امام علی
کتاب غرر الحکم و درر الکلم
اشاره: در سینه امیرمؤمنان على ‏علیه السلام حکمت موج مى‏ زد و علم و دانش ـ که جوشیده از سرچشمه وحى الهى و نشأت گرفته از علوم نبوى بود ـ از منطق استوار و بیان شیوایش نمایان بود. او خود مى‏ فرمود: ینحدر عنى السیل ولایرقى إلى الطیر (۱) خطابه ‏هاى رسا و کلام دلربایش، جان‏هاى شیفته را برانگیخت تا سخنان وى را ب…
امام على (ع) اولین کاتب قرآن
اشاره: خط، هنر تثبیت ذهنیات است با علائم معهود چشم. احتیاج به حفظ خاطره ها نخستین محرک پیدایى خط در بین اقوام عالم بود، جد انسان اولیه براى حفظ امورى که میخواست سالهاى مدید باقى بماند، ابتدا به رسم صور آنها پرداخت و از این تصویرپردازى روش تصویرنگارى را به وجود آورد۱. این مقاله ابتدا به اقسام خط پردا…
جوانمردی و کرامت
  اشاره: فتوت و جوانمردى، یکى از شاخصه ‏هاى «برخورد کریمانه» در معاشرتهاى اجتماعى است. در بخش گذشته، به طور مبسوط به مفهوم فتوت و نشانه‏هاى آن اشاره شد. از آنجا که ذکر نمونه‏ هاى عینى در اخلاق و رفتار جوانمردان، تأثیرگذارتر است، در این قسمت، به چند نمونه تاریخى از رفتار اولیاء دین اشاره مى ‏ش…
قلب از دیدگاه امام على علیه السلام
اشاره  در ابتدا معنای لغوی قلب مورد بحث قرار می گیرد و نتیجه گرفته می شود که ماهیت قلب از نظر قرآن و امام علی علیه السلام همان نفس و روح آدمی است و قلب در دست خداست. از این رو عضو حیاتی انسان، قلب و امور باطنی است که اگر درون انسان اصلاح گردد، ظاهر پیرو است اما عکس آن صادق نیست آدمی می تواند به قلب خود …
خطبه بى الف مولاى متّقیان
اشاره: خطبه بدون الف معروف به خطبه مونقه از سخنرانی‌های امام علی(ع) است. ایشان این خطبه را بالبداهه ایراد کردند. در این خطبه، از حرف «الف» استفاده نشده است. این خطبه در نهج البلاغه نقل نشده است؛ اما در مصباح کفعمی و بحارالانوار علامه مجلسی آمده است. چنین روایت شده که وقتى اصحاب پیغمبر ـ صلّى اللّه علیه و آل…
امام على (ع) و آزادى اجتماعى
اشاره: واژه آزادى، از زیباترین وایگانى است که ذهن انسان، از روز نخست، با آن آشنایى دارد. آزادى، امیدبخش‏ترین مفهوم را شکل می‏دهد. این واژه، تنها براى انسان دلپذیر نیست، بلکه دلپذیر هر موجود زنده است. زندگى، با آزادى، همراه است که زندگى بدون آزادى، زیبایى و جاذبه و امیدآفرینى ندارد. مفهوم آزادى، همان رهایى …
جلوه هائى از زندگانى حضرت على بن ابیطالب
اشاره: زندگانى پربار حضرت مولى الموحدین امام على بن ابیطالب (ع) سرشار از جلوه هاى گوناگونى است که تاکنون در هیچ بشرى مجال ظهور نیافته است . در واقع یکى از جهاتى که موجب تحیر مورخان و اندیشمندان جهان بوده است همین تنوع و تکثر خصوصیات عالى اخلاقى و عملى در وجود مبارک مولى علی(ع) بوده و هست که او را ب…
زیباشناسى کلام امام علی(ع)
اشاره: درباره‌ چیستى زیبایى، سخن‌ها بسیار رانده شده‌ است. برخى زیبایى را تناسب و هم ‌آهنگى اجزا با کل و هم ‌آهنگى اجزا با یک‌دیگر و عدّه‌اى آن را به سودمندى یا توانایى یا لذّت و یا عشق تعریف کرده‌اند. افلاطون در مجموعه‌ى آثار خود، گفت‌وگوى سقراط با هیپیاس را بیان می‌کند و در این رساله به بررسى تعاریف گوناگ…
سخنان صعصعه در مراسم دفن حضرت على(ع)
اشاره: علی بن ابی‌طالب مشهور به امام علی(ع) و امیرالمؤمنین (۱۳ رجب سال ۲۳ قبل از هجرت - ۲۱ رمضان سال ۴۰ق)، امام اول همهٔ مذاهب شیعه، صحابی، راوی، کاتب وحی و چهارمین خلیفه از خلفای راشدین نزد اهل سنت است. وی پسرعمو و داماد پیامبر اکرم(ص)، همسر حضرت فاطمه(س)، پدر و جدِّ یازده امام شیعه است. پدر او ابوطالب و مادرش فاطمه بنت اسد بوده است. …
امام على (ع) در آینه قرآن
اشاره: گنجینه‏هاى گرانقدر تمدن و فرهنگ یک کشور در آثار باستانى، نوشتار علمى و پدیده‏هاى کهن آن به چشم مى‏خورد. و اندیشمندان فرهنگى جامعه از جمله یادگاران ماندگار یک مرز و بوم و یا آیین به شمار مى‏روند که گاه ارزش یکى از آنان، برتر از تمامى آثار و بناهاى تاریخى محسوب مى‏شود. فرهنگنامه‏ها، دایره المعار…
حیات عارفانه امام على (علیه السلام)
اشاره: حقیقت حیات، به معرفت توحید است. على (ع) درباره حیات مى‏فرماید: «التوحید حیاه النفس»(۱) (زنده بودن جان آدمى، به توحید الهى است). موحد زنده است و غیرموحد مرده. کسى که توحید متکلمانه و حکیمانه دارد، زندگى‏اش نیز متکلمانه و حکیمانه است و اگر توحیدش عارفانه بود، از حیاتى عارفانه برخوردار است. تفاوت …
فضایل امام على‏(ع) از نظر ابوالفتوح رازى
اشاره: دانشمندان بزرگ شیعى با همه تنگناهایى که در قرون نخستین اسلامى - از سوى دستگاه جبار اموى و سپس حکومت عباسى - وجود داشته و آنان، نیز، با دسیسه‏هاى گوناگون، در مواقع حساس، به قتل و نهب و زجر و آزار شیعیان دست مى‏یازیده‏اند و به هر صورت، از نشر فرهنگ شیعى که با خصیصه اعتراض و مقاومت توام بود، جلوگیرى…
مصلحت اندیشى و تکلیف‎محورى در اندیشه و سیره امام على(ع)
اشاره: مبحث تکلیف‎محورى و مصلحت‎‎اندیشى، یکى از مباحث مهم در اندیشه سیاسى اسلام است. اهمیت این بحث به این دلیل دو چندان گردیده، که در کشورمان بعد از سالها، حکومت اسلامى برپا شده است. به همین دلیل، گاه در برخى موارد، اختلاف نظر در بعضى احکام پیدا می‎شود. به طور مثال، آیا اجراى حکم قصاص در شرایط کنونى، به مص…
درسهایى از واپسین روزهاى عمر امیرمؤمنان على ( علیه السلام )‏
اشاره:‏ على (ع) امام معصوم و انسان کاملى است که تمام رفتار و سخنان و تأییدات او براى ما حجّت و اعتبار دارد او قرآن ناطق و امام مبینى است که به قول جورداق مسیحى: تنها نسخه‏اى است مطابق اصل خود یعنى پیامبر اکرم (ص) که مانند او در شرق و غرب عالم یافت نمى‏شود. بدان جهت تمام لحظات عمر او شنیدنى و درس است. شاخ گ…
على(ع)و نحوه نگرش به قدرت
اشاره: تشریح اندیشه سیاسى على(ع) و دیدگاه هاى وى درباره قدرت همواره مورد توجه مورخان و محققان بوده است. اما در این میان نظریه اى که امام على(ع) را از سایر حاکمان اسلامى متمایز مى نماید، حاکم آرمانى و اصولى بودن و نگاه اعتبارى داشتن به قدرت است. نوشتار حاضر که مقدمه اى در این زمینه است، سعى در بررسى این دیدگاه …
ابعادمظلومیت امام على(ع)
اشاره: این بعد از مظلومیت حضرت برهمه پیداوآشکاراست چنانکه غربت مولا از همان زمان تولد و آغاز حیاتش آنگاه که نوجوانى بود در کنار رسول خدا(ص)وتحت تعلیم و تربیتش بود مورد ایذاء و تمسخر و تحقیر اقوام و حتى سران قبائل عرب قرار مى گرفت . تنهایى و غربت: این بعد از مظلومیت حضرت برهمه پیداوآشکاراست چنانکه…