امام رضا عليه السلام و قرآن

اين نوشتار بسيار كوتاه، به سيره، رفتار و تعامل حجّت هشتم الهى، حضرت رضا(عليه السلام) با قرآن پرداخته و گزارشى ناتمام از سيره قرآنى امام رضا (عليه السلام) ارائه مى دهد.

گرچه در اين گستره، گزارش هاى حديثى و تاريخى، بسيار اندك است. ولى همين اندك كه خوشبختانه در منابع دست اول، به چشم مى خورد و به يادگار مانده، به عنوان بهترين رهيافت، تقديم به دوستداران قرآن مى شود.

تلاوت قرآن همراه با انديشه

يكى از ياران و راويان حضرت رضا (عليه السلام) كه نامش ابراهيم بن عباس است، در تبيين رفتار حضرت با قرآن، گزارش جالبى را ارائه مى دهد؛ او مى گويد:

امام رضا (عليه السلام) همه قرآن را در مدت سه شبانه روز تلاوت مى كرد و بارها به ياران خود مى فرمود: اگر مى خواستم قرآن را در كمتر از اين زمان، ختم مى كردم ولى روش من چنين است كه: هيچ يك از آيه هاى قرآن را نمى خوانم مگر اين كه در آن تأمل و انديشه مى كنم كه در چه زمينه اى و در چه زمانى نازل شد، و بدين سبب است كه قرآن را در سه شبانه روز به پايان مى رسانم.[1]

گفتمان با قرآن

در جاي ديگر مى گويد: تمام سخنان امام رضا(عليه السلام) و پاسخ هايى كه به اشخاص مى داد و مثال هايى كه مى فرمود، همه آنها، بر گرفته از آيات قرآن بود.[2]

تلاوت قرآن در هنگام سفر

رجاء بن ابى ضحاك، كه يكى از كارگزاران حكومت مأمون و مسئول بردن حضرت از مدينه به خراسان بود، در ضمن گزارش بلندى كه از چگونگى نماز و عبادت و مسائل جانبى آن ارائه نموده است، درباره قرآن خواندن آن بزرگوار مى گويد:

چه بسيار، كه در نيمه هاى شب از رختخواب خويش حركت مى كرد و به تلاوت قرآن مى پرداخت، هر گاه به آيه اى مى رسيد كه در آن نامى از بهشت يا جهنم، برده شده بود، آن حضرت مى گريست و از خداوند بهشت طلب مى نمود و از آتش جهنم به خدا پناه مى برد.[3]

راز جاودانى قرآن

وقتى در نزد حضرت امام رضا (عليه السلام) از جايگاه والاى قرآن، سخن به ميان آمد، آن بزرگوار در پاسداشت برهان و معجزه بودن اين كتاب فرمود:« قرآن، ريسمان و رشته مستحكم و دستگيره نيرومند و راه روشن و تعالى بخش خدا است كه انسان را به سمت و سوى بهشت رهنمون مى شود و از گرفتار شدن به آتش جهنم نجات مى بخشد. اين كتاب آسمانى در گستره زمان هرگز كهنگى نخواهد پذيرفت و تلاوت آن بر زبان ها دشوار و خسته كننده نيست، راز و رمز اين حقيقت آن است كه قرآن فقط براى زمان خاص و امت ويژه اى قرار داده نشده، بلكه اين كتاب عالى ترين دليل است براى هر انسانى، و هيچ گاه باطل و كاستى در آموزه هايش راه پيدا نمى كند. بدين سبب كه از نزد پروردگار حكيم و ستودنى نازل شده است.[4]

نویسنده: ابوالحسن ربّانى سبزوارى

منبع: كوثر، شماره ( 62 )

پى نوشت ها:

[1] . لو أَرَدْتُ أَنْ أَخْتِمَهُ أَقَلَّ مِنْ ثلاثٍ لختمتُهُ، لكن ما مَرَرْتُ بِآيَةٍ الاَّ فَكَرْتُ فيها… (عيون اخبارالرضا عليه السلام، ج 2، ص 420، چاپ اختر شمال، 1373 ش/ بحارالانوار، ج 92، ص 204، چاپ مكتبة الاسلامية، تهران/ مسند الرضا، ج 1، ص 40/ المناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 360، انتشارات علامه، قم.)

[2] . كانَ كَلامُهُ كُلُّهُ و جوابُه و تمثّله، اِنتِزاعاتٍ مِنَ القرآنِ (همان).

[3] . كانَ يُكْثِرُ بِالّليلِ فى‏فراشه مِنْ تلاوةِ القرآن، فاذا مَرَّ بِآيةٍ فيها ذِكر جنّة او نارٍ، بَكى‏، وَ سَأَلَ اللهَ الجنَّة و تَعوّذ باللهِ من النّار. (عيون اخبارالرضا عليه السلام، ج 2، ص 428/ بحارالانوار، ج 92، ص 180 و ج 49، ص 90/ كشف الغمه، على بن عيسى اربلى، ج 2، ص 316، چاپ مكتبة بنى‏هاشم؛ انوارالبهيه، ص 104.)

[4] . هو حبلُ الله المتين، و عروته الوثقى‏ و طريقته المُثلى ولا يخلقُ على الأزمنِة ولا يغثَ على الألسنة لأنّه لم يُجعَل لزمانٍ دون زمانٍ بل جُعل دليل البرهان والحجّة على كلّ انسانٍ، لايأتيه الباطل من بين يديه و من خلفه تنزيل مِن لَدُن حكيم حميد. (مسند الرضا عليه السلام، ج 1، ص 309).