امام صادق
عبدالکریم خوئینى زنجانى (ره)
اشاره: مرحوم آیت اللّه آقا شیخ عبدالکریم خوئینى زنجانى که فقیهى بزرگ و پارسائى پرهیزگار و متخلق به اخلاق الهى بود، در حدود سال ۱۲۹۱قمرى در شهر خوئین که در ۸فرسخى زنجان مى ‏باشد، در خانواده‏اى روحانى به دنیا آمد و در سنین کودکى پا به مکتب گذاشت و تحصیلات ابتدایى را آنگونه که در قدیم متداول بود به پایان…
عبدالرحمن محمدى هیدجى (ره)
 اشاره: دانشمند بزرگوار مرحوم آیهاللّه حاج شیخ عبدالرحمن محمدى هیدجى در سال ۱۳۴۴ق (۱۳۰۴ش) در هیدج ۷۵کیلومترى زنجان در خانواده علم و تقوا به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا عبدالعظیم و جدش حاج ملا فتح الله و عموى پدرش آیهاللّه حاج میرزا عبدالرحیم فقاهتى (صاحب کتاب القضاء) همگى از علماى منطقه بوده و نسب آنان مطابق شهادت شی…
خلیل فراهیدى(ره)
اشاره: تصور آن که دانش ‏هاى ادبى عرب وام‏دار غیرشیعیان باشد تصورى غیر واقع ‏بینانه است. دانشوران زیادى را مى ‏یابیم که پیرو اهل بیت(ع) اند و سخنانشان در فنون مختلف، مأخذ و مدرک قلمداد مى ‏شود. از جمله آن‏ها «ابوعبدالرحمان خلیل بن احمد نحوى» پایه‏ گذار دانش «عروض» است. تولد وى را یکصد سال بعد از هجرت پیامبر…
ابو غالب رازی
اشاره: ابو غالب در ۲۷ ربیع الثانى سال ۲۸۵ هجرى در کوفه به دنیا آمد‏‎، نام وى احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بُکَیر بن أعیَن شیبانى کوفى بغدادى ‏است‎. او از شخصیت ‏هاى بزرگ شیعه در قرن چهارم هجرى و از روات حدیث و استاد برخى فقه اى ‏بزرگ شیعه مانند شیخ مفید و از اصحاب ائمه علیه‏ السل…
غلامحسین رحیمى اصفهانى(ره)
اشاره: جناب حاج شیخ غلامحسین رحیمى اصفهانى امام جمعه تفرش بود. او در سال ۱۳۱۴ش در روستاى حاجى آباد نجف آباد در خانواده اى مذهبى و کشاورز به دنیا آمد.پدرش مرحوم حاج غلامعلى رحیمى هرچند به نام یک روحانى در محل معروف نبود، ولى از نظر تبلیغ، ارشاد مردم، بیان احکام و مسائل مذهبى و نقل تاریخ و قصص قرآن و حل و فص…
ابوغالب زُرارى (ره)
اشاره: ابو غالب در ۲۷ ربیع الثانى سال ۲۸۵ هجرى در کوفه به دنیا آمد.نام وى احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بُکَیر بن أعیَن شیبانى کوفى بغدادى است.او از شخصیت هاى بزرگ شیعه در قرن چهارم هجرى و از روات حدیث و استاد برخى فقهاى بزرگ شیعه مانند شیخ مفید و از اصحاب ائمه علیه السلام در دوران غیبت…
محمد بن یحیى عطار قمى‏
اشاره: گرچه در کتاب هاى رجالى از تاریخ ولادت و وفات این عالم و فقیه و محدّث بزرگوار سخنى به میان نیامده است، لکن از آنجا که وى از محضر استادانى چون محمد بن احمد بن یحیى ابن عمران اشعرى (وفات ۲۸۰ ق) و محمد بن حسین بن خطّاب (وفات ۲۶۲ ق) استفاده کرده است و نیز افتخار استادى محدّث عظیم الشأن ثقه الاسلا…
دوره های تاریخی کلام شیعه (۲)
  ۶. مراکز و مدارس کلامی شیعه دوران مورد بحثدر بین مراکز و مدارس کلامی رایج در این دوره، عمده ترین آن ها مدرسه قم و بغداد است. دیگر مدارس هر کدام تحت تأثیر یکی از آن دو مدرسه اند. البته تأثیر جدی و مشهود از آن مدرسه بغداد است؛ چنانکه دو مدرسه ری و حله دنباله رو آن بوده اند. مدارس کلامی امامیه (۱) در …
تاریخ تشیّع در نیشابور
اشاره بدون تردید، هر فرایند فرهنگی همچون فرایندهای اجتماعی و سیاسی، در سیر تحول خود، با عوامل شتاب دهنده یا کاهنده روبه رو می شود که تأثیر محسوس و گاه شگرفی در پیش رفت یا پس رفت فرایند مورد اشاره به همراه دارد. در موضوع این پژوهش نیز به نظر می رسد، یکی از عوامل شتاب زا در سیر تحول مذهب تشیّع در نیشاب…
اولین تکاپوهای تشیع در خراسان
اشاره:  از دیر باز تاکنون ارتباط تشیع و ایران از جمله موضوعات بحث انگیز در میان مورخان و محققان بود و نظریات گوناگون و گاه متضادی در مورد منشا و خاستگاه تشیع و چگونگی و چرایی انتشار آن در ایران، ارائه شده است. مقاله حاضر سعی دارد اولین تماس های ایرانیان (خصوصا اهل خراسان. با تشیع در دو قرن اول هجر…
بایستگى امامت در پرتو خرد
اشاره: در این باره باید از دو زاویه به موضوع نگریست، زاویه نخست، به خداوند متعال بستگى دارد و آن این است که امامت لطفى است که پروردگار آن را بر خود فرض فرموده و ممکن نیست که خداى رئوف و مهربان انسان را بیافریند و او را بدون راهنما و رهبر، به خود واگذارد و پیامبر و امامى را براى نشان دادن راه درست به مر…
ریشه‏ هاى علوم ولوى
    اشاره: بر آنیم تا با مطرح کردن تعدادى از شخصیت ها و راویانى که اهل بیت و پیشوایان معصوم شیعه علیه السلام از طریق آنان نقل روایت و درایت کرده ‏اند به این سؤال پاسخ دهیم که آیا اهل بیت علیه السلام از چنین شخصیت ها و راویان غیر معصوم کسب علم کرده ‏اند یا خیر؟ بدون شک هرکس با جوامع ر…
مقصود از مرگ جاهلیت در حدیث «معرفت امام»
اشاره: با توجه به نقشی که امامت در حفظ نظام و کمال بشر و سیر او به سوی خدا و اجرای احکام خدا دارد، وبا توجه به اینکه اطاعت امر امام شرعاً و عقلاً واجب است در وجوب معرفت امام نیز بر حسب حکم عقل و شرع جای هیچگونه تردید و شبهه ای نیست زیرا هم مقدمه اطاعت است که واجب است، و بدون وجوب آن، اطاعت و نصب امام بیهو…
لزوم محبت امام در آیات و روایات
اشاره: مهر ورزیدن و دوست داشتن پیامبر و خاندانش یکى ازاصول اسلام است که قرآن وسنت بر آن تأکید دارند. قرآن کریم در این باره مى ‏فرماید: «قل إن کان آباؤکم و ابناؤکم و إخوانکم و أزواجکم و عشیرتکم و أموال اقترفتموها و تجاره تخشون کسادها و مساکن ترضونها أحب إلیکم من الله و رسوله و جهاد فی سبیله فتربصوا حتى یأتى …
قیام های علویان در زمان امام رضا علیه السلام (۱)
اشاره: ایستادگی در برابر ستمگران از شاخصه های مردم آزاده ای بوده که همواره برای رسیدن به آرمان های خود و دفاع از ارزش ها و نیز برای رهایی از بند اسارت و تحقیر زورمداران ، دست به اسلحه برده و جان و مال خویش را فدا می کردند . این خود یکی از سنت های تاریخی است که هر گاه حاکمی بر رعیت خود ظلم و ستم روا د…
قیامهای علویان در زمان امام رضا علیه السلام (۴)
اشاره: قیام محمد بن جعفرعلیه السلام، معروف به دیباج (۲۰۰ق.)عصر امام رضا علیه السلام شاهد حرکتی دیگر از جانب علویان علیه عباسیان بود .این حرکت توسط محمد دیباج سازماندهی شد. او از فرزندان امام صادق علیه السلام بود وگروهی از شیعیان گمان کردند که بعد از جعفر بن محمد علیه السلام امامت شیعیان به وی می رسد …