افت تحصیلی

نوشته‌ها

پرورش خودباوری در فرزندان

علل بسیاری از رفتارهای آسیب‌زای یک کودک و دانش‌آموز در خانه و یا در مدرسه مخصوصاً افت تحصیلی آنان ریشه در کمبود و یا ضعف عاملی است به نام خودباوری.

فاصله خواستن تا توانستن تنها یک گام است و این گام فقط و فقط زمانی طی می‌شود که ما در باورمان قدرت برداشتن این گام را بیابیم. خانواده و والدین اولین جایگاه و مدرسه دومین جایگاهی است که نقش غیر قابل انکار در ایجاد و تقویت خودباوری در کودکان را دارند.

خودباوری یعنی احساس ارزشمند بودن، این احساس از طریق مجموعه‌ای از عواطف، احساسات و تجربیات بدست می‌آید، به نحوی که فرد خود را با کفایت و موفق می‌داند.

هسته اولیه خودباوری از کودکی آرام آرام توسط والدین و اطرافیان در اطراف فرد مورد نظر شکل می‌گیرد و ایجاد می‌شود.

در محیطی پر از ترس کودک می‌آموزد که دائماً بترسد و احساس ناامنی کند.

در محیطی پر از شادی او می‌آموزد که شاد باشد و در محیطی پر از تشویق او می‌آموزد که بزرگ باشد.

به عبارتی خودباوری در کودک از نوع نگاه، نگرش، رفتار، برخورد و توقعات دیگران از همان طفولیت جوانه می‌زند و بزرگ می‌شود و به محصول می‌نشیند.

تحقیر، طرد کردن، بی‌احترامی، سرزنش، تهدید، مقایسه نابجا، تکرار دائم نکات منفی همه و همه راه‌هایی هستند که مسلماً نمی‌توانند در کودک به خودباوری منجر شود. برعکس راه‌های مناسبی مانند پذیرش، احترام، محبت، توجه، جدی گرفتن، گوش دادن، تشویق، حمایت و انتظارات معقول وجود دارد که کاربرد یکایک آنها برای رسیدن به سر منزل مقصود می‌تواند مفید باشد.

یک پدر و مادر مسئول یا آموزگاری شایسته اگر بخواهند در این راستا قدم‌های بلندتری بردارند، می‌توانند از راهکارهای بهتری نیز کمک بگیرند از جمله:

– در آغاز به کودک بیاموزیم که نقاط ضعف و قوت خود را شناسایی کند. با این کار او افق حرکت خود را می‌تواند بیابد.

– بعد از شناخت نقاط قوت و ضعف نباید احساس نگرانی یا خجالت کند برعکس باید احساس رضایت‌مندی و خوشنودی نماید. قدر مسلم هیچ انسانی ولو بسیار دانا و حکیم قادر به انجام هر کاری نیست.

احساس با ارزش بودن زمانی در فرد ایجاد می‌شود که بعد از شناخت نقاط ضعف و قدر خود اولین گام‌های جدی را بردارد. در واقع در این هنگام است که او یاد گرفته خودش باشد نه دیگری.

تشویق توانایی، حمایت از تلاش‌ها، تشویق به تجربه کردن راه‌های مختلف برای حل یک مسئله به ایجاد و تقویت احساس کفایت در کودک کمک می‌کند.

واگذاری تدریجی برخی مسئولیت‌ها، تشویق به ایجاد ارتباط سالم با اطرافیان، ایجاد فرصت‌هایی برای تبادل تجربیات می‌تواند به ایجاد و تقویت احساس مسئولیت کمک کند.

پذیرش کودک به عنوان یک فرد و عدم مقایسه بی‌مورد او با دیگران و هم چنین پذیرش عواطف و احساسات او می‌تواند به ایجاد احساس امنیت در کودک کمک کند.

– فرد خودباور نشانه‌های بارزی از احساس ارزشمند بودن و خودباوری در عملکرد روزانه خود دارد از جمله آن که:

چنین فردی مسئولیت‌پذیر است، نسبت به پیشرفت خود احساس افتخار دارد، دامنه وسیعی از هیجانات و احساسات را از خود نشان می‌دهد و دیگران را به راحتی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رحمت‌الله اردستانی

منبع: راسخون

آسیب‌ها و پیامدهای منفی شبکه‌های ماهواره‌ای بر خانواده‌ها

در چند سال اخیر، بسیاری از رسانه‌های داخلی مانند تلویزیون و روزنامه، سعی کرده‌اند مردم را نسبت به نادرست بودن و زیان آور بودن این تبلیغات و محصولات آگاه کنند اما این روند گویا همچنان ادامه دارد و نتیجه‌ای جز افزایش مصرف گرایی ندارد.
ابتدا چنین به نظر می‌آمد که پیشرفت رسانه‌های ماهواره‌ای، پدیده‌ای کاملا مطلوب و عاری از خطاست و برای تحقق دهکده جهانی، لازم و ضروری است. گرچه ماهواره و تکنولوژی‌های جدید ارتباطی، سهم به سزایی در پیشرفت علم و رفاه انسانی دارند اما در تجربه کوتاه و چندین ساله معلوم شده است دارای برخی آسیب‌ها و پیامدهای منفی نیز هست.

با شناخت به موقع این آسیب ها، می‌توان زمینه را برای بهره برداری هر چه بهتر از این تکنولوژی، آماده ساخت. بنابراین در این مقاله بر آن شدیم شما را با برخی از آسیب‌ها و پیامدهای منفی ماهواره برای کودکان، جوانان و بزرگسالان، آشنا کنیم.

ترویج خشونت

یکی از مهمترین و آشکارترین پیامدهای منفی فیلم‌ها و برنامه‌های شبکه‌های ماهواره ای،افزایش خشونت در جامعه است. تحقیقات مختلف روانشناسی با محوریت نظریه یادگیری مشاهده‌ای آلبرت بندورا نشان داده اند مشاهده صحنه‌های خشونت آمیز، گرایش به پرخاشگری را در بینندگان آن بالا می‌برد و این در حالی است که حجم قابل مشاهده برنامه‌های ماهواره‌ای به فیلم‌های سینمایی و سریال‌هایی اختصاص دارد که در آن صحنه‌های خشونت آمیز به طور مکرر تکرار می‌شود. سهل و آسان نشان دادن کشتار و قتل و هرگونه جنایت با سلاح سرد و گرم، ترس بیننده را فرو می‌ریزد؛ در واقع هنگامی که بیننده ساعت‌های متوالی، چنین برنامه‌هایی را می‌بیند، گویا در کلاس آموزشی ترویج خشونت قرار گرفته است. این تاثیرپذیری بر روی کودکان و نوجوانان بیشتر و قابل تامل تر است.

بلوغ زودرس و دسترسی سریع به اطلاعات جنسی

اکثر سریال‌ها و برنامه‌های ماهواره‌ای به راحتی و بدون هیچ سانسوری، مسائل جنسی را مطرح می‌کنند و نمایش می‌دهند. این شیوه ارائه اطلاعات حتی در آگهی‌های بازرگانی ماهواره‌ای نیز به وفور دیده می‌شود. متاسفانه بارها مشاهده شده فرزندان کوچک خانواده نیز بدون هیچ محدودیتی و در کنار والدین خود به تماشای این صحنه‌ها پرداخته اند و این در حالی است که هیچگونه ظرفیتی برای پذیرش اینگونه اطلاعات ندارند، در نتیجه تحت تاثیر آن قرار می‌گیرند. بلوغ زودرس یکی از نتایج منفی این مسئله است. الگوگیری و تکرار اعمال مشاهده شده با فرزندان کوچکتر نیز، بارها به علت همین مسئله گزارش شده است.

باورهای غلط درباره مسائل عاطفی و جنسی

تبلیغات غلط و غلو شده در شبکه‌های ماهواره‌ای که دائما بر توانایی‌های جنسی افراد مجرد و متاهل تاکید می‌کنند، می‌تواند زمینه ساز شکل گیری باورهای غلط و کسب اطلاعات نادرست در زمینه مسائل جنسی افراد شود. این برنامه‌ها و تبلیغات که هدفی جز فروش محصولات خود ندارند، باعث شده اند بسیاری درباره چگونگی و توانمندی‌های جنسی خود شک کنند و در پی درمان‌های نادرست بروند. از سویی اطلاعاتی که برنامه‌های ماهواره‌ای درباره چگونگی روابط عاطفی در سریال‌ها و فیلم‌های خود نشان می‌دهند، باعث شکل گیری سبک‌های نادرست ارتباطی بین جوانان می‌شود.

فراهم سازی گسست و درگیری بین نسلی

تاثیر برنامه‌های ماهواره‌ای بر روی فرزندان خانواده‌ها یا همین نوجوانان و جوانان بیشتر است، به طوری که این گروه زمان بیشتری را صرف تماشای برنامه‌های ماهواره‌ای می‌کنند. این برنامه‌ها ارزش ها، باورها، تصورات، انتظارات و جهت گیری‌های ارزشی متفاوتی را تبلیغ و عرضه می‌کنند که باعث می‌شود به مرور زمان فاصله روانی بین والدین و فرزندان بیشتر و بیشتر شود و به انقطاع یا گسست نسلی بینجامد. البته در پرونده شماره ۶۸ سپیده دانایی گفته شد بروز شکاف بین نسلی در بستر رشد، پیشرفت و تجارب متفاوت، اجتناب ناپذیر است و حتی زمینه ترقی و تعالی را فراهم می‌کند اما گسست و درگیری بین نسلی شدیدتر خواهد بوده و می‌توان آن را تا حدودی منفی ارزیابی کرد؛ زیرا در این وضعیت غالبا نوجوانان و جوانان می‌کوشند آخرین پیوندهای وابستگی خود را از والدین یا نسل بالغ بگسلند و اغلب در این راه به گردنکشی و طغیانگری می‌پردازند. خلاصه آن که در یک گسست نسلی به جای تعامل بر سر ارزش‌ها جنگی تمام عیار شکل می‌گیرد. اختلافات و درگیری‌های شدید بین فرزندان و والدین، ترک منزل بدون اطلاع، حرمت شکنی‌ها و … نتیجه این فرایند است.

ایجاد زمینه‌های اختلاف و تنش بین همسران

تماشای صرف و غیرنقادانه‌ای برنامه‌های متنوع ماهواره‌ای و مقایسه منفی خود با شخصیت‌ها و داستان‌های این برنامه ها، می‌تواند خوراک لازم، برای ایجاد یک درگیری حسابی بین زن و شوهر را فراهم کند. در واقع باید بپذیریم برنامه‌های ماهواره‌ای در فضا و جامعه دیگر ساخته شده و منطبق با هنجارها و ارزش‌های آن جامعه است که به طبع، برخی از این هنجارها و ارزش ها، با جامعه ما تداخل دارد و حتی متضاد است؛ حال اگر بخواهیم زندگی خود و همسرمان را با توجه به مشاهدات برنامه‌های ماهواره‌ای مقایسه، تفسیر و ارزیابی کنیم، خوب معلوم است که به در بسته می‌خوریم.

این در بسته می‌تواند منبع ناکامی، سرخوردگی و خشم ما را فراهم کند و در نتیجه باعث بروز تنش و درگیری در محیط خانواده شود. مقایسه‌های ذهنی نادرست، انتظارات نامعقول، توجیهات اشتباه، نارضایتی بی مورد، حسادت، روابط پنهانی و … در روابط همسران، همگی می‌تواند ناشی از تاثیر همین برنامه‌های ماهواره‌ای باشد.

کاهش تعاملات واقعی

شاید بارها پیش بیاید در خانه مشغول تماشای برنامه‌های ماهواره‌ای هستیدو عملا ورود، خروج یا صحبت‌های سایر اعضای خانواده خود را متوجه نمی‌شوید. این مسئله یکی از آسیب زاترین پیادهای استفاده مفرط از برنامه‌های تلویزیونی و ماهواره‌ای است که باعث می‌شود، ارتباط برقرار کردن و تعاملات بین خانوادگی و حتی دوستان خودرا در اولویت دوم قرار دهیم و زمان بیشتری را به تماشای برنامه‌های مختلف بپردازیم. این مسئله خود به مرور باعث ایجاد فاصله روانی بین همسران، فرزندان، والدین و دوستان می‌شود.

وابستگی و اتلاف وقت

برنامه‌های ماهواره‌ای چنان با جذابیت و تنوع همراه می‌شوند که همه سعی خود را بر میخکوب کردن و یکجا نشاندن بیننده خود می‌کنند. این تنوع، سرگرمی و جذابیت باعث می‌شود برخی افراد تا ساعت ها، زمان خود را برای تماشای برنامه‌های مختلف ماهواره‌ای اختصاص بدهند که نتیجه‌ای جز اتلاف وقت ندارد و حتی گاهی باعث ایجاد وابستگی می‌شود؛ به طوری که اگر زمانی فرد نتواند یک برنامه را به هر دلیلی مشاهده کند، دچار احساسات منفی می‌شود و دائما در پی رفع آن دلیل خواهد بود، انگار نبض زندگی او با نبض ماهواره، گره خورده است.

افت عملکردهای تحصیلی و شغلی

تماشای مفرط برنامه‌های ماهواره‌ای آن هم تا پاسی از نیمه شب، باعث کاهش عملکردهای آموزشی و تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان می‌شود؛ بطوری که در کلاس درس دائما چرت می‌زنند و وقت کمی را نیز برای انجام تکالیف درسی و آموزشی خود می‌پردازند. همچنین افراد بزرگسال نیز در محیط کار با مواردی چون تاخیر،غیبت و اهمالکاری روبرو می‌شوند که باعث افت عملکرد شغلی آنان می‌شود.

افزایش مصرف گرایی

زمان زیادی از برنامه‌های ماهواره‌ای به تبلیغات کالاهای مختلف اختصاص یافته است. بیشتر این تبلیغات بر محور کالاهای بهداشتی – آرایشی و مُد است. این تبلیغات آنچنان با جذابیت و پرتکرار ارئه می‌شوند که مخاطب خود را به خرید آن ترغیب و وسوسه می‌کند.

در چند سال اخیر بسیاری از رسانه‌های داخلی مانند تلویزیون و روزنامه سعی کرده اند مردم را نسبت به نادرست بودن و زیان آور بودن این تبلیغات و محصولات آگاه کنند اما این روند گویا همچنان ادامه دارد و نتیجه‌ای جز افزایش مصرف گرایی ندارد.

تهدید سلامت جسمانی

تماشای مفرط برنامه‌های ماهواره‌ای باعث ایجاد سکون و بی حرکتی در بینندگان آن می‌شود که این خود می‌تواند زمینه‌های سردرد شدید، گردن درد، اختلالات خواب، خشک شدن چشم‌ها و دشواری در دید، اضافه وزن و … را فراهم کند. با این توصیف می‌توان گفت گرچه ماهواره می‌تواند در هشیار کردن، اطلاع رسانی و پیشرفت نقش مهمی داشته باشد، اثرات و پیامدهای منفی نیز به جای می‌گذارد؛ تا جایی که کشورهای مختلف برای این موضوع در حال چاره اندیشی هستندو هزینه‌های هنگفتی را صرف کاهش آسیب‌های ماهواره می‌کنند. شما می‌توانید با مطالعه مقاله «راهکارهای کاهش آسیب‌های ماهواره»، در همین شماره، با برخی از شیوه‌های پیشگیرانه و مقابله‌ای کاهش و کنترل پیامدهای منفی ماهواره آشنا شوید.

منبع: میگنا

درمان اختلالات دیکته‌نویسی

عنوان: درمان اختلالات دیکته‌نویسی
مولف: مصطفی تبریزی
مترجم/ محقق:****
ناشر: انتشارات فروزان
سال نشر: ۱۳۹۳
نوبت نشر: سی ام
محل نشر: تهران

بسیاری از دانش آموزان عادی مشغول به تحصیل در دوره ی ابتدایی وجود دارند که در املای فارسی یا همان دیکته خودمان، مشکل یا نقاط ضعفی دارند که ممکن است اصطلاحا دچار اختلال یادگیری دیکته شده باشند، اختلالهایی از این دست، در کودکان بیشتر مشاهده شده است و در مقاطع مختلف تحصیلی بخصو ص در ابتدایی قابل مشاهده و زیاد است. از این رو ضروری است با تکنیک‌های لازم و تخصصی، آن‌ها را شناسایی کرده واختلال آن‌ها را تشخیص و ارزیابی نموده و بعد درمان آن اختلال شروع می‌شود.

معلمین محترم مقاطع ابتدایی، برای دانش آموزانی که در دیکته نمره ی کمتر می‌گیرند، برخوردهای متفاوتی که معمولاً منجر به افت تحصیلی ، کاهش اعتماد به نفس و ترساندن کودک از درس املا می‌شود را انجام و تکرار می‌کنند. مواردی از این برخوردها و عکس العمل‌ها که در کتاب درمان دیکته ی دکتر تبریزی هم به آن اشاره شده است عبارتند از:

۱- سرزنش و تحقیر کودک در حضور همکلاسی‌هایش.
۲-نصیحت کردن بیش از حد کودک.
۳-تکالیف زیادی به دانش آموزان.
۴-از روی غلط‌ها چند بار بنویس.
۵-با غلط‌ها جمله بساز.
۶-و بسیاری روش‌های نادرست دیگر…..

برخی معلمان محترم در پایان دیکته، نمره‌هایی به دانش آموزان می‌دهند که کودک از شکل آن نمرات، وحشت کرده و کابوسی بر کودک حاکم می‌شود. مثلاً نمره صفر یا یک را به دانش آموز می‌دهند در حالی که از دیکته ی ۱۰۰کلمه‌ای، او فقط ۲۰کلمه را اشتباه نوشته است و ۸۰کلمه را صحیح نوشته است. پس نمره ی دانش آموز با توجه به تحلیل فوق ۱۶می‌شود؛ یا در پایان دیکته می‌نویسند غیرقابل تصحیح در حالی که کودک، حداقل ۲۰کلمه را درست نوشته است. و مواردی از این قبیل ….

مولف در این کتاب ارزشمند، ابتدا به تشریح مشکلات و اختلالات دیکته‌نویسی پرداخته سپس به ارائه راهکارهایی همچون تقویت حافظه دیداری، پرورش دقت و سایر تکنیک‌ها اشاره نموده است. مطالعه این کتاب به همه والدینی که فرزندانشان در درس دیکته، مشکلاتی دارند، توصیه می‌شود.

والدین آرام باشند! «چهار اصل طلایى غلبه بر اضطراب امتحان»

برخى فکر مى‌کنند اضطراب امتحان، امرى غیر طبیعى و مانع یادگیرى است، اما اضطراب، در حد متعادل، قابل قبول و حتى ضرورى است.

کارشناسان مى‌گویند اگر دانش‌آموزان، امتحان را، ارزیابى نتیجه فعالیت یک ساله خود بدانند، راحت‌تر با این مسأله کنار مى‌آیند و اضطراب آنها تا این حد، طبیعى است، اما وقتى بیش از حد دچار اضطراب شوند، این امر مانع یادگیرى آنها مى‌شود.

گذشته از این، برخى والدین در ایام امتحانات فرزندان‌شان، بیشتر دچار استرس شده و آرامش خود را از دست مى‌دهند و این ناآرامى‌ها را به دانش‌آموزان نیز منتقل مى‌کنند.

۱ـ شب امتحان، زمان مرور است نه یادگیرى. افزایش علاقه و انگیزه دانش‌آموزان و یادگیرى مناسب مهارت‌هاى تحصیلى، دو عامل ضرورى براى بهتر درس خواندن دانش‌آموزان است.

در هر مطالعه‌اى براى امتحان، مراحل خاصى از سوى کارشناسان و مشاوران توصیه مى‌شود. دانش‌آموزان باید همه جزوات و تمرین‌هاى مربوط به دروس خود را به خوبى مطالعه کنند تا آمادگى لازم را در هنگام امتحان به دست آورند. آنان نباید تنها به جزوات معلمان بسنده کنند، بلکه بهتر است کتاب‌هاى درسى را نیز به روش مرور سریع مطالب جزوات بخوانند.

شب امتحان، زمان یادگیرى نیست و تنها باید به دوره کردن و مرور یادگیرى‌ها اختصاص یابد. بنابراین حل نمونه سؤالات امتحانى طراحى شده از سوى معلمان و طراحى نمونه سؤال از سوى دانش‌آموزان، براى تعمیق و بهبود یادگیرى بسیار مؤثر خواهد بود.

شیوه مطالعه را تغییر ندهید. دانش‌آموزان در ایام امتحانات، نباید تغییرى در روش‌هاى سابق مطالعه خود بدهند. درک و فهم سؤالات، تمرین و تکرار مطالب دروس و به عبارتى خواندن به شیوه «پس ختام» از شیوه‌هاى درس خواندن است. آن دسته از دانش‌آموزانى که تاکنون شیوه خاصى براى درس خواندن نداشته‌اند، مى‌توانند با پرسش و پاسخ از خود، به یادگیرى بهتر مطالب کمک کنند.

والدین آرام باشند! فضاى خانه باید در ایام امتحانات آرام باشد و نباید دانش‌آموزان را با تهدید و پرخاش وادار به درس خواندن کرد.

اولیاء باید در ایام امتحانات، فضاى خانه را شاد نگه دارند. آنان باید از مشاجره و برخوردهاى لفظى، به ویژه با فرزندان خوددارى کنند و دید و بازدیدهاى خود را به تعویق بیندازند.

توجه به توانایى‌هاى دانش‌آموزان به جاى نقاط ضعف آنها، در ایام امتحانات بسیار اهمیت دارد، بنابراین باید به توانایى‌هاى دانش‌آموزان تأکید بیشترى داشت و انتظارات را با توانایى دانش‌آموزان هماهنگ کرد.

هیچ گاه حق نداریم عملکرد فرزندان خود را با دیگران مقایسه کنیم، چرا که از نظر روان‌شناسى، باید میزان پیشرفت هر فرد را با توجه به عملکرد گذشته وى سنجید.

حذف ترس از شکست در دانش‌آموزان، ملاک قرار گرفتن نمره در امتحانات، دورى از به هم ریختگى و اغتشاش فکرى دانش‌آموزان، کنترل فشارهاى روحى و افزایش اعتماد به نفس دانش‌آموزان نیز از عوامل مهم و مؤثر در کاهش اضطراب دانش‌آموزان است.

تغذیه مناسب، یادگیرى را افزایش مى‌دهد. در این میان توصیه‌هاى دیگرى هم مانند جدا بودن فضاى درس خواندن با محل استراحت دانش‌آموزان، تشخیص زمان مناسب مطالعه با توجه به خصوصیات و عادات جسمى و روحى افراد، دورى از فعالیت بیش از حد و پشت سر هم، استراحت به موقع و… از سوى کارشناسان مطرح مى‌شود، اما نباید منکر تأثیر برنامه غذایى منظم در کنار برنامه درسى مناسب، بر سرعت و دقت یادگیرى دانش‌آموزان شد.

استفاده از نان، غلات، لبنیات، گوشت، تخم‌مرغ، میوه و سبزى، باید همواره مورد توجه قرار گیرد. صبحانه باید محتوى مواد قندى باشد و بر این اساس، توصیه مى‌شود از آب میوه، میوه، نان، پنیر، تخم‌مرغ، عسل یا مربا به عنوان صبحانه استفاده شود. دانش‌آموزان توجه داشته باشند که از شام سنگین و حاوى مواد نشاسته‌اى و برنج، نان، ماکارونى، سیب‌زمینى، گوشت، تخم‌مرغ، مرغ و… به میزان کمى استفاده کنند.

ماست، دوغ و چند برگ کاهو، دانش‌آموزان را براى داشتن خواب بهتر، کمک مى‌کند. ترکیباتى چون ید و استفاده دراز مدت از پروتئین، اسیدهاى چرب، امگا ۳، میگو و ماهى در تقویت یادگیرى مؤثر هستند، با توجه به احتمال افت قند در هنگام امتحانات یا زمان مطالعه، بهتر است دانش‌آموزان از خوردنى‌هاى حاوى قند در جلسه امتحان استفاده کنند.

کارشناسان معتقدند: یکى از راه‌هاى کاهش اضطراب شب امتحان، اطلاع والدین از وضع درسى دانش‌آموزان در طول سال تحصیلى است. آنان معتقدند باید والدین دانش‌آموزان، همواره از آخرین وضع تحصیلى فرزندان خود اطلاع داشته باشند تا بتوانند بستر مناسبى را براى تحصیل بهتر دانش‌آموزان و پیشگیرى از انباشته شدن مطالب درسى آنها فراهم کنند.

مریم وادى‌پور