ام فروه مادر امام صادق (ع )

فـاطمه دختر قاسم بن محمدبن ابى بكر و فرزند اسما دختر عبدالرحمن بن ابى بكر كه با كنيه ام فـروه شهرت داشته ، مادر امام جعفر صادق (ع ) وهمسر با فضيلت امام محمدباقر(ع ) بوده است ، و بهمين جهت امام صادق (ع ) فرموده است : ولدنى ابو بكر مرتين .
يعنى ابو بكر، از دو طريق سبب ولادت من گرديده است .
ام فروه ، مادر امام صادق (ع ) اضافه بر مقام بلند عرفان و تقوى و ارزشهاى عميق اخلاقى و انسانى ، آنـطـور كـه كلينى و مامقانى و برقى نوشته اند: وى به عنوان بانوى صحابى و راوى حديث هم ، از فرزند عاليمقام خويش ، امام ششم معرفى شده است .
اين بانوى بلند مقام ، مادر امام و همسر امام است ، و آنطور كه از مسعودى روايت شده ، وى از تمام بانوان عصر خويش ، در مقام تقوى و پرهيزكارى سرآمد و ممتاز بوده است .
از نـظـر اصالت خانوادگى نيز، پدر او قاسم بن محمد هم پسر خاله و هم از اصحاب معتبر و مورد اعتماد على بن الحسين ، امام زين العابدين (ع )مى باشد.
امـام صادق (ع ) در باره عظمت ايمان و مقام معنوى مادر خويش ام فروه فرموده است : كانت امى ممن آمنت واتقت ، واحصنت واللّه يحب المحسنين .
مادر من ، از جمله بانوانى است ، كه با ايمان بوده ، پاكى و پرهيزگارى داشته ، درستى و نيكوكارى شيوه او بوده ، و خداوند متعال هم ، نيكوكاران رابسيار دوست مى دارد.
هـمـچـنـين امام صادق (ع ) از مادر خود روايت مى كند، كه وى از همسر خود امام باقر(ع ) بازگو كـرده ، كـه آن حضرت فرموده است : من در هرشبانه روزهزار بار براى شيعيان گناهكار خود دعا مـى كـنـم ، و از درگـاه الـهـى بـراى آنان درخواست آمرزش مى نمايم ، زيرا ما در برابر مصايب و مشكلاتى كه مشاهده مى كنيم ، صبر و شكيبايى را پيشه مى سازيم ، در حالى كه عالم و آگاه به اجر و پـاداش الهى هستيم ، اما شيعيان ما، چنين علم و دانشى راندارند و فقط بخاطر پيروى و اطاعت از ما، براى حفظ عقيده و ديندارى خود، هرگونه سختى و مشق تى را تحمل مى نمايند!.
كلينى ، از عبدالاعلى روايت كرده : من ام فروه را در طواف خانه كعبه ، در حالى كه چادر ساده اى بـه تـن پـيچيده بود مشاهده كردم ، وى در حالى كه طواف خود را انجام مى داد، با دست چپ هم حـجـر الاسود را لمس كرد، اما اين عمل مورد انتقاد و اعتراض مردى واقع شد، و او رفتار ام فروه رامـغـاير با سنت و احكام طواف تشخيص داد، اما ام فروه در حالى كه از لحن اعتراض آميز آن مرد فهميده بود، وى از پيروان اهل بيت (ع ) نيست ، پاسخ ‌داد: انا لاغنيا عن علمك .
ماخانواده اى هستيم كه ، از علم و دانش تو بى نياز مى باشيم .
خلاصه ، ام فروه ، مادر امام صادق (ع ) كه به عالم آل محمد(ص ) معروف بوده ، و همسر او باقرالعلوم نام داشته و پدر شوهر او هم يكى از دانشمندان و فقها هفتگانه مدينه بوده است ، و در خانواده علم و دانـش و بـيـنـش و فـضـيـلـت مـى زيسته ، مى بايست هم ، از علم و دانش ديگران بى نياز باشد، ولمس حجر الاسود در حال طواف را خلاف و باطل كننده طواف نداند.
آرى ، از تـعـريفى كه امام صادق (ع ) از مادر خود انجام داده ، چنانكه مامقانى هم مى گويد: دلالت روشـنـى بـر وثـاقـت و اعـتـبـار حـديث ام فروه دارد، زيراآن امام مادر خود را با خصلت تقوى و پرهيزگارى و حسن عمل مورد ستايش قرار داده است .
در باره پدر ام فروه ، يعنى قاسم بن محمد هم گفته اند: وى يكى از فقهاى هفتگانه مدينه بوده ، از سـادات تـابـعين محسوب مى گرديده ، كسى به مقام اونمى رسيده ، حتى مالك بن انس هم او را مورد ستايش قرار داده ، و بالاخره محمد بن قاسم پدر ام فروه در سال 101 هجرى ، در هفتاد و دو سالگى از دنيا رفته است .

منبع:زنان دانشمند و راوى حديث