جهان اسلام
امام خمینى و احیاى تفکر دینى از نگاه خاورشناسان_
اشاره: «تفکر دینی‏» نوعی اندیشه است که در آن متغیرهای اندیشه و عمل انسان به صورت تابعه ایی از ثابتهای دینی عمل می‏کنند. «ثابتهای دینی‏» حقایق جاودانی هستند که در خارج از ذهن انسانی، چنان که وحی شده‏اند، وجود دارند. این ثابتها هرگز نابود یا دستخوش کاهش و افزایش نمی‏شوند. اما این ذهن و اندیشه انسان است ک…
ابن تومرت و موحدون+
اشاره در این مقاله، هدف نه نگارش (تاریخ موحدون)، بلکه توضیح فرایند ظهور یک رهبر دینی مورد نظر است که ابتدا با اندیشه اسلامی و بعد گرایش به مهدیگری، در برابر یک امپراتوری قرار گرفت و سرانجام نظریه اش تا بجایی گسترش یافت و پذیرفته شد که تشکیلاتی را که بنیاد نهاد به شکل یک امپراتوری نمود یافت. ابن تومرت خو…
پژوهشى پیرامون فعالیت‌هاى خاورشناسان در جهان اسلام
اشاره:  خاورشناسان در تحقیقات خود دارای ویژگی خاصی هستند. خاورشناسان گرچه در باب پژوهش‌‌هاى اسلامى گامهاى بلندى برداشته و تحقیقات قابل ملاحظه‌اى را از خود به جاى گذاشته‌اند، اما واقعیت آنست که آنان اهداف پوشیده و بزرگ‌ترى را دنبال کرده‌اند و در لابه‌لاى صفحات آثار خویش، از هر فرصتى سوءاستفاده کرده و به زهرافشانى پرداخته…
در انتظار رؤیت خورشید‏
اشاره: بامداد جمعه، پانزدهم شعبان ۲۵۵ قمری، دوازدهمین اختر آسمان امامت و ولایت حجه بن ‏الحسن المهدی(عج) در خانه امام عسکری(ع) در شهر "سامرا" دیده به جهان گشود.۱ مادرش نرجس، خوانده می‏شد.۲ آن یادگار الهى حجت، قائم، خلف صالح، صاحب الزمان و بقیه ‏اللّه‏ لقب گرفته است و مشهورترین لقبش حضرت "مهدی" است.۳ این مولو…
شیخ جمال الدین ابوالفتوح رازی(ره)
اشاره: جمال الدین حسین بن على بن محمد بن احمد معروف به ابوالفتوح رازى یکى از علما و مفسرین بزرگ شیعه در قرن ششم هجرى است. ابوالفتوح دانشمندى فقیه، مفسرى کبیر، واعظى شهیر و محدثى ادیب بود. نسب او به بدیل از قبیله بنى خزاعه که از اصحاب رسول گرامى اسلام صلى الله علیه و آله و سلم و دودمان پیامبر عزیز بودند …
محمّد بن مسعود عیاشى سمرقندى (ره)
اشاره: محمد بن مسعود عیاشی سمرقندی صاحب تفسیر معروف قرآن، و از بزرگان فقهاى شیعه است. او مردی جامع بوده و در رشته‌هاى فقه، ادب، حدیث و تفسیر متبحر بوده است. از تاریخ تولد، زادگاه عیاشی چیزی در تاریخ ثبت نگردیده و فقط از وی به نام سمرقندی، عراقی و کوفی نام برده‌اند. رجالیون بزرگ شیعی و سنی، مانند: ابن ندیم،…
کلب علی خـان و تـثبیت مـذهب تـشـیع در آفـریـقا
اشاره: ذکر »اشهد ان علیاً ولی الله« در اذان و اقامه اگرچه امروزه برای ما شیعیان به عنوان نماد مسلّم دینی در نماز به شمار می آید؛ اما در دیگر مناطق جهان اسلام نحوه بروز این شهادت مستحب در منابر مساجد شیعیان دارای فراز و نشیب های بوده است که در نوع خود درطول تاریخ، باعث تقویت جریان های شیعی شده است.د…
مناظرات مذهبی شیعه از آغاز تا عصر شیخ مفید
اشاره: شیخ مفید رئیس متکلمان امامیّه در فضای مکتب بغداد که آکنده از مجادلات و مناظرات کلامی بین مذاهب مختلف اسلامی بود، نشو و نما کرد.(۱) ضرورت چنین فضایی اقتضا می کرد که در دفاع از حریم مکتب تشیّع امامی در برابر مکتب عقل گرای معتزله ی بغداد و بصره و در برابر اشاعره و سایر فرقه های کلامی، به…
نقش و جایگاه امام زادگان در غنی سازی فرهنگ تشیع
اشاره: فرهنگ، دستاورد های معنوی، نامحسوس و غیرمادی انسان را می توان در دو بعد، اصولی و غیر رسمی و تود ه ای تعریف و تحلیل کرد. در حالی که نظام سیاسی نقش مهمی در فرهنگ سازی یک دوران دارد، عامه مردم نیز با ایده ، سلائق و ساز و کار های خود، بخش قابل توجهی از این فرهنگ را شکل می دهند. مقاله حاضر ب…
رابطه امام کاظم (علیه السّلام) با نقاط مختلف شیعه‌نشین جهان اسلام
اشاره: با توجه به اینکه دوران زندگی ائمه (علیهم‌السلام) بعد از شهادت امام حسین (علیه‌السلام) همیشه با خفقان و فشار سیاسی از جانب خلافت چه از نوع اموی و چه از نوع عباسی مواجه بود و ائمه (علیهم‌السلام) را از ارتباط مستقیم با پیروان و شیعیان‌شان منع می‌کردند. ائمه (علیهم‌السلام) هم سعی داشتند با استفا…
رقابت و رویارویی ایلخانان با ممالک و تأثیر آن بر گسترش تشیع
چکیده: یکی از مباحث اساسی در تاریخ ایلخانان، گسترش تشیع اثنی عشری در این عصر و رسمیت یافتن این مذهب در دوره ای هر چند کوتاه در سلطنت سلطان محمد خدابنده(۷۰۳ ۷۱۶) می باشد. بطور مسلم عوامل بسیاری در این مسأله دخیل بوده است. یکی از این عوامل که برخی مورّخان بطور گذرا به آن اشاره کرده اند، رویارویی و رقاب…
تأملات تاریخی بر موانع گسترش تشیع
مقدمه: شاید، سابقه شیعه شناسی به معنای علمی در دوره اخیر، به تلاش های علامه فقید مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانی برمی گردد که شیعه را از لابه لای گرد و غبار کتابخانه ها، با جست وجو و تتبع در کتابخانه های عمومی و شخصی بلاد مختلف در بعد کتاب شناسی معرفی کرد. الذریعه یک قدم عالمانه بسیار اساسی و مهم …
رسميت تشيع در ايران در دولت صفوي
پس از سقوط خلافت عباسي به دلائل متعددي جنبش شيعي در جهان اسلام اوج گرفت. اين اوج گيري در شکل هاي مختلفي خود را نشان داد. اختلاط تشيع و تصوف يکي از مهمترين جلوه هاي اوج گيري تشيع در تمامي بلاد اسلامي بود. افزون بر آن، جنبشي گسترده از تشيع غالي از شمال سوريه تا سرزمين هاي گسترده آناتولي و از آنجا تا شمال عر…
رجعت شهداى كربلا
 حكمت الهى بر اين تعلق گرفته است كه ، زمان دقيق برخى از وقايع كه در آينده اتفاق مى افتد و در سرنوشت مردم و جهان مؤثر است، مشخص نگردد. همانند معاد و ظهور حضرت ولى عصر. از اين جمله است رجعت ، كه نمى توان تاريخ دقيق آن را با ذكر سال و ماه و روز معين نمود. در اين زمينه حضرت على(ع) حديثى از پيامبر(ص) نقل مى كن…
دین‏ پژوهى در غرب
امروزه همواره بحث از تغییر و تحول است. تحولى فراگیر که به زعم عده اى، در ثابت ترین معیارهاى بشرى رسوخ نموده است و بسان موریانه اى، پایه هاى ثبات را در حیات انسان متزلزل مى سازد. در نظر معتقدان به این فرایند، هیچ یک از معارف بشرى در برابر این تغییرات، تاب مقاومت نخواهد داشت وحتى ارزشهاى مقدس و پایه…
برناردلوییس؛ آخرین پیامبر شرق شناسی
بررسی و نقد مهم ترین فاکتورهای آثار شرق شناسانه برنارد لوییس و همچنین به تصویر کشیدن پرده هایی از حیات سیاسی این مورخ شهیر هدف نوشتاری است که در پیش رو دارید. لوییس در ایران مستشرق شناخته شده ای است تعداد زیادی از آثار او به زبان فارسی ترجمه شده اند ولی با تمام این ها هیچ گاه در ایران کسی به فکر نقد…