسی، در سیر تحول خود، با عوامل شتاب دهنده یا کاهنده روبرو می شود که تأثیر محسوس و گاه شگرفی در پیش رفت یا پس رفت فرایند مورد اشاره به همراه دارد. بی شک باید حضور امام رضا (علیه السلام) را در نیشابور نقطه عطفی در تاریخ تشیّع این منطقه (و به دنبال آن در ایران)…
عوامل گرایش ایرانیان به تشیع
عوامل گرایش ایرانیان به تشیع چیست؟  عوامل پیدایش و گسترش مکتب تشیّع در ایران بسیار است که هر کدام باید در جای خود بررسی شود. در پاسخ به این پرسش، به سه عامل مردمی اشاره میشود که در گسترش فرهنگ تشیع نقش بسزایی داشته اند: [۱] ۱. موالی (ایرانیان مهاجر)؛ ۲. هجرت علویان و سادات به ایران؛ ۳. حضور امام …
نگرشى بر احکام‏ خمس از نگاه تسنّن و تشیّع
 خمس در اسلام، جا یگاه بلندى دارد و از فرایض مالى مسلمانان محسوب مى گردد. فقهاى اهل سنّت، خمس را فقط در غنایم جنگى و گنج و معادن، واجب مى دانند، لیکن از نظر فقهاى شیعه، خمس بر هفت چیز واجب است. در این جا ابتدا به مشترکات شیعه و سنّى مى پردازیم و سپس به مختصات شیعه اشاره مى کنیم، اما قبل از آن به نک…
علّت و چگونگى شهادت امام رضا(ع)
طبق آنچه از مجموع روایات و تواریخ استفاده مى شود: خلفاء بنى العبّاس با سادات بنى الزّهراء خصوصا امامان معصوم علیهم السلام رابطه حسنه اى نداشتند و چنانچه بهائى به آن ها مى دادند و اکرامى مى کردند، تنها به جهت سیاست و حفظ حکومت بوده است . مامون عبّاسى همچون دیگر بنى العبّاس ، اگر نسبت به امام رضاعلیه ا…
عصر سلجوقی و سیاست های فرهنگی شیعه
بنیاد پژوهش های اسلامی، گروه تراجم و انساب بدون تردید یکی از مقاطع حساس تاریخ شیعه امامی، پیدایش دولت سلجوقیان و افول قدرت شیعی آل بویه بود. مطالعه این بخش از تاریخ تحولات سیاسی و فرهنگی شیعه می تواند دستاوردهای ارزشمندی در راستای کشف و فهم دینامیسم حاکم بر تاریخ شیعه امامی داشته باشد. به این منظور لازم است …
آیت الله سید محمد حسین شهرستانى (ره)
(۱۳۱۵-۱۲۵۵هـ  ق)ولادت  سید میرزا ضیاء الدین، محمد حسین شهرستانى مرعشى حائرى، فرزند سید محمد على شهرستانى وى در ۱۵ شوال سال ۱۲۵۵ هجرى قمرى در شهر کرمانشاه دیده به جهان گشود. او دوران کودکى را در همان شهر سپرى کرد و پس از آن، شروع به فراگیرى علوم مقدماتى نمود.  خاندان خاندان شهرستانى از خاندانهاى …