اخلاق
فضیلت مساجد
خداوند متعال در آیه یک صد و بیست و هفت سوره بقره فرموده است «هنگامى که ابراهیم و اسماعیل دیوارهاى کعبه را برافراشتند و عرضه داشتند پروردگارا از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى.» و در آیه هیجدهم سوره توبه فرموده است «همانا فقط کسانى که به خدا و روز قیامت ایمان آورده، نماز را بر پا مى‏دارند و زکات را مى- پردازند و از…
آیا اخلاق نسبی وتابع سلیقه و قرارداد است ، یا مطلق ؟
برای پاسخ لازم است ابتدا معنای نسبی بودن یا مطلق بودن احکام اخلاقی را تبیین نماییم: منظور از نسبی بودن احکام اخلاقی آن است که حکم اخلاقی برای یک موضوع، نسبت به شرایط و قیود خاصی که آن موضوع در واقع پیدا می کند،‌ متفاوت و تغییرپذیر است.(۱) به بیان دیگر نسبی گرایی اخلاقی یعنی اینکه بپذیریم اعتبار همه …
رابطه آداب و سنن با اخلاق در روایات اسلامى
در اسلام اهمّیّت فوق العاده اى به مسئله ایجاد سنّتهاى صالحه و مبارزه با سنّتهاى سیّئه داده شده است؛ و این مسئله بازتاب گسترده اى در احادیث اسلامى دارد؛ و از مجموع این احادیث بخوبى روشن مى شود که هدف این بوده که با فراهم آمدن سنّتهاى نیک، زمینه هاى اعمال اخلاقى فراهم گردد؛ و بعکس، زمینه هاى رذائل برچ…
ارتباط علم اخلاق با روانشناسی
برای اینکه ارتباط علم اخلاق و روانشناسی معین شود لازم است ابتدا به تعریف هر یک از آن دو پرداخته شود و بعد به ارتباط آن دو اشاره گردد. علم اخلاق کلمه اخلاق جمع خُلق است و خلق به معنی شکل درونی انسان، چنانکه خَلق شکل ظاهری و صوری اشیاء است.(۱) اخلاق حوزه‌ای است که در آن با مفاهیمی چون باید، نباید، خ…
فرق روان در اخلاق اسلامی و روان شناسی معاصر (غربی)
ابتدا به روان و تاریخچه آن در روانشناسی غربی اشاره می شود و سپس در ادامه به توضیح همین واژه در متون روائی پرداخته می شود: الف. روان از دیدگاه روانشاسی غربی اگر به تاریخچه، و سیر پیدایش روان شناسی معاصر نگاه کنیم، به زمان افلاطون می رسیم. نرمال ل. مان روانشناس معروف، در کتاب اصول روانشناسی می گوید: این علم…
نقش اخلاق در زندگی از دیدگاه قرآن
اخلاق جمع خُلق است.(۱) و در لغت «خُلْق» و «خَلْق» از یک مادّه (خ ل ق) هستند. خَلْق به شکل ظاهری انسان نظر دارد و خُلق به شکل باطنی و نفسانی انسان. همانگونه که شکل ظاهری انسان، متصف به صفت نیک و بد است، شکل باطنی انسان هم دارای اوصاف خوب و بد است. به عبارت دیگر، خَلْق اختصاص به شکل و صورتی دارد که با چشم ظا…
در فضیلت ماه شعبان‏
بدان که براى این ماه سه نام است: شعبان و از آن روى به این نام، نامیده شده است که در آن براى ماه رمضان خیرات منشعب مى‏شود و هم گفته‏اند براى این است که در آن ماه براى مؤمنان روزى پراکنده مى‏شود. نام دیگرش غفران است که در آن گناهان آمرزیده مى‏شود و نام دیگرش جیران است که همسایه رمضان است‏[۱]. امام صادق (…
در فضیلت جهاد و تشویق بر آن‏
خداوند متعال در آیه هفتاد و دوم سوره انفال فرموده است «همانا کسانى که ایمان آورده و هجرت کرده اند و در راه خدا با اموال و جانهاى خویش جهاد مى کنند ...» و در آیه بیست و یکم سوره توبه فرموده است «آنان که ایمان آورده و هجرت کرده اند و در راه خدا با اموال و جانهاى خویش جهاد مى کنند در پیشگاه خدا درجه بزر…
در شب قدر و فضیلت روزه‏
خداوند متعال در آیات سوم و چهارم سوره دخان چنین فرموده است «ما آن قرآن را در شب فرخنده (قدر) فرستادیم. همانا که ما بیم دهندگانیم. در آن شب هر کارى با حکمت مشخص مى‏گردد.» گروهى گفته‏اند مقصود از آن شب، شب قدر است و گروهى گفته‏اند، شب برات است. (یعنى شب نیمه شعبان)[۱] و خداوند متعال در آیه اول سوره قد…
فضیلت ماه رمضان‏
ماه رمضان را از این جهت رمضان نامیده‏اند که در آن ماه گاهى از شدت گرما بره‏هاى گوسپندان و کره شترها مى‏مرده‏اند و گفته شده است به این نام، از آن جهت نامیده شده که گناهان را ذوب و نابود مى‏کند. خداوند در آیه یک صد و هشتاد و سوم سوره بقره فرموده است. «اى اهل ایمان بر شما هم روزه گرفتن نوشته و مقرر گردید ه…
در ذکر دعا کردن براى حاجتهاى مؤمنان‏
خداوند متعال در سوره بقره فرموده است «و چون بندگان من از تو در باره‏ دورى و نزدیکى من مى‏پرسند، همانا که من نزدیکم و دعاى دعاکننده را هر گاه مرا بخواند برمى‏آورم ... تا آخر آیه.» و در آیه شصت سوره مؤمن (غافر) فرموده است «خداى شما فرمود که مرا (با خلوص) دل بخوانید تا دعاى شما را مستجاب کنم و آنان که از…
فصلى در بیان فضیلت کربلا و تربت‏
امام صادق (علیه السّلام) فرموده است، محل مرقد امام حسین (علیه السّلام) از روزى که در آن دفن شده است، روضه‏یى از روضه‏هاى بهشت است و از آنجا اعمال زائران آن حضرت به آسمان برده مى‏شود و هیچ فرشته‏یى در آسمان و زمین نیست مگر اینکه از خداوند زیارت مرقد امام حسین را مسألت مى‏کند، گروهى فرود مى‏آیند و گروهى …
در ذکر فضل مدینه و بیت المقدس و کوفه‏
خداوند متعال در آیه هفتاد و هشتم سوره هفدهم (الاسراء) فرموده است «و اگر بخواهند، هر آینه بجنبانندت از زمین تا بیرون کنند تو را از آن و آنگاه درنگ نکنند (پس از تو) همراه تو مگر اندکى.» تا آنجا که فرموده است «بگو آمد حق و نابود شد باطل و بتحقیق که باطل نابودشدنى است.» ابن عباس مى‏گوید: چون پیامبر (صلّى ا…
در فضیلت ماه رجب‏
خداوند متعال در آیه ۲۱۵ سوره دوم (بقره) مى‏فرماید «در باره ماه حرام و کارزار کردن در آن از تو مى‏پرسند. بگو کارزار کردن در آن بزرگ (گناه بزرگ) است.» بدان که خداوند متعال در کتاب خویش چهار چیز را حرام (محترم و قابل احترام) نام نهاده است: نخست مسجد مکه و در آیه ۱۴۶ سوره بقره مى‏فرماید «و از جایى که بیر…
تأثیر تربیت خانوادگى و وراثت در اخلاق
 همه مى دانیم که اوّلین مدرسه براى تعلیم و تربیت کودک محیط خانواده است، و بسیارى از زمینه هاى اخلاقى در آنجا رشد و نموّ مى کند؛ محیط سالم یا ناسالم خانواده تأثیر بسیار عمیقى در پرورش فضائل اخلاقى، یا رشد رذائل دارد؛ و در واقع باید سنگ زیربناى اخلاق انسان در آنجا نهاده شود. اهمّیّت این موضوع، زمانى آ…
شرح مناجات الراجین (۱)
مفهوم رجا و جایگاه آن با توجه به نظام اسباب و مسببات مناجات راجین و امیدواران چهارمین مناجات از مناجات های خمس‏ عشر است که امام سجاد علیه السلام در آن، امید به خداوند و رحمت بی انتهای او را به تصویر می کشند. بی شک کسانی که بار گناه بر دوششان سنگینی می کند و پشیمانی و ترس از عذاب الاهی سینه شان را سن…