حکمت
امامت و خاتمیت
اشاره: خاتَمِیّت، به‌معنای این است که حضرت محمد(ص) آخرین پیامبر و اسلام آخرین دین آسمانی است و پس از او پیامبر و دین الهیِ دیگری نخواهد آمد. مسئله خاتمیت در قرآن و احادیث اسلامی آمده است و علمای مسلمان آن را از ضروریات دین اسلام می‌دانند. در آیه چهلم سوره احزاب، پیامبر اسلام «خاتَم‌الانبیا» معرفی شده است…
مشتبه شدن صفات رذیله به صفات حسنه‏
اشاره: از امورى که دانستن آن قبل از شروع در تفصیل اخلاق و معالجات آنها لازم است، آن است که بدانى بسیار اتفاق مى افتد که از بعضى مردمان صفات و افعالى چند به ظهور مى آید که در ظاهر نیک است و صاحب آنها از ارباب اخلاق حسنه متصور مى شود و حال آنکه چنین نیست.پس باید فرق میان فضایل صفات و آنچه شبیه به آنهاست…
تهذیب قوای سه گانه با تسلط قوه عاقله
اشاره: نفس انسانی متشکل از قوای متعدد نباتی، حیوانی و انسانی است. در این میان قوه‌ای در انسان وجود دارد که در بقیه موجوداتی که دارای نفس هستند موجود نمی‌باشد. این قوه، قوه عاقله است. همین قوه عاقله دو جهت مختلف در آن وجود دارد، که باعث تمایز افعال او شده است. مرتبه عالمه ( عقل نظری ) و مرتبه عامله ( ع…
تا خدا راهی نیست
اشاره: این کتاب که توسط مهدی خدامیان آرانی تألیف شده، شرح و بررسی اجمالی چهل حدیث قدسی در موضوعات مختلف اخلاقی و اعتقادی است. در این اثر روایاتی قدسی در مورد فضیلت نماز شب و گریه کردن از خوف خدا، اوصاف بهشت و بهشتیان، استجابت دعا و موانع آن، اصلاح بین مردم، توکل حقیقی بر خدا و آثار آن، آفات دنیاطلبی، …
محاسبه النفس اللوامه
  اشاره: مُحاسِبَهُ النّفس اللوّامَه و تَنْبیهُ الرّوح النوّامَه، کتابی اخلاقی به زبان عربی نوشته کفعمی (متوفای ۹۰۵ق). این کتاب درباره محاسبه نفس آدمی است که مؤلف تلاش کرده، با استناد به آیات، احادیث، حکمت‎ها، عبارات ادبی، امثال و اشعار به ترغیب انسان برای تنزیه و طهارت نفس خویش بپردازد. &nb…
عدل الهی
اشاره: در آیات قرآن کریم، عادل بودن و قیام به عدل به عنوان یک صفت مثبت برای خداوند ذکر شده است یعنی در قرآن تنها به تنزیه خداوند از ظلم و ستم در آیات قرآن قناعت نشده است بلکه به طور مستقیم نیز صفت عدالت برای خداوند اثبات شده است چنانکه می فرماید: «شهدالله انه لا اله الا هو والملائکه واولوالعلم قائما…
فضایل امام جعفر صادق(علیه السلام).
اشاره: شخصیت امام صادق(علیه السلام) به اندازه‌ای جامع و برجسته است که افزون بر شیعیان، عالمان و عارفان اهل تسنن نیز توجهی ویژه به آن حضرت داشته و برتری علمی و شخصیتی ایشان را ستوده و از آن حکایت‌ها نقل کرده‌اند. در این گفتار، ابتدا متنی کهن از احمد بن حسن استرابادی، عالم شیعه قرن ۱۰ هـ . ق، درباره تولد امام…
سؤال نشدن ازخداوند
شبهه با اینکه خداوند در قرآن لایسئل عنه معرفی شده است پس پرسش های حضرت عیسی و حضرت ابراهیم از خداوند چگونه قابل توجیه است ایا بین آنها تناقضی وجود ندارد؟ پاسخ شبهه آنچه انسان را از سایر موجودات متمایز می کند قوّه پرسشگری انسان است. اگر انسان در زندگی خود با مسائلی که پیش روی وی…
اصول مسائل اخلاقى در فلسفه یونان
با یک نگاه اجمالى به اصول مسائل اخلاقى در مکتبهاى غیر اسلامی می پردازیم. گروهى از فلاسفه قدیم که از بنیانگذاران علم اخلاق محسوب مى شوند، براى اخلاق اصول چهارگانه قائل بودند؛ و به تعبیر دیگر، فضائل اخلاقى را در چهار اصل خلاصه کرده اند: حکمت عفّت شجاعت عدالت و گاه خداپرستى را هم به آن …
شرح مناجات الراجین (۲)
سنت استدراج پیامد استکبار و سرپیچی از خدا عامل خوف و رجا در همه کارهای اختیاری دنیوی و اخروی نقش‏ آفرین و تأثیرگذار است و انسان هر کار اختیاری عقلایی و حساب ‏شده را به امید رسیدن به خیر و نفع و یا از ترس ضرر و خطر انجام می دهد. چیزی که هست مؤمنان به خدا در اندازه معرفتشان به توحید و به خصوص توحید…
عدل چیست؟
اولین مسأله ‏اى که باید روشن شود این است که عدل چیست ؟ ظلم چیست ؟  تا مفهوم اصلى و دقیق عدل روشن نشود هر کوششى بیهوده است و از اشتباهات‏  مصون نخواهیم ماند . مجموعا چهار معنى و یا چهار مورد استعمال براى این‏  کلمه هست : الف . موزون بودن : اگر مجموعه ‏اى را در نظر بگیریم که در آن ، اجزاء و ابعاض مخت…
شرح مناجات الشاکرین (۱)
خاستگاه ارزشی شکرگزاری ششمین مناجات امام سجاد علیه السلام که در شمار پانزده مناجات خود ایراد فرموده اند، مناجات شاکرین است و ما مبتنی بر روش معهود خود که در آغاز بحث واژه و عنوان کلیدی مناجات ها را مورد بحث و بررسی قرار می دادیم، در آغاز بحث از این مناجات نیز درباره مفهوم «شکر» سخن می گوییم. واژه «…
شرح مناجات الراجین (۴)
عالی ترین امیدواری های اخروی مؤمن موضوع سخن ما در سه جلسه پیشین مناجات امیدواران بود و در این ارتباط درباره رجا و امید مباحثی را طرح کردیم. به این نتیجه رسیدیم که امید به خداوند در رسیدن به هر خیری مطلوب است، خواه خیر دنیا باشد و خواه خیر آخرت؛ خواه خیر مادی باشد و خواه خیر معنوی. البته به این شرط ک…
شرح مناجات الشاکین (۳)
بازکاوی ماهیت شیطان و ابلیس محور فراز دوم از مناجات شکایت کنندگان، شکایت از شیطان است و ما قبل از بررسی سخنان امام سجاد علیه السلام در این فراز، مروری خواهیم داشت بر ماهیت و رفتار شیطان. «شیطان» مفهوم وصفی دارد و بر هر عامل شری اطلاق می گردد و به صورت عام، هر موجودی که مبدأ شرارت است، شیطان ب…
حسین بن علی ابن سینا (شیخ الرئیس) پیشواى حکیمان
 درآمد آسمان دانش و دیانت مسلمین گاه شاهد طلوع آفتاب تابانى بوده است که نه تنها در جغرافیاى پهناور فرهنگ فاخر اسلامى درخشیده بلکه با پرتو فضل و فضیلت خویش فرهنگ جهانى را نیز روشن ساخته است. فیلسوف و حکیم بى نظیر ایران زمین حجت الحق، شرف الملک، امام الحکماء «حسین بن عبداله بن حسن بن على بن سینا» معرو…
نقش امیرمؤمنان در تمدن و علوم اسلامی (کلام)
 در واقع این توصیه و تشویق مؤکدی که اسلام در توجه به علم و علما می کرد از اسباب عمده آشنایی مسلمین با فرهنگ و دانش انسانی بود، پیغمبر اسلام خود نیز در عمل، مسلمین را به آموختن تشویق بسیار می کرد، به عنوان نمونه: بعد از جنگ بدر هر کس از اسیران که قدرت پرداخت فدیه را نداشت در صورتی که به ده نفر از اطف…