امام علی
روش برخورد با مردم، (اخلاق اجتماعى).
و من کتاب له علیه السلام إلى عبد الله بن عباس و هو عامله على البصره وَ اعْلَمْ أَنَّ الْبَصْرَهَ مَهْبِطُ إِبْلِیسَ وَ مَغْرِسُ الْفِتَنِ فَحَادِثْ أَهْلَهَا بِالْإِحْسَانِ إِلَیْهِمْ وَ احْلُلْ عُقْدَهَ الْخَوْفِ عَنْ قُلُوبِهِمْ وَ قَدْ بَلَغَنِی تَنَمُّرُکَ لِبَنِی تَمِیمٍ وَ غِلْظَتُک عَلَیْهِمْ وَ إِنَّ بَنِی ت…
هشدار به مخالفان حکومت حق.
وَ قَدْ کَانَ مِنِ انْتِشَارِ حَبْلِکُمْ وَ شِقَاقِکُمْ مَا لَمْ تَغْبَوْا عَنْهُ؛ فَعَفَوْتُ عَنْ مُجْرِمِکُمْ وَ رَفَعْتُ السَّیْفَ عَنْ مُدْبِرِکُمْ وَ قَبِلْتُ مِنْ مُقْبِلِکُمْ؛ فَإِنْ خَطَتْ بِکُمُ الْأُمُورُ الْمُرْدِیَهُ وَ سَفَهُ الْآرَاءِ الْجَائِرَهِ إِلَى مُنَابَذَتِی وَ خِلَافِی فَهَا أَنَا …
امانت داری کارگزاران.
وَ إِنَّ لَکَ فِی هَذِهِ الصَّدَقَهِ نَصِیباً مَفْرُوضاً وَ حَقّاً مَعْلُوماً، شُرَکَاءَ أَهْلَ مَسْکَنَهٍ وَ ضُعَفَاءَ ذَوِی فَاقَهٍ، وَ إِنَّا مُوَفُّوکَ حَقَّکَ؛ فَوَفِّهِمْ حُقُوقَهُمْ وَ إِلَّا تَفْعَلْ فَإِنَّکَ مِنْ أَکْثَرِ النَّاسِ خُصُوماً یَوْمَ الْقِیَامَهِ، وَ بُؤْسَى لِمَنْ خَصْمُهُ عِنْدَ ال…
توبیخ خیانتکار در بیت المال.
و من کتاب له (علیه السلام) إلى بعض عُمّاله: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّی کُنْتُ أَشْرَکْتُکَ فِی أَمَانَتِی وَ جَعَلْتُکَ شِعَارِی وَ بِطَانَتِی وَ لَمْ یَکُنْ [فِی أَهْلِی رَجُلٌ] رَجُلٌ مِنْ أَهْلِی أَوْثَقَ مِنْکَ فِی نَفْسِی لِمُوَاسَاتِی وَ مُوَازَرَتِی وَ أَدَاءِ الْأَمَانَهِ إِلَیَّ؛ فَلَمَّا رَأَیْتَ …
قدردانی از کارگزار شایسته.
و من کتاب له (علیه السلام) إلى عمر بن أبی سلمه المخزومی و کان عاملَه على البحرین، فعَزَلَه، و استعمل نعمانَ بن عجلان الزّرقی مکانَه: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّی قَدْ وَلَّیْتُ النُّعْمَانَ بْنَ عَجْلَانَ الزُّرَقِیَّ عَلَى الْبَحْرَیْنِ وَ نَزَعْتُ یَدَکَ، بِلَا ذَمٍّ لَکَ وَ لَا تَثْرِیبٍ عَلَیْکَ، فَلَقَدْ أَحْ…
وظایف و حقوق پیشوا و مردم.
و من کتاب له (علیه السلام) إلى أمَرائه على الجَیش: مِنْ عَبْدِ اللَّهِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ إِلَى أَصْحَابِ الْمَسَالِحِ؛ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ حَقّاً عَلَى الْوَالِی أَلَّا یُغَیِّرَهُ عَلَى رَعِیَّتِهِ فَضْلٌ نَالَهُ وَ لَا طَوْلٌ خُصَّ بِهِ، وَ أَنْ یَزِیدَهُ مَا قَسَمَ …
اخلاق اجتماعى کارگزاران.
و من کتاب له (علیه السلام) إلى بعض عُمّاله: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّکَ مِمَّنْ أَسْتَظْهِرُ بِهِ عَلَى إِقَامَهِ الدِّینِ وَ أَقْمَعُ بِهِ نَخْوَهَ الْأَثِیمِ وَ أَسُدُّ بِهِ لَهَاهَ الثَّغْرِ الْمَخُوفِ. فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ عَلَى مَا أَهَمَّکَ، وَ اخْلِطِ الشِّدَّهَ بِضِغْثٍ مِنَ اللِّینِ، وَ ارْفُقْ مَا …
درس عبرت گرفتن از گذشته.
و من کتاب له (علیه السلام) إلیه أیضا: أَمَّا بَعْدُ، فَقَدْ آنَ لَکَ أَنْ تَنْتَفِعَ بِاللَّمْحِ الْبَاصِرِ مِنْ عِیَانِ الْأُمُورِ، [فَلَقَدْ] فَقَدْ سَلَکْتَ مَدَارِجَ أَسْلَافِکَ بِادِّعَائِکَ الْأَبَاطِیلَ وَ اقْتِحَامِکَ غُرُورَ الْمَیْنِ وَ الْأَکَاذِیبِ [مِنِ انْتِحَالِکَ] وَ بِانْتِحَالِکَ مَا قَدْ عَ…
عوامل هلاکت امت‌ها.
اشاره: امام در این نامه بسیار کوتاه و پرمعنا به عوامل هلاکت گروه هایى از اقوام پیشین اشاره مى کند و عامل آن را دو چیز مى شمرد: باز داشتن مردم از حق و تشویق آنها به باطل. و من کتاب کَتبَه (علیه السلام) لَمَّا استُخلَفَ إلى أمَراء الأجناد: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّمَا أَهْلَکَ مَنْ کَانَ قَبْلَکُمْ أَنَّ…
جایگاه دشمنان و مخالفان در نگرش سیاسی امام علی(علیه‌السلام)
اشاره: در نگرش حضرت علی(علیه‌السلام) مخالف و دشمن، انسانی خطاکار است که باید هدایت شود و مهم ترین وظیفه انبیا و اولیای الهی (و همه حکومت های مبتنی بر دین زمینه سازیِ هدایت انسان ها و نشان دادن راه حق و حقیقت به آنان است. در نگاه آن حضرت، انسان اشرف مخلوقات است و تکریم هر انسانی فارغ از عقیده و مذهب او بر ه…
الگوی آرمان‌گرایی و واقع بینی در اندیشه و سیره امام علی(علیه‌السلام)
اشاره: ما مسلمانان پس از قرآن و پیامبر اسلام موظف به پیروی از رهنمودهای امام علی(علیه‌السلام) و سایر امامان (علیهم‌السلام) هستیم. یکی از اموری که در مورد آن نیاز به رهنمودهای امام علی(علیه‌السلام) داریم، الگو گیری از آن حضرت در آرمان گرایی و واقع بینی است. یعین از دیدگاه امام (علیه‌السلام) کدام یکی از این دو امر …
امام علی(ع) و بیست و پنج سال سکوت
اشاره: یکی از ادوار شایسته بررسی و تأمل در سیره امامان (علیهم‌السلام) بررسی دوره بیست و پنج ساله سکوت مولی علی(علیه‌السلام) است. در این مقاله به معنای سکوت ، جایگاه سکوت، فلسفه سکوت و فعالیت های سیاسی مولی علی(علیه‌السلام) در این دوره بیست و پنج ساله مورد بررسی قرار گرفته است. ما در این بحث درصدد نگاهی کل…
مناظره امام علی با معاویه.
اشاره: مناظره امام علی (علیه‌السّلام) با معاویه، در موارد مختلف از جمله، ابراز پشیمانی جنگ با حضرت و از یک نسل، بودن و غیره اتفاق افتاده است. ابن ابی الحدید گوید: روزی از روزهای صفین که معاویه سخت خویش را در تنگنای جنگ گرفتار دید به عمرو عاص گفت: «من به علی (علیه‌السّلام) نامه‌ای می‌نویسم باشد که ب…
مناظره امام علی با ابوبکر.
اشاره: امام علی (علیه‌السّلام) در مناظرات و موقعیت‌های گوناگون به غصب خلافت اعتراض می‌کردند؛ از جمله در ابتدای غصب خلافت و هنگام بیعت مردم با او. در ابتدای غصب خلافت هنگامی که ابوبکر زمام خلافت را بعد از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به دست گرفت مورد اعتراض امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) وعده‌ای از یاران …
علی (علیه السلام) در آینه شعر فارسی.
اشاره: علی بن ابی‌طالب مشهور به امام علی(علیه السلام) و امیرالمؤمنین (۱۳ رجب سال ۲۳ قبل از هجرت - ۲۱ رمضان سال ۴۰ق)، امام اول همهٔ مذاهب شیعه، صحابی، راوی، کاتب وحی و چهارمین خلیفه از خلفای راشدین نزد اهل سنت است. وی پسرعمو و داماد پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)، همسر حضرت فاطمه(س)، پدر و جدِّ یازده امام شی…
فراخواندن معاویه به بیعت.
اشاره: با توجّه به اینکه این نامه در آغاز خلافت ظاهرى امیرمؤمنان على(علیه السلام) و بیعت مردم با آن حضرت نوشته شده هدف از آن این بوده است که از معاویه هرچه زودتر بیعت گرفته شود، زیرا اگر کار به درازا کشد مشکلات مهم ترى در پیش خواهد بود. این نامه پانزدهمین و آخرین نامه اى است که در نهج البلاغه خطاب به معاوی…