جهان اسلام
کلب علی خـان و تـثبیت مـذهب تـشـیع در آفـریـقا
اشاره: ذکر »اشهد ان علیاً ولی الله« در اذان و اقامه اگرچه امروزه برای ما شیعیان به عنوان نماد مسلّم دینی در نماز به شمار می آید؛ اما در دیگر مناطق جهان اسلام نحوه بروز این شهادت مستحب در منابر مساجد شیعیان دارای فراز و نشیب های بوده است که در نوع خود درطول تاریخ، باعث تقویت جریان های شیعی شده است.د…
مناظرات مذهبی شیعه از آغاز تا عصر شیخ مفید
اشاره: شیخ مفید رئیس متکلمان امامیّه در فضای مکتب بغداد که آکنده از مجادلات و مناظرات کلامی بین مذاهب مختلف اسلامی بود، نشو و نما کرد.(۱) ضرورت چنین فضایی اقتضا می کرد که در دفاع از حریم مکتب تشیّع امامی در برابر مکتب عقل گرای معتزله ی بغداد و بصره و در برابر اشاعره و سایر فرقه های کلامی، به…
نقش و جایگاه امام زادگان در غنی سازی فرهنگ تشیع
اشاره: فرهنگ، دستاورد های معنوی، نامحسوس و غیرمادی انسان را می توان در دو بعد، اصولی و غیر رسمی و تود ه ای تعریف و تحلیل کرد. در حالی که نظام سیاسی نقش مهمی در فرهنگ سازی یک دوران دارد، عامه مردم نیز با ایده ، سلائق و ساز و کار های خود، بخش قابل توجهی از این فرهنگ را شکل می دهند. مقاله حاضر ب…
رابطه امام کاظم (علیه السّلام) با نقاط مختلف شیعه‌نشین جهان اسلام
اشاره: با توجه به اینکه دوران زندگی ائمه (علیهم‌السلام) بعد از شهادت امام حسین (علیه‌السلام) همیشه با خفقان و فشار سیاسی از جانب خلافت چه از نوع اموی و چه از نوع عباسی مواجه بود و ائمه (علیهم‌السلام) را از ارتباط مستقیم با پیروان و شیعیان‌شان منع می‌کردند. ائمه (علیهم‌السلام) هم سعی داشتند با استفا…
رقابت و رویارویی ایلخانان با ممالک و تأثیر آن بر گسترش تشیع
چکیده: یکی از مباحث اساسی در تاریخ ایلخانان، گسترش تشیع اثنی عشری در این عصر و رسمیت یافتن این مذهب در دوره ای هر چند کوتاه در سلطنت سلطان محمد خدابنده(۷۰۳ ۷۱۶) می باشد. بطور مسلم عوامل بسیاری در این مسأله دخیل بوده است. یکی از این عوامل که برخی مورّخان بطور گذرا به آن اشاره کرده اند، رویارویی و رقاب…
تأملات تاریخی بر موانع گسترش تشیع
مقدمه: شاید، سابقه شیعه شناسی به معنای علمی در دوره اخیر، به تلاش های علامه فقید مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانی برمی گردد که شیعه را از لابه لای گرد و غبار کتابخانه ها، با جست وجو و تتبع در کتابخانه های عمومی و شخصی بلاد مختلف در بعد کتاب شناسی معرفی کرد. الذریعه یک قدم عالمانه بسیار اساسی و مهم …
رسميت تشيع در ايران در دولت صفوي
پس از سقوط خلافت عباسي به دلائل متعددي جنبش شيعي در جهان اسلام اوج گرفت. اين اوج گيري در شکل هاي مختلفي خود را نشان داد. اختلاط تشيع و تصوف يکي از مهمترين جلوه هاي اوج گيري تشيع در تمامي بلاد اسلامي بود. افزون بر آن، جنبشي گسترده از تشيع غالي از شمال سوريه تا سرزمين هاي گسترده آناتولي و از آنجا تا شمال عر…
رجعت شهداى كربلا
 حكمت الهى بر اين تعلق گرفته است كه ، زمان دقيق برخى از وقايع كه در آينده اتفاق مى افتد و در سرنوشت مردم و جهان مؤثر است، مشخص نگردد. همانند معاد و ظهور حضرت ولى عصر. از اين جمله است رجعت ، كه نمى توان تاريخ دقيق آن را با ذكر سال و ماه و روز معين نمود. در اين زمينه حضرت على(ع) حديثى از پيامبر(ص) نقل مى كن…
معرفت امام و رابطه ي آن با ايمان و نجات
چکيده «من مات و لم يعرف امام زمانه مات ميتة جاهلية» ؛ به راستي تکان دهنده ترين حديثي است که درباره ي امامت مطرح شده است. مسائل اصلي اي که اين مقاله عهده دار پاسخ بدان هاست عبارتند از: 1) معرفت امام به چه معناست؟ 2) ارکان معرفت امام چيست؟ 3) يک مسلمان چه بايد بکند تا معرفت امام براي او تحقق يافته و مرگ…
اروپا و اسلام 6
برنارد لوئيس اشاره: در شماره‏ هاى 25-21 ماهنامه «اسلام و غرب‏»، بى بحث در مورد مفاهيم اروپا و اسلام، تفاوت اسلام و مسيحيت، ديدگاههاى اين دو نسبت‏به يكديگر، جنگها و درگيريهاى آنها، تاثير متقابل جنگهاى صليبى بر اروپا و جهان اسلام، پيروزيهاى متناوب دو طرف عثمانى و اروپا در جنگها، تقابل تمدنى اروپا با اسلام، وضعيت ج…
متدلوژى شرق شناسى در مطالعات تاريخ اسلام
مسئله روش شناسى كه شرق شناسان از نيمه قرن نوزدهم در مطالعات خود در باب تاريخ اسلام دنبال مى كنند، به عللى چند حايز اهميت است: 1. اين روش شناسى بر تمام كوشش هاى محققان غربى و شرقى كه به مطالعات شرق شناسى توجه دارند، سايه افكنده است. محقق غرب شناسى به اين مسئله از زاويه معينى مى نگرد و آن دقيقاً عبارت اس…
دين‏ پژوهى در غرب
امروزه همواره بحث از تغيير و تحول است. تحولى فراگير كه به زعم عده اى، در ثابت ترين معيارهاى بشرى رسوخ نموده است و بسان موريانه اى، پايه هاى ثبات را در حيات انسان متزلزل مى سازد. در نظر معتقدان به اين فرايند، هيچ يك از معارف بشرى در برابر اين تغييرات، تاب مقاومت نخواهد داشت وحتى ارزشهاى مقدس و پايه ه…
برناردلوییس؛ آخرین پیامبر شرق شناسی
بررسی و نقد مهم ترین فاکتورهای آثار شرق شناسانه برنارد لوییس و همچنین به تصویر کشیدن پرده هایی از حیات سیاسی این مورخ شهیر هدف نوشتاری است که در پیش رو دارید. لوییس در ایران مستشرق شناخته شده ای است تعداد زیادی از آثار او به زبان فارسی ترجمه شده اند ولی با تمام این ها هیچ گاه در ایران کسی به فکر نقد…